նախընտրելի դարձնելԻնչպես շատ հայ գործարարներ, այնպես էլ նրանց թուրք գործընկերները հանդես են գալիս հօգուտ երկու երկրների միջեւ հարաբերությունների կարգավորման, մասնավորապես` արտաքին առեւտրի ոլորտում:
Սակայն Թուրքիայի կառավարությունն առաջնորդվում է ոչ թե տնտեսական, այլ քաղաքական նկատառումներով` Հայաստանի առջեւ անիրականանալի պայմաններ դնելով: Այնպես որ, հարեւանը չի փոխի իր փակուղի տանող մոտեցումը, եւ արտաքին առեւտրային հարաբերություններում կարգավորում չի կանխատեսվում:
Այս տարի Թուրքիայի հետ երրորդ երկրի միջոցով իրականացվող առեւտրում դիսբալանսը կազմել է 212,6 մլն դոլար, իսկ արտահանման եւ ներմուծման միջեւ տարբերությունը` 230 անգամ: Ինչ հարաբերակցության մասին է հնարավոր խոսել, եթե այդ երկիր հայկական ապրանքների արտահանման տարեկան ծավալը չի հասել անգամ մեկ մլն դոլարի:
Չի բացառվում, որ «ազատ» առեւտրի դեպքում, Թուրքիայի հետ Հայաստանի արտաքին առեւտրի բացասական սալդոն ավելի մեծանա, իսկ արտահանումը մնա նախկին մակարդակի վրա: Քանի որ թուրք գործարարները մեզնից գնում են ոչ թե պատրաստի ապրանք, այլ հումք:
Նշենք, որ անցյալ տարվա տվյալներով Հայաստանից Թուրքիա ընդամենը 55 ապրանքային խմբի արտահանում է իրականացվել, մինչդեռ այդ երկրից ներմուծման ցուցանիշն անհամեմատ մեծ է` 500 –ից ավելի:
Ընդ որում արտահանման «ռեկորդը» պատկանում է ...խոշոր եղջրավոր անասունների չվերամշակված կաշվին`105,5 հազար հատ` գրեթե 0,6 մլն դոլար ծավալով: Դրանք հետո վերամշակվում են եւ կաշվե հագուստի տեսքով ներմուծվում այդ թվում Հայաստանբ:
Թուրքիայից ներմուծվող արտադրանքի մեջ գերական սակայն հագուստը չէ, այլ սովորական փայտե երեսպատման սալիկները (ДСП), որի ներմուծման ծավալը անցած տարի կազմել է 10,8 մլն դոլար: Երկրորդ տեղում են «պլաստմասե մոնոթելերը»` 8,6 մլն դոլար, իսկ երրորդ տեղում` լվացող եւ մաքրող միջոցները` 8,2 մլն դոլար ծավալով:
Ուշադրություն է գրավում նաեւ Թուրքիայից այնպիսի ապրանքների ներմուծումը, ինչպես ալյումինե պրոֆիլները`4,6 մլն դոլար, մեկուսացման լարերը`3,5 մլն դոլար:
Թեթեւ արդյունաբերության, ոչ մետաղական հանքաքարի արդյունահանման ոլորտում բաց թողնված հնարավորությունների մասին քիչ չի խոսվել, մնում է միայն հուսալ, որ ապագայում կլրացնենք այդ բացը:
Ընթացիկ տարվա հունվար-ապրիլին թուրքական արտադրանքի ներմուծման ծավալը Հայաստան կազմում է 56,5 մլն դոլարից ավելի, իսկ արտահանումն այդ երկիր` 0,8 մլն: Ինչպես ասում են, մեկնաբանություններն ավելորդ են...
Ալբերտ Խաչատրյան
