նախընտրելի դարձնել
«Թալիբանը» կրկին վերահսկում է Աֆղանստանը, իսկ դա նշանակում է, որ նրանք նաեւ վերահսկում են ափիոնի համաշխարհային հիմնական աղբյուրը, գրում է The Hill-ը:
Rand Corporation-ը վերջերս հարց էր տվել. «Ի՞նչ կլինի Աֆղանստանի հետ, եթե նրա ափիոնի պահանջարկը կտրուկ եւ ընդմիշտ ընկնի», քանի որ ապօրինի արտադրվող ֆենտանիլը դուրս է մղում հերոինին»: Rand Corporation-ը պնդում է, որ շուկայական ուժերը, որոնք հանգեցնում են հերոինից անցման ֆենտանիլի, որոնք ուժեղ ազդեցություն ունեն, հեշտ են արտադրվում եւ էժան են, կարող են նվազեցնել ֆերմերների, տեղական քաղաքական գործիչների եւ թալիբների եկամուտները՝ թուլացնելով մի կազմակերպությանը, որն մինչ վերահսկողություն ստանալը թմրամիջոցների եկամուտների զգալի մասնաբաժին էր ստանում:
Ի՞նչ է անելու «Թալիբանը», որպեսզի դիմակայի ափիոնային վարդակակաչի՝ երկրի ամենամեծ ապրանքնային մշակաբույսի արտահանումից տարեկան ստացվող 1,5 - 3 մլրդ դոլարի կորուստներին: Պատասխան՝ թմրամոլները կանխիկ գումարով այլ ապրանք կգտնեն:
Ափիոնի տղաները չեն անհետանա, երբ ափիոնն այլեւս կենսունակ չէ. նրանք գործարարներ են, ովքեր այսօր գումար են վաստակում ափիոն վաճառելով, բայց վաղը դա կարող է լինել մետամֆետամին կամ ֆենտանիլ, կամ ապօրինի կոբալտ կամ լիթիում, կամ գուցե մարդիկ:
Բայց ափիոնը դեռ պահանջարկ ունի. 2019 թ. -ից մինչեւ 2020 թվականը ափիոնի կակաչի աճեցումն աճել է 37 տոկոսով եւ կազմել 6300 տոննա: Իրականում, մինչ ԱՄՆ -ը ծախսել է ավելի քան 8 միլիարդ դոլար կակաչի արտադրությունն արմատախիլ անելու համար, այն աճել է միայն ամերիկյան օկուպացիայի ընթացքում. Աֆղանստանն այսօր կրկնակի ավելի շատ ափիոնի կակաչ է մշակում, քան 2001 -ից առաջ: Եթե Թալիբանի նոր կառավարությունը դառնա «պարիա», ինչպես ասել է ԱՄՆ պետքարտուղար Էնթոնի Բլինքենը, այն չի ունենա թմրանյութերից հրաժարվելու դրդապատճառ ՝ օգնություն կամ ներդրումներ ներգրավելու հույսով:
«Ափիոնային տղաները» չեն անհետանա, երբ ափիոնն այլեւս կենսունակ չլինի, նրանք գործարարներ են, ովքեր այսօր գումար են վաստակում ափիոն վաճառելով, բայց վաղը դա կարող է լինել մետամֆետամին կամ ֆենտանիլ, կամ ապօրինի արդյունահանվող կոբալտ կամ լիթիում, կամ գուցե մարդիկ:
Բայց ափիոնը դեռ պահանջարկ ունի՝ 2019-2020 թվականներին ափիոնի վարդակակաչի ցանքսերն աճել է 37 տոկոսով եւ կազմել են 6300 տոննա: Իրականում, թեեւ ԱՄՆ-ը ավելի քան 8 միլիարդ դոլար է ծախսել վարդակակաչի արտադրությունն արմատախիլ անելու համար, դրանք ամերիկյան օկուպացիայի ընթացքում միայն ավելացել են։ Աֆղանստանն այսօր կրկնակի ավելի շատ ափիոնի կակաչ է մշակում, քան 2001-ից առաջ: Եթե «Թալիբան»-ի նոր կառավարությունը դառնա «լքյալ», ինչպես ասել է ԱՄՆ պետքարտուղար Էնթոնի Բլինքենը, այն չի ունենա թմրանյութերից հրաժարվելու դրդապատճառ՝ օգնություն կամ ներդրումներ ներգրավելու հույսով:
Բայց եթե ափիոնի օրերը հաշված են, ապա ո՞ր ապրանքը կարող է զբաղեցնել դրա տեղը:
Ներկայումս Չինաստանը եւ Հնդկաստանը սինթետիկ ափիոնային ֆենտանիլի հիմնական աղբյուրներն են: Ֆենտանիլը եւ պրեկուրսորները արտադրվում են լաբորատորիաներում եւ քիմիական գործարաններում, որոնք, անշուշտ, թալիբների հնարավորություններից դուրս են, գոնե առայժմ:
Բայց կա մեկ այլ տարբերակ. Ephedra sinica-ն, որը պարունակում է բնության մեջ հանդիպող էֆեդրին, որն օգտագործվում է բյուրեղային մետամֆետամին պատրաստելու համար, աճում է Աֆղանստանի կենտրոնական եւ հյուսիսային շրջաններում: Սա վրիպել է բազմաթիվ իրավապահ մարմինների եւ վերլուծաբանների ուշադրությունից, սակայն վերլուծաբան Դեւիդ Մենսֆիլդը կարծում է, որ այդ նյութի համար ծաղկուն շուկա կա:
Կակաչի բերքահավաքից էֆեդրինին անցնելը թալիբների բիզնեսի ձեւի մեջ որոշակի փոփոխություններ կպահանջի, սակայն դրանք խնդիրներ են, որոնք կարելի է հաղթահարել, հատկապես, երբ խոսքը 3 միլիարդ դոլարի մասին է:
Էփեդրինը ժայռերում ձեռքով են հավաքում, այնուհետեւ փաթեթավորում են տոպրակների մեջ եւ վաճառում: 2016 թվականին Աֆղանստանի հարավ-արեւմուտքից առեւտրականները սկսել են բերք գնել՝ մետամֆետամինի արտադրության համար էֆեդրին արդյունահանելու համար: Ավելի հեշտ է էֆեդրինը բույսից ստանալ, քան այն դեղամիջոցներից, որոնք պետք է ներմուծվեն Իրանից կամ Պակիստանից, եւ դրա համար պահանջվում են միայն քիմիայի տարրական գիտելիքներ:
Լաբորատորիայում մետամֆետամինի պատրաստման գործընթացը ավելի քիչ է տեսանելի, քան ափիոնի արտադրությունը, քանի որ մետամֆետամինները արտադրվում են փոքր խմբաքանակներով, փակ տարածքներում եւ քիչ թափոններ ունեն: 2019-ին ամերիկա-աֆղանական համատեղ գործողությունը մեկ օրվա ընթացքում ոչնչացրել է մետամֆետամինի 68լաբորատորիա, բայց, հավանաբար, անարդյունք, քանի որ ներկայումս աֆղանական մետամֆետամինը հերոինի հետ Աֆրիկա է առաքվում:
Այժմ, երբ «Թալիբանը» վերահսկում է Աֆղանստանը, նա պետական հաստատությունները կարող է օգտագործել թմրանյութերի առեւտուրն ընդլայնելու համար: Նա կվերահսկի Աֆղանստանի կենտրոնական բանկը, Ariana ազգային ավիաընկերությունը, դիվանագիտական փոստը եւ կկարողանա դիվանագիտական թույլտվություններ տրամադրել երկրում վայրէջք կատարելու կամ դրա օդային տարածքով տարանցման համար: Թալիբները նաեւ վերահսկելու են տարածաշրջանային տրանսպորտային կապերի հասանելիությունը, ինչպիսիք են՝ Իրանի Չաբահար նավահանգիստ տանող մայրուղին եւ դեպի Կենտրոնական Ասիա, Իրան, Ռուսաստան եւ Եվրոպա տանող «Հյուսիս-Հարավ» միջազգային տրանսպորտային միջանցքը:
«Թալիբանը» հասել են կարեւոր հանգրվանի՝ մեքսիկացի թմրաբարոնների պես պետության վրա ազդելու եւ այն այլասերելու փոխարեն՝ այն այժմ պետություն է դարձել:
