Ուկրաինայում Ռուսաստանի «ռազմական օպերացիայի» մեկնարկից հետո բազմաթիվ կանխատեսումներ արվեցին մեր երկրի տնտեսության համար հետեւանքների վերաբերյալ։ Դրանցից մի քանիսը վերաբերում էին մեզ համար կարեւոր ոլորտի՝ Ռուսաստանից ֆիզիկական անձանց դրամական փոխանցումներին։

Հասկանալի է, որ այս կանխատեսումները հեռու էին հուսադրող լինելուց։ Մասնավորապես, ենթադրվում էր, որ Ռուսաստանից դրամական փոխանցումները կնվազեն 40 տոկոսով։ Հոռետեսական գնահատականների պատճառը Ռուսաստանի դեմ արեւմտյան պատժամիջոցներն են։

Ռուսաստանից դրամական փոխանցումները հիմնականում փոխանցել են Ռուսաստանում մեր սեզոնային աշխատանքային միգրանտները։ Միգրանտների զանգվածային մեկնումը ավանդաբար «բացվել» է վաղ գարնանը։ Բայց այս տարի այս ավանդույթը խախտվել է։ Շատերը չեն կարողացել հեռանալ Հայաստանից, իսկ Ռուսաստան ժամանած միգրանտներն այժմ աշխատանք գտնելու խնդիրներ ունեն։

Սակայն մարտն անսպասելի անակնկալ մատուցեց՝ Ռուսաստանից փոխանցումները սպասվող անկման փոխարեն  ավելացան։ Եվ բավականին շոշափելի` տարեկան կտրվածքով 53,1 միլիոն դոլարով կամ գրեթե 1,9 անգամ (տես՝ գրաֆիկը):

Հիմնականում դրա հետ կապված մարտին Հայաստան դրամական փոխանցումների ընդհանուր ծավալը տարեկան կտրվածքով աճել է 93,2 միլիոն դոլարով (կամ մոտ 1,6 անգամ)՝ հասնելով գրեթե 253 միլիոն դոլարի։

Նշենք, որ սա բացարձակ ռեկորդ է մարտ ամսվա համար։

Հավելենք, որ գերազանցող աճի շնորհիվ Ռուսաստանի մասնաբաժինը փոխանցումների ընդհանուր ցուցանիշում մեկ տարվա ընթացքում 39,4 տոկոսից հասել է 45,8 տոկոսի։ Բայց ինչո՞վ է պայմանավորված այս դրական միտումը, եւ որքա՞ն կտեւի այն: 

Ինչպես գիտենք, Ռուսաստանում մարտի սկզբին բավական խիստ սահմանափակումներ են մտցվել կանխիկ արժույթով գործառնությունների նկատմամբ։ Նույն օրերին ռուսական ռուբլին փոփոխականությամբ առաջին տեղն է զբաղեցրել աշխարհում։ Այս ամենը համակցված նպաստել է կապիտալի փախուստին (ռուսական ռուբլով), այդ թվում՝ դեպի մեր երկիր։ Ռուսական ռուբլով խոշոր գումարների որոշ սեփականատերեր այս գումարը փոխանցել են Հայաստան՝ դրանք ԱՄՆ դոլարի եւ եվրոյի փոխարկելու համար։ Դրանով կարելի է բացատրել Ռուսաստանից մեր երկիր դրամական փոխանցումների ռեկորդային աճը։

Նույն «ռազմական գործողության» հետ կապված մեկ այլ գործոն իր դերն ունեցավ։ Բոլորին է հայտնի, որ մարտին Հայաստան են ժամանել Ռուսաստանի, ինչպես նաեւ Ուկրաինայի եւ Բելառուսի տասնյակ հազարավոր քաղաքացիներ։ Այցելուների մի մասը մեր հայրենակիցներն են, այդ թվում՝ ձեռնարկատերեր, որոնք իրենց բիզնեսը շարունակում են պատմական հայրենիքում։

Սակայն այցելուների թվում կան բազմաթիվ այլ ազգությունների ներկայացուցիչներ, որոնցից շատերը ՏՏ ոլորտի մասնագետներ են։ Հազարավոր այցելուներ արագ հաշիվներ բացեցին տեղական բանկերում, իսկ ոմանք նույնիսկ գրանցեցին իրենց ընկերությունները մեր երկրում: Հասկանալի է, որ հաշվեհամարները բացվել են Ռուսաստանում գտնվող հաշիվներից գումար փոխանցելու համար։ Բացի այդ, արտասահմանյան ընկերությունների հետ համագործակցող ռուս մասնագետները վճարվում են Հայաստանում իրենց հաշվեհամարներին կատարված աշխատանքի դիմաց։

Ի՞նչ հեռանկարներ կան այցելուների համար՝ կապված Հայաստանում նրանց հետագա գտնվելու հետ։ Նրանք, ովքեր պարզապես սպասում են պատերազմին, հավանաբար կմնան մինչեւ այն ավարտվի: Այցելուների մի մասը, հատկապես ՏՏ ոլորտի մասնագետները, մեր երկիրը համարում են այլ երկրներ տեղափոխվելու համար ցատկահարթակ։ Այս կատեգորիայի այցելուների համար կարող են բացվել նոր հնարավորություններ։ Օրինակ՝ ԱՄՆ-ն մտադիր է մեղմացնել վիզային ռեժիմը Ռուսաստանից բարձր տեխնոլոգիաների ոլորտի մասնագետների համար։

Հասկանալի է, որ վերը նշված բոլոր գործոնները ժամանակավոր են, եւ ապագայում նրանց դերը Ռուսաստանից փոխանցումների ներհոսքի հարցում որոշակիորեն կնվազի։

Տիգրան Վարդանյան