նախընտրելի դարձնել
Նախապատմական եվրոպացիների մեծ մասը մուգ մաշկ, մազեր և աչքեր ունեին մինչև երկաթի դարը՝ մոտ 3000 տարի առաջ, պարզել են գիտնականները:
Նրանք հայտնաբերել են, որ մաշկի, մազերի և աչքերի բացություն առաջացնող գեները վաղ եվրոպացիների շրջանում հայտնվել են ընդամենը մոտ 14 հազար տարի առաջ՝ պալեոլիթյան շրջանի վերջին փուլերում, որը հայտնի է նաև որպես «Հին քարի դար»:
Բայց մինչև համեմատաբար վերջերս, այս վառ գծերն ի հայտ էին գալիս միայն ժամանակ առ ժամանակ, նշում է հետազոտության ավագ հեղինակ Սիլվիա Գիրոտտոն՝ Իտալիայի Ֆերարայի համալսարանի ծագումնաբան Սիլվիա Գիրոտտոն:
«Բաց մաշկը թերևս էվոլյուցիոն առավելություն է դարձել եվրոպացիների համար, քանի որ այն հնարավորություն է տվել նրանց ավելի շատ վիտամին D սինթեզել, որը Եվրոպայի թույլ արևի պայմաններում անհրաժեշտ է առողջ ոսկորների, ատամների և մկանների համար: Բայց բաց աչքերի գույնը, օրինակ՝ կապույտը կամ կանաչը, չունի լուրջ էվոլյուցիոն առավելություններ, ուստի դրա ի հայտ գալը կարող էր պայմանավորված լինել պատահականությամբ կամ սեռական ընտրությամբ»,- նշել է գիտնականը։
Գիրոտտոն և նրա գործընկերները վերլուծել են հնագույն ԴՆԹ-ի 348 նմուշ Արևմտյան Եվրոպայի և Ասիայի 34 երկրների հնագիտական վայրերից, ասվում է հետազոտության մեջ, որը հրապարակվել է bioRxiv preprint սերվերում:
Ամենահին նմուշը, որը թվագրվում է 45 հազար տարի առաջ, ստացվել է Ուստ-Իշիմ գյուղի մարդուց, որը հայտնաբերվել է 2008 թվականին Արևմտյան Սիբիրի Իրտիշ գետի շրջանում; ԴՆԹ-ի ևս մեկ բարձրորակ նմուշ ստացվել է Շվեդիայից SF12 անհատից, որը մոտ 9000 տարեկան է:
Սակայն հին նմուշներից շատերը լրջորեն քայքայվել էին, ուստի հետազոտողները գնահատեցին այս մարդկանց պիգմենտացիան՝ օգտագործելով «հավանական ֆենոտիպային եզրակացություն» և HIrisPlex-S համակարգը, որը ԴՆԹ-ի ոչ ամբողջական նմուշից կարող է կանխատեսել աչքերի, մազերի և մաշկի գույնը:
Պալեոանտրոպոլոգները ենթադրում են, որ առաջին Homo sapiens-ը Եվրոպայում հայտնվել է 50,000-ից 60 հազար տարի առաջ, ինչը նշանակում է, որ նրանք այնքան էլ հեռու չեն եղել Աֆրիկայում գտնվող իրենց ժամանակակից մարդկային նախնիներից: Արդյունքում, վաղ եվրոպացիներն ի սկզբանե ունեին միայն մուգ մաշկի, մազերի և աչքերի գենետիկան, որոնք կախված են հարյուրավոր փոխկապակցված գեներից, նշել է Գիրոտտոն:
Բայց նույնիսկ այն բանից հետո, երբ դեմքի բաց գծերը մոտ 14 հազար տարի առաջ հայտնվեցին Եվրոպայում, դրանք միայն հատ ու կենտ անհատների մեջ էին ի հայտ գալիս մինչև համեմատաբար վերջերս՝ մոտ 3000 տարի առաջ, երբ դրանք լայն տարածում գտան, ասում է գիտնականը:
Նոր հետազոտությունը ցույց է տվել, որ մուգ մաշկ ունեցող մարդկանց հաճախականությունը Եվրոպայի որոշ մասերում մնացել է բարձր մինչև պղնձի դարաշրջանը (նաև հայտնի է որպես քալկոլիթ, որը սկսվել է Եվրոպայում մոտ 5000 տարի առաջ), իսկ որոշ տարածքներում մուգ մաշկը հաճախ ավելի ուշ է ի հայտ եկել, ավելացրել է գիտնականը:
