Մեր իրականությունից անտեղյակները կարծում են, որ գիշերները «վաստակում են» միայն սիրո քրմուհիները,  բայց սխալվում են:

Կան մարդիկ, որոնք աշխատում են օրական 25 ժամ: Եթե անհատ տաքսիստը գիշերն աշխատում է` լրացուցիչ գումար վաստակելու համար, ապա  դա նրա անձնական խնդիրն է: Սակայն հաճախ կարելի է հանդիպել վարորդների, որոնց գիշերն ստիպում է  աշխատել տաքսի ծառայության սեփականատերը:

Աշխատանքային օրենսդրության համաձայն,  աշխատանքային շաբաթը մեզանում կազմում է 40 ժամ կամ օրական  8 ժամ` հնգօրյա աշխատանքային շաբաթվա պարագայում: Սակայն ինչպե՞ս են գործերն իրականում: Դժվար է հավատալ, որ «վայրի» կապիտալիզմի պարագայում  այս ոլորտում օրինակելի  կարգուկանոն է տիրում:

Վիճակագրությունը  հաշվարկում է  քաղաքացիների աշխատաժամերը` տնային տնտեսությունների ընտրովի ուսումնասիրման արդյունքում: Եթե դիտարկենք այդ ցուցանիշի դինամիկան վերջին տասնամյակի ընթացքում,  ապա նկատվում է աշխատաժամանակի նվազման ակնհայտ միտում (2012թ. արդյունքները կհրապարկվեն միայն ընթացիկ տարեվերջին):

Այսպիսով,  սկսելով շաբաթական  42,8 ժամից,  վերջում հասել ենք մինչեւ  35,4 ժամը: Հարցվածների թվում, բացի վարձու աշխատողներից, կան նաեւ այլ աշխատողներ: Այսինքն, «զբաղվածներ»,  որոնցից շատերն իրենք են որոշում` շաբաթական որքան աշխատել:  Ուստի, խնդրի պարզաբանման համար դիմեցինք առանձին ճյուղային պորֆկազմակերպությունների միությունների ղեկավարներին:

Առեւտրի, սպառողական կոպերացիաների  եւ ձեռնարկատիրության ոլորտի աշխատակիցների ճյուղային պրոֆկազմակերպությունների միության նախագահ  Շմավոն Մկրտչյանը հարցը բաժանեց երկու մասի: Առաջինն այն կազմակերպությունների համար, որտեղ կա պրոֆմիության սկզբնական բջիջ, երկրորդը` նրանց համար, որտեղ նման բջիջ չկա:

Նրա խոսքով` ձեռնարկություններում, որտեղ  գործում է պրոֆմիությունը, գործատուն սովորաբար ստիպված է հաշվի առնել կոլեկտիվի կարծիքը: Անհրաժեշտության դեպքում, երբ պահանջվում է  լրացուցիչ աշխատանքի կատարում, կարող են կրառվել փոխզիջումային տարբերակներ, քանի որ պրոֆմիությունը ձեռնարկատիրոջ սնանկացման նպատակ չունի: Երկրորդ տարբերակի դեպքում ձեռնարկություններում կարող է անկարգություն տիրել:

Ընդհանրապես, ծառայությունենրի ոլորտը, գործատուների ամենաթողության համար նպաստավոր դաշտ է: Արտաժամյա աշխատանքն օրենքով չի արգելվում, սակայն պետք է համապատասխան կարգով վճարվի: Սակայն, եթե ընկերությունում ամենաթողություն է (ինչը հատուկ է տեղական բիզնեսին), ապա աշխատակազմին ստիպում են աշխատել առանց վճարվելու: Պարզապես «տերը» հրամայել է եւ վերջ:

Նա, ով կհամարձակվի ընդդիմանալ, անմիջապես կհեռացվի:

Սովորաբար խանութներում միջինն աշխատում են օրական 10 ժամ, լինում է`  մինչեւ 12 ժամ:  Սակայն հաջորդ օրը նրանք հանգստանում են: Թեեւ լինում է նաեւ, որ աշխատում են  ողջ շաբաթը` առանց հանգստյան օրերի...

Ինչ վերաբերում է ֆինանսավարկային ոլորտին, ապա հանրապետության շատ առեւտրային բանկեր նաեւ արտասահմանյան կապիտալով են աշխատում: Գաղտնիք չէ, որ նման ընկերությունները, որպես կանոն, առավել օրինպահ են, քան հայրենական կապիտալով գործող ընկերությունները:

Այդ իսկ պատճառով այդ ոլորտում խնդիր չկա: Համենայն դեպս, այդպես է պնդում  բանկային եւ ֆիանանսավարկային ոլորտի աշխատակիցների պրոֆկազմկերպությունների միության  նախագահ Լաուրա Հակոբյանը: Նրա կարծիքով` ֆինանսական ոլորտի կազմակերպություններն աչքի են ընկնում կազմակերպվածությամբ:

Ալբերտ Խաչատրյան