Բազելում հնագետները հայտնաբերել են գրեթե ամբողջությամբ պահպանված օդային ջեռուցման համակարգ, որն օգտագործվել է մոտ 700 տարի առաջ, հայտնում է Swissinfo-ն։

Գտածոն արվել է նախկին Գնադենթալ վանքի տարածքում վերանորոգման աշխատանքների ժամանակ և համարվում է եզակի Շվեյցարիայի համար։

Միջնադարյան համակարգը հայտնաբերվել է նախկին արհեստագործական ուսումնարանի բակում՝ Petersgraben 52 հասցեում։ Այն գտնվել է նախկին վանքի պատերի և կրաշաղախե հատակների տակ և, ենթադրաբար, օգտագործվել է սեղանատան տաքացման համար, որտեղ վանականներն ու միանձնուհիները ճաշում էին։

Ճարտարապետական առանձնահատկությունների և պատմական տվյալների հիման վրա մասնագետները կառույցը թվագրել են XIII–XIV դարերով։

Համակարգը սենյակի տակ գտնվող խուց է, որը նախատեսված էր ջերմության կուտակման համար, և դրա հետ միացված կրակի ալիքատար։ Քարերը տաքացնելուց հետո տաք օդը ութ անցքերի միջոցով բարձրանում էր վերևում գտնվող սենյակ, որոնցից յուրաքանչյուրը կարելի էր փակել։

Այսպիսով, վանքի միջնադարյան բնակիչները օդային ջեռուցման սկզբունքն օգտագործում էին ժամանակակից ջեռուցման համակարգերի ի հայտ գալուց շատ առաջ։

Օդը տաքացնելու համար նախատեսված նման քարե խցերը Շվեյցարիայում չափազանց հազվադեպ են հանդիպում։ Սակայն բազելյան գտածոյի առանձնահատուկ արժեքը պայմանավորված է նրա անսովոր լավ պահպանվածությամբ. համակարգը պահպանվել է գրեթե ամբողջությամբ։

Մասնագետները այն համարում են Եվրոպայում նմանատիպ առավել նշանակալի կառույցներից մեկը։ Հնագիտական հետազոտությունների ավարտից հետո գտածոն նախատեսվում է պահպանել անմիջականորեն Petersgraben 52 հասցեի շենքի վերակառուցման նախագծի շրջանակում։

Հետաքրքիր է եղել նաև այն վայրի պատմությունը, որտեղ հայտնաբերվել է համակարգը։ Գնադենթալ վանքը հիմնադրվել է մոտ 1231 թվականին այն ժամանակվա քաղաքային պարիսպներից դուրս՝ ֆրանցիսկացիների համար։ Սակայն մոտ 20 տարի անց նրանք տեղափոխվել են նոր հիմնադրված Բարֆյուսեր վանք։

Այնուհետև Գնադենթալի շենքերն օգտագործել են ցիստերցիական միանձնուհիները և կլարիսների միաբանության ներկայացուցիչները։ 1279 թվականին վանքը ստացել է Գնադենթալ անվանումը՝ ի պատիվ Արգաու կանտոնի Նիդերվիլի մոտ գտնվող Գնադենթալի աշխարհիկ կանանց համայնքի։ Ռեֆորմացիայից հետո վանքը վերացվել է։

Նրա որոշ շենքեր շարունակել են օգտագործվել նաև ավելի ուշ։ 1573 թվականին վանքի տեղում կառուցվել է հացահատիկի պահեստ, ընդ որում շինարարության համար, մասնավորապես, օգտագործվել են ապամոնտաժված վանական եկեղեցու նյութերը։

XIX դարի վերջում հացահատիկի պահեստը քանդվել է՝ արհեստագործական ուսումնարան կառուցելու համար։ Դրանից հետո միջնադարյան վանքի տեսանելի հետքերը վերացել են։ Այժմ հնագիտական պեղումները հնարավորություն են տվել բացահայտել նրա անցյալի գետնի տակ պահպանված տարրերը, այդ թվում՝ եզակի ջեռուցման համակարգը։