Նախընտրելի
Ավելի քան 14 000 տարվա վաղեմության երկու «ձագերի» մնացորդների նոր վերլուծությունը ցույց է տվել, որ նրանք, ամենայն հավանականությամբ, գայլեր են, այլ ոչ թե ընտանի շների ազգականներ, ինչպես նախկինում կարծում էին։
Գենետիկական վերլուծությունը նաեւ ցույց է տվել, որ ձագերը մոտ երկու ամսական քույրեր էին եւ, ինչպես ժամանակակից գայլերը, սնվել են մսի եւ բույսերի խառը սննդակարգով։ Սակայն հետազոտողները զարմացել են՝ տեսնելով բրդոտ ռնգեղջյուրների առկայության հետքեր նրանց վերջին սննդում, քանի որ սդ բավական մեծ կենդանի կլիներ գայլի որսալու համար։
Բելգիայի, Կանադայի, Դանիայի, Գերմանիայի, Ռուսաստանի եւ Շվեդիայի գիտնականների համատեղ ուսումնասիրությունը հրապարակվել է Quaternary Research ամսագրում։
«Տումատի ձագերը» ուշագրավ են, նրանք հայտնաբերվել են Սիբիրի հյուսիսում՝ Տումատից՝ ամենամոտ գյուղից, մոտ 40 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Մեկը հայտնաբերվել է 2011թ., իսկ մյուսը՝ 2015թ.՝ այժմ Սյալախ կոչվող վայրում։
Ձագերը հայտնաբերվել են սառցի մեջ պահպանված հողի շերտերում՝ բրդոտ մամոնտի ոսկորների կողքին, որոնցից մի քանիսը մարդկանց կողմից այրվելու եւ վերամշակվելու հետքեր են ունեցել, հաղորդել է Planet Today-ը։
Դա գիտնականներին մտածել է տվել, թե արդյոք այս վայրը ժամանակին օգտագործվել է մարդկանց կողմից մամոնտներին մորթելու համար, եւ արդյոք ձագերը կապ են ունեցել մարդկանց հետ, ինչպես վաղ շրջանի շները կամ ընտելացված գայլերը, որոնք թափառում էին մարդկանց շուրջ՝ սնունդ փնտրելով։
Ձագերի վրա տեսանելի վնասվածքներ կամ հարձակման նշաններ չկային, ուստի նրանք, ամենայն հավանականությամբ, ստորգետնյա որջում են եղել՝ կերակրվելուց հետո հանգստանալով, մինչ հնարավոր սողանքը փլուզել է նրանց տունը՝ ձագերին թողնելով ներսում։
Սակայն Յորքի համալսարանի նոր ուսումնասիրությունը պարզել է, որ կենդանիների աղիների պարունակության եւ նրանց ոսկորներում, ատամներում եւ հյուսվածքներում հայտնաբերված այլ քիմիական «հետքերի» գենետիկական ապացույցները, նրանց կենսակերպը, սննդակարգը ցույց են տալիս, որ դրանք գայլի ձագեր էին, այլ ոչ թե վաղ ընտելացված շներ։
Երկուսն էլ արդեն ծանոթ էին պինդ սնունդին, այդ թվում՝ բրդոտ ռնգեղջյուրի մսին եւ, մի դեպքում, փոքրիկ թռչնի։ Սակայն նրանց մարմիններում դեռեւս կրծքով կերակրվելու հետքեր կային, ինչը նշանակում է, որ նրանք, հավանաբար, դեռեւս կաթ էին ուտում մորից։
Չնայած մնացորդները հայտնաբերվել են մարդու կողմից մոդիֆիկացված մամոնտի ոսկորների կողքին, որեւէ ապացույց չի հայտնաբերվել, որ ձագերը մամոնտի միս են կերել, սակայն ձագերից մեկի ստամոքսում հայտնաբերված բրդոտ ռնգեղջյուրի մաշկի մի կտոր լիովին չի մարսվել, ինչը թույլ է տալիս ենթադրել, որ նրանք մահացել են իրենց վերջին սնունդն ընդունելուց հետո շատ չանցած։
Ենթադրվում, որ բրդոտ ռնգեղջյուրը, հնարավոր է, եղել է մատղաշ, այլ ոչ թե չափահաս, եւ, հավանաբար, որսացեվլ է առնետների ոհմակի կողմից, որոնք այնուհետեւ կերակրել են ձագերին։ Այնուամենայնիվ, նույնիսկ եթե դա այդպես է եղել, երիտասարդ բրդոտ ռնգեղջյուրը զգալիորեն ավելի մեծ է եղել, քան ժամանակակից գայլերի կողմից սովորաբար որսվող որսը։
Դա հետազոտողներին հիմք է տվե ենթադրելու, որ Պլեյստոցենի գայլերը, հնարավոր է, մի փոքր ավելի մեծ էին, քան ժամանակակից գայլերը։ Նախորդ ԴՆԹ թեստերը ցույց են տալիս, որ ձագերը, հավանաբար, պատկանել են գայլերի այնպիսի պոպուլյացիայի, որը, ի վերջո, վերացել է եւ ժամանակակից ընտանի շների հայտնվելուն չի հանգեցրել։
«Անհավանական էր գտնել այս դարաշրջանի երկու քույրերի, որոնք այդքան լավ էին պահպանվել, բայց ավելի անհավանական էր, որ մենք այժմ կարող ենք այդքան շատ բան պատմել նրանց մասին՝ մինչեւ նրանց վերջին ճաշը»,- նշել է Յորքի համալսարանից Էնն Կատրին Ռունգեն։
