News
Լրահոս
News
Երեքշաբթի
Ապրիլ 23
Տեսնել լրահոսը

Դամասկոսը գործնականում չի վերահսկում Սիրիայի հյուսիսը եւ հյուսիս-արեւելքը: Անկարան այնտեղ հիվանդանոցներ ու դպրոցներ է կառուցում, անձը հաստատող փաստաթղթեր է բաժանում եւ շրջանառության մեջ է դնում թուրքական լիրան: Քրդական շրջանները բնակեցվում են թրքազգիներով ու սունի արաբներով: Արդյո՞ք Թուրքիան սպառնում է Սիրիայի ինքնիշխանությանը, եւ ինչպես կարող է Ռուսաստանը ազդել դրա վրա, գրում է «ՌԻԱ Նովոստին»:

Անօրինական մուտքեր

«Սիրիայի արտաքին գործերի նախարարությունը դատապարտում է թուրքական ռեժիմի գործողությունները, որը ահաբեկիչների կողմից վերահսկվող Իդլիբի շրջաններում քաղաքացիական կարգավիճակի ակտերի գրանցման մեխանիզմ է ստեղծել: Անձը հաստատող սիրիական փաստաթղթերը եւ ընտանեկան փաստաթղթերը չեղյալ են հայտարարվում եւ փոխարինվում են անօրինականներով` թուրքականներով: Սա թրքացման քաղաքականության գագաթնակետն է»,- հայտնում է սիրիական լրատվական գործակալությունը:

Դամասկոսում նաեւ դատապարտել են Ֆրանսիայի եւ Նիդեռլանդների պատվիրակությունների անօրինական մուտքը երկիր: Նրանք եղել են «Սիրիայի ժողովրդավարական ուժերի» (SDF) արաբա-քրդական ստորաբաժանումների կողմից վերահսկվող տարածքներում: Արտաքին գործերի նախարարությունը դա որակել է «ագրեսիա Սիրիայի դեմ» եւ միջազգային իրավունքի կոպիտ խախտում:

ՍԱՀ-ի հյուսիս-արեւելքում գտնվող Քրդական ինքնավար վարչակազմը Նիդեռլանդների կառավարությանն է հանձնել «Իսլամական պետություն» ահաբեկչական խմբավորման գրոհայինների չորս հարազատներին` մի կին եւ երեք երեխա: Դանիել Միտերանի հիմնադրամի եւ Փարիզի քաղաքապետարանի ֆրանսիական պատվիրակությունն այցելել է Ղամիշլի քաղաք: Այցի նպատակը չի հաղորդվում: Հայտնի է միայն, որ Դամասկոսին այս մասին չեն նախազգուշացրել:

Արեւմուտքը գործում է ցուցադրական՝ ցույց տալով, որ երկրի հյուսիս-արեւելքը չի ենթարկվում կենտրոնական իշխանություններին: Իրականում դա այնքան էլ ճիշտ չէ: Օրինակ՝ մայիսի 26-ին կայացած նախագահական ընտրությունների ժամանակ Ղամիշլիում եւ Ալ-Խասեկեում ընտրատեղամասեր են գործել:

Սողացող թրքացում

Բոլորովին այլ վիճակը Թուրքիային սահմանակից հյուսիսում: Անկարան այնտեղ ռազմական գործողություններ է անցկացրել քրդերի դեմ՝ «Ձիթենու ճյուղը» 2018-ի հունվար-մարտ եւ «Եփրատի վահանը» 2016-ի օգոստոսից մինչեւ 2017-ի մարտ: Այս տարածքներում, ինչպես նաեւ Իդլիբի դեէսկալացման գոտում, սիրիական ընդդիմության թուրքամետ ուժեր են շարունակում մնալ:

Արդեն մի քանի տարի է արեւմտյան եւ արաբական լրատվամիջոցները խոսում են տարածաշրջանի թրքացման մասին՝ բնակավայրերին տալիս են թուրքական անվանումներ, լիրան դուրս է մղել սիրիական ֆունտը: Փոխվում է նաեւ ժողովրդագրական կազմը՝ քրդական շրջանները վերաբնակեցվում են թրքազգիներով եւ սունի արաբներով:

Ավանդաբար Անկարան փափուկ ուժ է օգտագործում: Դպրոցները վերականգնվել են կամ վերակառուցվել են, ծրագիրը հարմարեցվել է թուրքականին: Օրինակ՝ պատմության դասագրքերում «օսմանյան օկուպացիան» փոխարինվել է «օսմանյան տիրապետությամբ»: Հազարավոր ուսուցիչներ աշխատավարձ են ստանում հարեւան պետությունից, իսկ թուրքերենը դասավանդվում է առաջին դասարանից: Շրջանավարտներին առաջարկում են ընդունվել Թուրքիայի համալսարաններ:

Հիվանդանոցների վերականգնումը նույնպես ֆինանսավորվում է Անկարայի կողմից: Մայիսի վերջին Anadolu գործակալությունը հաղորդել էր, որ Թուրքիան էլեկտրաէներգիա է մատակարարում Իդլիբին: Վերանորոգման աշխատանքները տեւել են յոթ ամիս: Մինչ այդ լույսը տալիս էին օրական ընդամենը երկու ժամ:

Թուրքիայի զինված ուժերի պատասխանատվության գոտում գործող զինյալները մայիսի 29-ին դպրոցականներին թույլ չեն տվել պետական դիպլոմներ ստանալու համար քննություններ հանձնել: Զինված մարդիկ ուսանողների հետ կանգնեցրել են ավտոբուսները եւ բոլորին հետ ուղարկել:

Բազմաթիվ պահանջներ

Հունիսի սկզբին Թուրքիա էր այցելել ՄԱԿ-ում Ամերիկայի մշտական ներկայացուցիչ Լինդա Թոմաս-Գրինֆիլդը: Պայմանավորվել են ՄԱԿ-ի «Բաբ ալ-Հավա» անցակետի միջոցով մարդասիրական օգնության անխափան մատակարարման մասին Սիրիայի հյուսիս: Bloomberg-ը սա անվանել է «Սիրիային աջակցությունը արգելափակելու Ռուսաստանի փորձերը ձախողելու նախաձեռնություն»: Անցակետի մանդատի ժամկետը լրանում է հուլիսի 10-ին: Արեւմուտքը, Թուրքիայի հետ միասին պնդում է, որ այն երկարացվի։ Ռուսաստանը կտրականապես դեմ է դրան:

Անկարան հաստատում է, որ առանց ՄԱԿ-ի վերահսկողության սիրիացի փախստականները կրկին կներխուժեն Թուրքիա: Մոսկվայում այս անցակետը ավելորդ է համարվում, քանի որ դրա միջոցով ստացված օգնությունը բաշխվում է անհավասար եւ հիմնականում հասնում է գրոհայիններին: «Բաբ-ալ-Հավա» անցակետը կարող է փոխարինվել երկրի ներսում մատակարարումներով: Անցակետը վերահսկող ահաբեկիչները հետաքրքրված չեն թափանցիկ մատակարարմամբ»,- Twitter-ում գրել է ՄԱԿ-ում Ռուսաստանի մշտական ներկայացուցչի առաջին տեղակալ Դմիտրի Պոլյանսկին:

Մոսկվան եւ Անկարան բազմաթիվ բողոքներ ունեն այն մասին, թե ինչպես են կյանքի կոչվում անցյալ տարվա մարտին Ռուսաստանի եւ Թուրքիայի նախագահների կողմից ձեռք բերված համաձայնությունները Սիրիայի վերաբերյալ: Կողմերը պարբերաբար հրադադարի ռեժիմի խախտումներ են արձանագրում եւ տարբեր տվյալներ տրամադրում վիրավորների մասին: Գարնանը համաձայնագիրը ընդհանրապես տապալման սպառնալիքի տակ էր հայտնվել:

Անկարայում սիրիացի զինվորականներին եւ անձամբ նախագահ Բաշար ալ-Ասադին մեղադրում են Իդլիբում դեէսկալացիայի գոտուն հարվածներ հասցնելու եւ անմեղ մարդկանց մահվան մեջ: Սիրիական ընդդիմությունը հայտարարել է Ռուսաստանի օդատիեզերական ուժերի գրոհի մասին «Բաբ ալ-Հավա» անցակետի վրա: Բացի այդ, թուրքական օդուժը մեկուկես տարվա ընթացքում առաջին անգամ հարձակվել է Ռաքքա նահանգի վրա:

«Իրավիճակն այն տարածքներում, որտեղ փոխգործակցություն է իրականացվում, շարունակում է մնալ շատ բարդ, այնտեղ շարունակում են մնալ ահաբեկչական տարրեր, ինչը խանգարում է իրավիճակի նորմալացմանը, բայց, այնուամենայնիվ, փոխգործակցությունը շարունակվում է: Տարաձայնություններ կան նաեւ Սիրիայի հարցում»,- ասել է ՌԴ նախագահի մամուլի քարտուղար Դմիտրի Պեսկովը:

Լավ ական՝ վատ խաղի դեպքում

Խնդիրն այն է, որ Թուրքիան Սիրիա է գալիս ինչպես իր տուն, թեեւ թուրքական զորքերը անօրինականորեն գտնվում են երկրի հյուսիսում ոչ ՄԱԿ Անվտանգության խորհրդի որոշմամբ եւ ոչ էլ Դամասկոսի հրավերով, «ՌԻԱ Նովոստի»-ի հետ զրույցում նշել է Է. ՌԳԱ Մ.Պրիմակովի անվան միջազգային ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող, Ռուսաստանի ԱԳՆ Դիվանագիտական ակադեմիայի դոցենտ Վլադիմիր Ավատկովը:

«Իրականում նման հիբրիդային տեխնոլոգիաներով Անկարան փորձում է ընդլայնել իր ազդեցության ոլորտը նեոօսմանիզմի, թուրքական իսլամիզմի եւ նույնիսկ նեոպանթյուրքիզմի հայեցակարգի շրջանակներում: Թուրքերը վիճարկում են այն, որ տեղի շատ բնակիչներ թրքազգի են, այսինքն՝ թուրքեր են, որոնք այնտեղ են մնացել Օսմանյան կայսրության ժամանակներից: Իրականում Թուրքիան դրանով վարում է հարձակողական, ագրեսիվ քաղաքականություն. Դա բնորոշ է ոչ միայն սիրիական ուղղությանը»,- ասում է քաղաքագետը:

Նրա հետ համաձայն է արեւելագետ, հրապարակախոս Անդրեյ Օնտիկովը: «Ինքնիշխանության խախտման վերաբերյալ Դամասկոսի կողմից քննադատությունը հիմնավորված է: Քրդական շրջաններում, օրինակ՝ Աֆրինում, Անկարայի ցանկացած գործողություն սվիններով կընդունվի: Բայց այստեղ թուրքերը օգտվում են ժողովրդագրական հավասարակշռության փոփոխությունից, երբ սունի արաբներն ու թրքազգիները քրդերի կողքին են հաստատվում, եւ նրանք շատ հանդուժող են Թուրքիայի հանդեպ»,- բացատրում է զրուցակիցը:

Իդլիբում ձեւավորվել է ահաբեկչական անկլավ, որում տեղակայված են ամենաարմատական խմբավորումները, շարունակում է փորձագետը: Սիրիայի ինքնիշխանության վերականգնման բուն գաղափարը նրանց համար անընդունելի է: «Թուրքերը դանդաղ պայմաններ են ստեղծում այդ տարածքները «պոկելու» եւ դրանք Թուրքիային միացնելու համար»,- համոզված է արեւելագետը:

Բայց Անկարային կարող է խանգարել Մոսկվան, որը պատրաստ է գործել դիվանագիտական ուղիներով կամ իրավիճակը կարգավորել տեղում: 2020-ի սկզբին Իդլիբում արդեն լուրջ սրացում եղել է: Սիրիացիները Ռուսաստանի աջակցությամբ կարողացել են ազատագրել նշանակալի ռազմավարական տարածքներ: Բացառված չէ, որ Թուրքիային, ի վերջո, կստիպեն հեռանալ Սիրիայից:

!
Այս նյութը հասանելի է նաև   Русский
Տպել
Կարդացեք նաև
Ամբողջը
WSJ. Իրանը դուրս կբերի ԻՀՊԿ որոշ սպաների Սիրիայից՝ Իսրայելի հնարավոր հարվածի պատճառով
Պարբերականը նշում է, որ իրանական զորքերը շարժվում են գիշերը, երբ իսրայելական հարվածներն առավել...
Իրանը Իսրայելի դեմ հայց կներկայացնի միջազգային դատարան՝ դեսպանատան վրա հարձակման համար
Բողոքարկումը կարվի Իսրայելի կողմից Դամասկոսում Իրանի դեսպանատան հյուպատոսական բաժնի հրթիռակոծմանը Իրանի ռազմական պատասխանին զուգահեռ...
ԱՄՆ-ն կապ չունի Դամասկոսում Իրանի դեսպանությանն Իսրայելի հասցրած հարվածի հետ. Սպիտակ տուն
Միացյալ Նահանգները կապ չունի...
Իրանը հայտնել է, որ Իսրայելի հարվածը Դամասկոսում Իրանի հյուպատոսությանը անպատասխան չի մնա
Իսրայելի հարվածն անպատասխան չի մնա...
Սիրիայում սպանվել է Իրանի հեղափոխության պահապանների կորպուսի ռազմական խորհրդականը. Mehr
Ամերիկյան բանակը երեքշաբթի գիշերը հարվածներ է հասցրել Դեյր էզ-Զուր, Ալ-Մայադին և Ալ-Բուկամալի շրջաններին․․․
Իրանը սուտ է անվանել ԱՄՆ հայտարարությունները Իրաքում եւ Սիրիայում ԻՀՊԿ-ի ուժերին հարվածի մասին
Իրանը սուտ է անվանել ԱՄՆ հայտարարությունները...
Ամենաշատ