Սեպտեմբերի 12-ին Արկտիկայում ծովային սառույցի մակերեսը հասել է տարեկան նվազագույնին՝ կազմելով մոտ 4,6 մլն քառակուսի կիլոմետր։

NASA-ի և Բոուլդերում Կոլորադոյի համալսարանի Ձյան և սառույցի տվյալների ազգային կենտրոնի (NSIDC) տվյալներով՝ այս ցուցանիշը արբանյակային դիտարկումների ամբողջ ժամանակահատվածում դարձել է տասներորդ ամենացածրը։ Նույն նվազագույն ցուցանիշը գրանցվել էր նաև 2008, 2010 և 2025 թվականներին։

Արկտիկական ծովային սառույցի սեզոնային փոփոխությունները ենթարկվում են կայուն ցիկլի՝ աշնանն ու ձմռանը, երբ բևեռային տարածաշրջանում սկսվում է մութ և ցուրտ շրջանը, սառցե ծածկույթն ընդլայնվում է, իսկ գարնանն ու ամռանը՝ կրճատվում։ Նվազագույն մակերեսը սովորաբար գրանցվում է սեպտեմբերին։

Միևնույն ժամանակ, եղանակային պայմանները կարող են տարեցտարի զգալիորեն ազդել հալման ինտենսիվության վրա։ Մասնավորապես, վերջին տասնամյակում ամպամածության աճը սահմանափակել է սառույցի մակերեսին հասնող արևային ճառագայթման քանակը, ինչը, NASA-ի մասնագետ Լինեթ Բուաավերի խոսքով, խոչընդոտել է դրա հալման լրացուցիչ արագացմանը։

Արդյունքում՝ վերջին տարիներին սեպտեմբերին արկտիկական սառույցի մակերեսը մնացել է համեմատաբար կայուն։ «Մենք հասել ենք պլատոյի, բայց դիտարկումների ավելի վաղ շրջանի համեմատ ցուցանիշները դեռևս մնում են ցածր», — նշել է NSIDC-ի ավագ գիտաշխատող Ուոլթ Մայերը։

Միաժամանակ, ներկայիս ցուցանիշը տեղավորվում է ավելի երկարաժամկետ պատկերի մեջ։ 2007-2026 թվականների բոլոր 20 տարիները ներառվել են 1978 թվականի վերջից սկսված անընդհատ արբանյակային չափումների պահից ի վեր արկտիկական ծովային սառույցի ամենափոքր մակերես ունեցող 20 տարիների շարքում։

Միաժամանակ, գիտնականները հետևում են նաև Անտարկտիդայում հակառակ սեզոնային դինամիկային, որտեղ ծովային սառույցը մոտենում է իր տարեկան առավելագույնին։ Օգոստոսին անտարկտիկական սառույցի մակերեսը մոտ վեց օրում կրճատվել է 300 հազար քառակուսի կիլոմետրով, որից հետո սեզոնային աճը վերսկսվել է։

Մայերի խոսքով՝ կրճատումը, հավանաբար, կապված է եղել եղանակային պայմանների հետ, որոնք տեղաշարժում և խտացնում էին սառցե ծածկույթի արտաքին սահմանի մոտ գտնվող բարակ շարժուն սառույցը։ Ինքնին նման երևույթը անսովոր չի համարվում, սակայն օգոստոսյան փոփոխության մասշտաբը զգալիորեն բարձր է եղել սովորականից։

Անտարկտիկական ծովային սառույցը տարեցտարի ավելի ուժեղ է փոխվում, քան արկտիկականը։ Ի տարբերություն Արկտիկայի՝ Անտարկտիդան շրջապատված չէ մայրցամաքով, ուստի այն շրջապատող սառույցն ավելի ազատ է արձագանքում քամիների և եղանակային պայմանների փոփոխություններին։ Միևնույն ժամանակ, վերջին տարիներին անտարկտիկական սառույցի առավելագույն մակերեսն ընդհանուր առմամբ ցածր է եղել նախկին արժեքներից։ Զգալի տարեկան տատանումների պատճառով գիտնականները դեռևս զգուշորեն են գնահատում, թե արդյոք կարելի է խոսել երկարաժամկետ միտման ձևավորման մասին։

Արբանյակները գրեթե հինգ տասնամյակ անընդհատ հետևում են բևեռային ծովային սառույցին։ Տվյալների այս շարքը վարվում է 1978 թվականի հոկտեմբերից, երբ դիտարկումները սկսել էր NASA-ի Nimbus-7 արբանյակը։ Հետագայում դրան ավելացան Defense Meteorological Satellite Program արբանյակների սարքերը, իսկ հետո՝ NASA-ի Aqua արբանյակը։ Այսօր գիտնականները շարունակում են դիտարկումները ճապոնական GCOM-W արբանյակի վրա տեղադրված AMSR2 ռադիոմետրի օգնությամբ։

Անտարկտիկական ծովային սառույցը սովորաբար հասնում է առավելագույն մակերեսի սեպտեմբերի վերջին կամ հոկտեմբերի սկզբին։ NASA-ն և NSIDC-ն կհայտարարեն 2026 թվականի առավելագույնի վերջնական ցուցանիշն այն բանից հետո, երբ մասնագետները հաստատեն սառույցի սեզոնային աճի ավարտը։