նախընտրելի դարձնել
Իր միտքը պարզաբանելու համար Աղաբեկյանը ներկայացրեց երկրի անգործության մեջ գտնվող իրացվելիության հստակ պատկերը՝ ընդգծելով ներդրումային հսկայական կապիտալը, որը ներկայումս գտնվում է սպասման վիճակում։
Մի երկրում, որը հաճախ բնութագրվում է տնտեսական շրջափակումներով և աշխարհագրական մեկուսացմամբ, պատմությունը սովորաբար կառուցվում է սակավության շուրջ։ Սակայն, անկախ ֆինանսական փորձագետ Ավետիս Աղաբեկյանի կարծիքով, իրականությունը բոլորովին այլ է։ Տվյալների վրա հիմնված իր համոզիչ վերլուծության մեջ Աղաբեկյանը պնդում է, որ Հայաստանը չի տառապում դրամական միջոցների պակասից․ խնդիրը վստահելի և բարձրորակ ներդրումային հնարավորությունների սակավությունն է։ Նա բացահայտորեն վիճարկում է տարածված այն թյուր կարծիքը, թե Հայաստանը պետք է յուրաքանչյուր դոլարի համար դրսից աջակցություն փնտրի՝ նշելով, որ երկիրը նստած է ներքին կապիտալի «լեռան» վրա, որտեղ մի քանի միլիարդ դոլար անգործության մեջ սպասում է ճիշտ հնարավորությանը։
«Իրական դեֆիցիտը ոչ թե ֆինանսական միջոցների մեջ է», — նշում է Աղաբեկյանը, — «այլ այն նախագծերի որակի և վստահելիության մեջ, որոնք դիմում են այդ միջոցներին։ Հարցը այն չէ, թե որտեղից պետք է գա գումարը, այլ այն, թե որքանով են բիզնեսները պատրաստ լինել թափանցիկ, հաշվետու և ներշնչել ներդրողների վստահությունը»։
Իր խոսքը հիմնավորելու համար Աղաբեկյանը ներկայացրեց երկրի անգործության մեջ գտնվող իրացվելիության պատկերը՝ ընդգծելով ներդրումային հսկայական ռեսուրսը, որը ներկայումս դուրս է ակտիվ շրջանառությունից։ Նա մատնանշեց հաճախորդների ավանդների և բանկերի կողմից տրամադրված վարկերի միջև առկա շուրջ 2.5 միլիարդ դոլարի տարբերությունը․ ավանդները կազմում են մոտ 14 միլիարդ դոլար, մինչդեռ վարկերը՝ մոտ 11.5 միլիարդ դոլար։ Այդ գումարը ներդրված չէ․ այն պահվում է բանկերում՝ ապահովելով նվազագույն եկամտաբերություն՝ վստահելի վարկավորման հնարավորությունների պակասի պատճառով։ Բացի այդ, բանկային համակարգի սեփական կապիտալը կազմում է շուրջ 3.5 միլիարդ դոլար, որը պետք է օգտագործվի բաժնետերերի համար եկամուտ ստեղծելու նպատակով։ Ավելին, երկրի կենսաթոշակային հիմնադրամները կառավարում են ավելի քան 2 միլիարդ դոլարի ակտիվներ, որոնք օրենքով պարտավոր են գտնել երկարաժամկետ և կայուն ներդրումային հնարավորություններ տեղական տնտեսությունում։ Երբ այս ամենին գումարվում են վարկային կազմակերպությունների, ապահովագրական ընկերությունների և ներդրումային ընկերությունների կապիտալները, պատկերը դառնում է առավել հստակ։
«Բանկերը նաև տարբեր միջազգային կազմակերպություններից արտոնյալ մեխանիզմներով ներգրավել են վարկային միջոցներ, որոնք պատրաստ են տրամադրման», — պարզաբանեց նա։ «Հայաստանում պարզապես փողի պակաս չկա։ Եթե մշակվի իսկապես լավ, հուսալի և թափանցիկ ներդրումային նախագիծ, այն չի բախվի ֆինանսավորման խնդրի»։
Հարցին, թե որ ոլորտներում է ներդրումների համար առավել բարենպաստ միջավայրը, փորձագետը մատնանշեց այն ոլորտները, որոնք ունակ են էքսպոնենցիալ աճի և կարող են հաղթահարել Հայաստանի ֆիզիկական սահմանափակումները։ Չնայած նա ընդունեց շինարարության և ծառայությունների ոլորտներում առկա ներուժը, իր բարձրագույն գնահատականը տվեց աշխարհագրական սահմանափակումներից ազատ ոլորտներին։
«Ֆինանսական հատվածը և տեղեկատվական տեխնոլոգիաները առանձնանում են», — նշեց Աղաբեկյանը։ «Դրանք ունեն շատ ավելի բարձր, նույնիսկ էքսպոնենցիալ աճի ներուժ։ Ի տարբերություն տնտեսության բազմաթիվ այլ ոլորտների՝ դրանց զարգացումը սահմանափակված չէ մեր ծովային ելք չունենալով, փակ սահմաններով կամ բնակչության թվաքանակով»։
Նրա համոզմամբ՝ Երևանի մեծ գաղափարը կարող է ծառայել ամբողջ աշխարհին, և հենց այդ ընդարձակելիությունն է, որ փնտրում են լուրջ ներդրողները։ Աղաբեկյանի կարծիքով, հանելուկի վերջին բաղադրիչը հայկական ձեռնարկատերերի ձեռքում է։ Կապիտալը հասանելի է, ոլորտները՝ պատրաստ, իսկ ներուժը՝ ակնհայտ։ Մնացած մարտահրավերը, նրա խոսքով, մշակութային բնույթ ունի։ Անգործության մեջ գտնվող այդ միլիարդավոր կապիտալը տնտեսական աճի հզոր շարժիչի վերածելու բանալին ավելի մեծ թափանցիկության, ամուր կորպորատիվ կառավարման և բանկային ֆինանսավորման պահանջներին համապատասխանության նկատմամբ հիմնարար վերաբերմունքի փոփոխությունն է։
Լիանա Աղաջանյան
