նախընտրելի դարձնել
Բրիտանական հակահետախուզական MI5-ը երկրի համալսարաններին նախազգուշացրել է Չինաստանի ընդհանուր տեխնոլոգիական հետազոտությունների ինստիտուտի (China General Technology Research Institute, CGTRI) մասին՝ հայտարարելով, որ կազմակերպությունը, հատուկ ծառայության գնահատմամբ, կապված է չինական հետախուզության հետ և կարող է գիտական հետազոտությունների ֆինանսավորումն օգտագործել զգայուն տեխնոլոգիաների հասանելիություն ստանալու համար, գրում է The Guardian-ը։
Հազվադեպ հրապարակային նախազգուշացման մեջ MI5-ը բրիտանացի գիտնականներին և հետազոտողներին կոչ է արել դադարեցնել համագործակցությունը CGTRI-ի հետ, որը հայտնի է նաև որպես China Academy of General Technology (CAGT)։ Հատուկ ծառայությունը կազմակերպությունը համարում է «էական սպառնալիք» և պնդում է, որ դրա հիմնական նպատակը այնպիսի հետազոտությունների ֆինանսավորումն է, որոնք կարող են ուժեղացնել Չինաստանի պետական անվտանգության նախարարության (MSS) հետախուզական տեխնիկական հնարավորությունները։
Միևնույն ժամանակ խոսքը բրիտանական հետախուզության պնդումների մասին է։ MI5-ն այդ եզրակացությունները չի ներկայացնում որպես դատարանի հաստատած փաստ։ Չինական կողմը ավելի վաղ մերժել էր Մեծ Բրիտանիայի հնչեցրած լրտեսության մեղադրանքները։
MI5-ի տվյալներով՝ բրիտանական համալսարաններին առնչվող ավելի քան 100 գիտնական մասնակցել են հետազոտական նախագծերի, որոնք ֆինանսավորվել են CGTRI-ի միջոցով։ Այն ուղղությունների թվում, որոնք, հատուկ ծառայության վարկածով, հետաքրքրել են չինական հետախուզությանը, նշվում են արհեստական բանականությունը, կիբեռանվտանգությունը, գաղտնի կապի համակարգերը և ստեգանոգրաֆիան՝ պատկերների և այլ թվային ֆայլերի ներսում տեղեկություն թաքցնելու մեթոդները։
«MI5-ը պարզել է, որ CGTRI-ի հիմնական նպատակը ակադեմիական հետազոտությունների ֆինանսավորումն է, որոնք անմիջականորեն բարձրացնում են MSS-ի տեխնիկական կարողությունները լրտեսական գործունեություն իրականացնելու համար»,- ասվում է բրիտանական հատուկ ծառայության նախազգուշացման մեջ։
MI5-ը հայտարարել է նաև CGTRI-ի՝ Չինաստանի պետական անվտանգության նախարարության հետ «շատ սերտ կապերի» մասին։ Գերատեսչության գնահատմամբ՝ բրիտանական շատ համալսարաններ և գիտնականներ մինչ այժմ կազմակերպության հետ համագործակցել են բարեխղճորեն, քանի որ դրա կապերը չինական հետախուզության հետ թաքցված կամ քողարկված են եղել։
Այժմ բրիտանական հատուկ ծառայությունը համալսարաններին խորհուրդ է տալիս անհապաղ ստուգել CGTRI-ի մասնակցությամբ բոլոր գործող և ծրագրվող նախագծերը։ Հետազոտողներին նույնպես խորհուրդ է տրվում չինական կազմակերպությունների հետ համագործակցության ժամանակ պարզել ֆինանսավորման վերջնական աղբյուրը՝ CGTRI-ի մասնակցությունը բացառելու համար։
Նախազգուշացումն ուղեկցվում է նաև իրավական զգուշացմամբ։ MI5-ը հիշեցրել է 2023 թվականի Ազգային անվտանգության մասին օրենքով նախատեսված պատասխանատվության մասին, մասնավորապես՝ օտարերկրյա հետախուզական ծառայությանը աջակցելու և նրանից նյութական շահ ստանալու համար։ Այդ դրույթների տակ ընկնող հանգամանքներում համագործակցության շարունակումը տեսականորեն կարող է հանգեցնել քրեական հետապնդման։
Մեծ Բրիտանիայի անվտանգության նախարար Դեն Ջարվիսը համալսարաններին կոչ է արել դադարեցնել կապերը CGTRI-ի հետ։ Նա հայտարարել է, որ MI5-ի նախազգուշացումը բացահայտում է չինական հետախուզության փորձերը՝ գաղտնիորեն օգտագործելու բրիտանացի գիտնականների գիտելիքներն ու հետազոտությունները՝ ի վնաս Մեծ Բրիտանիայի և նրա դաշնակիցների ազգային անվտանգության։
Միևնույն ժամանակ համալսարանական համայնքի ներկայացուցիչներն ընդգծել են, որ միջազգային գիտական համագործակցությունը շարունակում է կարևոր մնալ։ «Մեծ Բրիտանիայի համալսարաններ» կազմակերպության ղեկավար Վիվյեն Սթերնն ասել է, որ բրիտանական համալսարանները վերջին տարիներին ուժեղացրել են գործընկերների ստուգման, ռիսկերի գնահատման և հետազոտությունների պաշտպանության ընթացակարգերը՝ միաժամանակ շարունակելով միջազգային համագործակցությունը։
MI5-ի տվյալներով՝ համալսարաններին հրապարակայնորեն նախազգուշացնելու որոշումը կապված է չինական հետախուզության ենթադրյալ գործունեության մասշտաբի հետ։ Յուրաքանչյուր առանձին դեպքը հետաքննելու փոխարեն հատուկ ծառայությունը հույս ունի այս կերպ նախազգուշացնել գիտական հաստատություններին և հասնել այն կազմակերպության հետ համագործակցության դադարեցմանը, որը համարում է MSS-ի հետ կապված։
Բրիտանական կողմը նշում է նաև, որ այս կերպ ստացված տեխնոլոգիաները տեսականորեն կարող են ընկնել 2021 թվականի Ազգային անվտանգության և ներդրումների մասին օրենքի գործողության տակ, որը կառավարությանը գործիքներ է տալիս՝ կանխելու օտարերկրյա պետությունների հասանելիությունը բրիտանական զգայուն տեխնոլոգիաներին։
