Նախընտրելի
Ըստ Ֆրանսիայի հարավում Մոնպելյեի համալսարանի նոր հետազոտության, մարդիկ ժամանակի ընթացքում պատճառ են դարձել, որ վայրի կենդանիները չափերով փոքրանան, իսկ ընտանի կենդանիները՝ մեծանան: Գիտնականներն ուսումնասիրել են Միջերկրածովյան Ֆրանսիայից վերջին 8000 տարիների ընթացքում հայտնաբերված տասնյակ հազարավոր կենդանիների ոսկորներ՝ տեսնելու համար՝ ինչպես են ժամանակի ընթացքում երկու տեսակների չափերը փոխվել:
Այս վերջին հետազոտությունը, որը հրապարակվել է Proceedings of the National Academy of Sciences գիտական հանդեսում, լրացնում է մեր գիտելիքների մեծ բացը:
Գիտնականները վերլուծել են Միջերկրածովյան Ֆրանսիայի 311 հնագիտական վայրերից ավելի քան 225 հազար ոսկորներ: Նրանք հազարավոր չափումներ են կատարել վայրի կենդանիների, մասնավորապես՝ աղվեսների, նապաստակների և եղջերուների, ինչպես նաև ընտանի կենդանիների, դրանց թվում՝ այծերի, խոշոր եղջերավոր անասունների, խոզերի, ոչխարների և հավերի ոսկորների և ատամների երկարության, լայնության և խորության վերաբերյալ: Նրանք միաժամանակ տվյալներ են հավաքել կլիմայի, տարածքում աճող բույսերի տեսակների, այնտեղ ապրող մարդկանց թվի և հողօգտագործման վերաբերյալ:
Այնուհետև, օգտագործելով բարդ վիճակագրական մոդելավորում, գիտնականները կարողացան հետևել կենդանիների չափերի փոփոխության հիմնական միտումներին և գործոններին: Հետազոտական խմբի արդյունքները ցույց են տալիս, որ մոտ 7000 տարի շարունակ վայրի և ընտանի կենդանիները զարգացել են նմանատիպ ուղիներով՝ աճելով և փոքրանալով չափսերով՝ իրենց ընդհանուր միջավայրին և մարդկային գործունեությանը զուգահեռ: Սակայն, իրավիճակը փոխվել է մոտ 1000 տարի առաջ: Նրանց մարմնի չափերը սկսել են կտրուկ տարբերվել, հատկապես միջնադարում:
Ընտանի կենդանիները զգալիորեն մեծացել են, քանի որ նրանց բուծել են ավելի շատ մսի և կաթի համար: Միևնույն ժամանակ, վայրի կենդանիները սկսել են փոքրանալ չափսերով, ինչը մարդկային ճնշման ուղղակի արդյունք է, մասնավորապես՝ որսորդության և բնակավայրերի կորստի առումով: Այլ կերպ ասած, մարդկային գործունեությունը փոխարինել է շրջակա միջավայրի գործոններին՝ որպես կենդանիների էվոլյուցիան ձևավորող հիմնական ուժ:
