Հարյուրավոր ազգայնականներ կիրակի օրը փակել են Պորտադաունի Գարվագի Ռոուդը՝ փորձելով կանխել բողոքական «Օրանժիստների օրդենի» (Orange Order) վիճահարույց երթը, գրում է The Guardian-ը։

Այս պատմական նշանակություն ունեցող ճանապարհով երթ անցկացնելու թույլտվությունը տրվել է առաջին անգամ գրեթե 30 տարվա ընթացքում, ինչը կրկին սրել է Հյուսիսային Իռլանդիայի ամենացավոտ վեճերից մեկը։

Drumcree երթը պետք է անցնի Գարվագի Ռոուդով՝ քաղաքում, որտեղ մեծամասնությունը բողոքականներ են, սակայն այդ փողոցը հիմնականում կաթոլիկների և ազգայնականների թաղամասում է։ Շքերթների անցկացման հանձնաժողովը 1998 թվականից ի վեր առաջին անգամ թույլատրել է երթը՝ սահմանելով մի շարք սահմանափակումներ. դրան կարող են մասնակցել ոչ ավելի, քան 35 մարդ, մեկնարկը նշանակվել է առավոտյան ժամը 8-ին՝ սկզբնապես նախատեսված ցերեկվա ժամը 1-ի փոխարեն, երթը պետք է անցկացվի լռությամբ։

Այս որոշումը բողոքներ է առաջացրել և դարձել է ժամեր տևած դատական քննությունների առարկա։ Շաբաթ օրը դատավոր Պատրիսիա Սմայթը ժամանակավորապես արգելափակել էր երթի անցկացումը՝ նախազգուշացնելով, որ տասնամյակներ շարունակվող վեճը կարող է Հյուսիսային Իռլանդիայում սրել իրավիճակը։ Սակայն գիշերվա ուշ ժամին, վերաքննիչ դատարանի մի քանի նիստերից հետո, հանձնաժողովի որոշումը մնացել է ուժի մեջ։ Վերջին նիստն ավարտվել է կիրակի օրը տեղական ժամանակով մոտ 02:15-ին։

Առավոտյան հարյուրավոր ազգայնականներ հավաքվել են Գարվագի Ռոուդում և փակել երթուղին։ Ցուցարարները բռնել են իրար ձեռքից և երգել երգեր, մինչդեռ բարձրախոսներով նրանց հիշեցվել է ճանապարհի ապօրինի փակմանը մասնակցելու համար հնարավոր պատասխանատվության մասին։

Orange Order-ի ներկայացուցիչներն օրվա ընթացքում մնացել են եկեղեցում, որը գտնվում է երթի ենթադրյալ մեկնարկային կետից մոտ մեկուկես կիլոմետր հեռավորության վրա, և հայտարարել են, որ կսպասեն ոստիկանության ցուցումներին՝ հասկանալու համար, թե արդյոք կարող են անցնել նախատեսված երթուղով։

Ցուցարարներին միացել են «Շին Ֆեյն» կուսակցության առաջնորդ Մերի Լու Մաքդոնալդը և Հյուսիսային Իռլանդիայի առաջին նախարար Միշել Օ'Նիլը։ Մաքդոնալդը երթը թույլատրելու որոշումը անվանել է «խելահեղություն» և հայտարարել, որ այն տարածաշրջանը վերադարձնում է անցյալին։ Օ'Նիլն ասել է, որ երթուղու շուրջ հակամարտության վերսկսումը կասկածի տակ է դնում խաղաղ գործընթացի գործարկումը։

Ի հակադրություն՝ Ժողովրդավարական յունիոնիստական կուսակցությունում (DUP) Օ'Նիլին և մյուս քաղաքական գործիչներին մեղադրել են օրենքը խախտելու և լարվածությունը խորացնելու մեջ։ Կուսակցության առաջնորդ Գևին Ռոբինսոնը հայտարարել է, որ իրավիճակը հանգեցրել է նրան, որ «օրենսդիրները դարձել են օրենք խախտողներ»։

Հյուսիսային Իռլանդիայի հարցերով նախարար Քրիս Բրայանտը քաղաքական գործիչներին կոչ է արել նվազեցնել լարվածությունը։ Իռլանդիայի վարչապետ Միխոլ Մարտինը նույնպես հանգստության կոչ է արել՝ Շքերթների անցկացման հանձնաժողովի որոշումը անվանելով «անբացատրելի և սխալ»։

Drumcree երթի շուրջ վեճը խոր պատմական արմատներ ունի։ 1990-ականներին Գարվագի Ռոուդով անցկացվող երթերն ուղեկցվել են Հյուսիսային Իռլանդիայի պատմության ամենալուրջ անկարգություններով։ Երթի վերականգնման վերաբերյալ ներկայիս որոշումը նմանատիպ առաջին թույլտվությունն է 1998 թվականից ի վեր՝ այն տարուց, երբ ստորագրվեց Բելֆաստի համաձայնագիրը, որը հիմք դրեց տարածաշրջանում ներկայիս խաղաղ գործընթացին։