նախընտրելի դարձնել
Թուրքիայի նախագահ Թայիփ Էրդողանը հայտարարել է մի շարք միջոցառումների մասին, որոնք ուղղված են հետագա դոլարիզացիան կանխելուն եւ լիրայով խնայողությունները խրախուսելուն։ Միեւնույն ժամանակ, նա շարունակում է պնդել ցածր տոկոսադրույքների իր քաղաքականությունը նույնիսկ այն դեպքում, երբ լիրան ընկել է ռեկորդային ցածր մակարդակի, գրում է Bloomberg-ը։
Ելույթ ունենալով կառավարության նիստից հետո՝ Էրդողանն ասել է, որ այս միջոցները կերաշխավորեն, որ քաղաքացիները ստիպված չեն լինի իրենց լիրան փոխարկել արտարժույթի, ինչպես նաեւ որ այլ միջոցներ կիրականացվեն արտահանողներին եւ թոշակառուներին օգնելու համար։
Նրա խոսքով՝ ցածր տոկոսադրույքների վրա հիմնված նոր մոդելից «վերադարձ չի լինի»։ Նա վստահ է, որ Կենտրոնական բանկի կողմից տոկոսադրույքների իջեցումը կհանգեցնի ինֆլյացիայի անկման, որը ներկայումս 21%-ից բարձր է՝ «մի քանի ամսվա ընթացքում»: Նա կրկնել է, որ փոխարժեքների եւ գների տատանումները «հիմնված չեն տնտեսական սկզբունքների վրա»։
Ըստ նրա, կառավարությունը կփոխհատուցի լիրայով ավանդներ ունեցողների կրած վնասները, եթե ամուր արժույթի նկատմամբ լիրայի փոխարժեքի անկումը գերազանցի բանկերի խոստացած տոկոսադրույքները։
Էրդողանի հայտարարությունից հետո լիրան նվազեցրել է իր անկումը, որը մեծացել էր մինչեւ 10,6%, իսկ ժամը 20:45-ին սակարկվում էր 5,9% անկումով՝ մեկ դոլարի դիմաց հասնելով 17,4240-ի։
Այս միջոցները կոչված են նվազեցնել մանրածախ ներդրողների կողմից դոլարի պահանջարկը եւ վերջ դնել տեղական արժույթի եռամսյա ցնցմանը: Սեպտեմբերից ի վեր լիրան կորցրել է իր արժեքի կեսից ավելին ԱՄՆ դոլարի նկատմամբ, ընդ որում՝ անկումը թափ է հավաքել այն բանից հետո, երբ Էրդողանը անցյալ ամիս ներկայացրեց տնտեսական մոդելը, որը հիմնված է փոխառության ցածր ծախսերի եւ ավելի էժան արժույթի վրա:
Բայց նրա հայտարարությունները ցույց են տալիս, որ թուրքական շուկաներում առաջացող քաոսը սթափեցնում է քաղաքական գործիչներին, որոնք այժմ նոր միջոցներ են ձեռնարկում լիրայի նկատմամբ կորցրած վստահությունը մասամբ ամրապնդելու համար:
Իշխանությունները կառաջարկեն ֆորվարդային փոխարժեք, որպեսզի օգնեն արտահանողներին մեղմել արտարժութային ռիսկերը, որոնք կապված են տատանման բարձր մակարդակի հետ:
«Թուրքիան ազատ շուկայական տնտեսությունից եւ փոխարժեքի ռեժիմից թեկուզ ամենափոքր քայլով հետ կանգնելու ոչ մտադրություն ունի, ոչ էլ կարիք»,- ասել է Էրդողանը։
Լիրայով ներդրումներից պահվող հարկը ներկայիս 10%-ից կնվազեցվի մինչեւ 0%։
Կառավարությունը մասնավոր հատվածի աշխատողների բոլոր վճարումների 30%-ը կուղղի ոչ պարտադիր կենսաթոշակային համակարգին՝ ներկայիս 25%-ից:
Նախագահի կարծիքով, Թուրքիան կարող է ազատվել օտարերկրյա կապիտալի հոսքերից կախվածությունից՝ հրաժարվելով հին քաղաքականությունից, որն առաջնահերթությունը տալիս էր բարձր տոկոսադրույքներին եւ կապիտալի զգալի ներհոսքին։ Նրա ուղերձի հիմքում ընկած է այն համոզմունքը, որ ցածր տոկոսադրույքները նույնպես կպահեն սպառողական գները, ինչը աշխարհի կենտրոնական բանկերի միասնական կարծիքի ճիշտ հակառակն է:
Էրդողանն այս գաղափարը փորձարկում է սեպտեմբերից, երբ կենտրոնական բանկը սկսեց նվազեցնել տոկոսադրույքները՝ սպառողական գների աճի պայմաններում: Ի վերջո, արժույթը գրեթե ամեն օր իջնում էր մինչեւ նոր ռեկորդային ցածր նվազագույնի:
Արժույթի փլուզումը գրեթե մեկ ակնթարթում ազդել է սպառողական գների վրա՝ հանգեցնելով կտրուկ ինֆլյացիայի: Վերջին շաբաթներին թուրքերն ու բանվոր թոշակառուները սկսել են երկար հերթեր կանգնել մունիցիպալ վաճառասեղանների առջեւ՝ սուբսիդավորվող հաց ստանալու համար, մինչդեռ երկրի առաջատար բիզնես ասոցիացիաները սկսել են հրապարակայնորեն քննադատել կառավարությանը տնտեսությունն ապակայունացնելու համար:
