նախընտրելի դարձնել
Երիտասարդներն ավելի ու ավելի հաճախ են բողոքում, որ ժամանակակից ծանոթությունները վերածվել են լուսանկարներով անանձնական ընտրության, իսկ պարտավորություններից վախը խանգարում է հարաբերություններ կառուցել։ Սակայն, պատմելով իրենց սեփական սիրո մասին, նրանք այն նկարագրում են այլ կերպ՝ որպես հրաշք, որի համար պետք էր հաղթահարել վախերը և սովորել վստահել մեկ այլ մարդու։ Այսպիսի եզրակացության է եկել Մոնրեալի համալսարանի սոցիոլոգ Ժյուլ Պեկտոր-Լալեմանը, որը ուսումնասիրել է երիտասարդների հարաբերությունների պատմությունները երեք խոշոր քաղաքներում։ Հետազոտության արդյունքները հրապարակվել են Sexuality & Culture ամսագրում։
Չորս տարվա ընթացքում հետազոտողը հետևել է 18-ից 35 տարեկան 41 մարդու Մոնրեալում, Փարիզում և Նյու Յորքում։ 13 մասնակցի նա ավելի ինտենսիվ հետևել է մեկուկես տարվա ընթացքում։ Նրանց թվում կային հետերոսեքսուալ և ԼԳԲՏՔ անձինք, միայնակներ և հարաբերությունների մեջ գտնվողներ, մոնոգամիայի և ոչ մոնոգամ հարաբերությունների կողմնակիցներ։
Հասկանալու համար, թե ինչպես են ռոմանտիկ զգացմունքները դրսևորվում առօրյա կյանքում, Պեկտոր-Լալեմանը նույնիսկ աշխատանքի է անցել որպես աման լվացող Մոնրեալի բարերից մեկում։ Այնտեղ նա դիտարկել է «ժեստերի քերականությունը»՝ գոտկատեղին հպումներ, ուսին դրված գլուխ և մտերմության այլ դրսևորումներ։ Այս դիտարկումները նա համադրել է հարցազրույցների ընթացքում լսած պատմությունների հետ։
Հետազոտողին զարմացրել է, թե որքան տարածված է հիասթափությունը ծանոթությունների հավելվածներից։ Մասնակիցները դրանք համեմատում էին արագ սննդի կետերի և սուպերմարկետների հետ, որտեղ մարդկանց գնահատում են հիմնականում արտաքինով, իսկ զուգընկեր փնտրելը վերածվում է սպառողական գործընթացի։ Ոմանք խոսում էին պարտավորություններից սեփական վախի, մերժված լինելու վախի և տագնապային կապվածության մասին։
Նման պեսիմիզմը համահունչ է ֆրանս-իսրայելցի սոցիոլոգ Եվա Իլուզի տեսություններին, որը գրել է ռոմանտիկ սիրո անկման մասին։ Սակայն Պեկտոր-Լալեմանը կարծում է, որ սիրո անհետացման մասին պատկերացումը լիովին չի համապատասխանում իրականությանը։ Ըստ նրա՝ 2021 թվականին Կանադայում հարաբերությունների մեջ եղած մարդկանց բաժինը մոտավորապես նույնն էր, ինչ 1921-ին, իսկ ամուսնալուծությունների մակարդակը հետևողականորեն նվազում է 1980-ականների վերջից։
Գլխավոր հակասությունը բացահայտվեց, երբ հետազոտողը մասնակիցներին խնդրեց պատմել իրենց սեփական հարաբերությունների մասին։ Սիրո ճգնաժամի մասին ընդհանուր դատողություններին փոխարինում էին հեքիաթ հիշեցնող պատմություններ։ Պեկտոր-Լալեմանը առանձնացրել է երեք կրկնվող փուլ՝ հրաշք, հերոսություն և բուժում։
Սկզբում սերն առաջացել է անսպասելիորեն։ Մասնակիցները պատմել են, որ չէին փնտրում հարաբերություններ կամ նույնիսկ վախենում էին դրանցից, երբ հանդիպեցին իրենց զուգընկերոջը։ Ծանոթությունը կարող էր տեղի ունենալ հավելվածի միջոցով, ընդհանուր ընկերների շնորհիվ կամ պատահական հանգամանքների բերումով։ Ոչ ոք ուղղակիորեն տեղի ունեցածը ճակատագիր չի անվանել, սակայն կանխորոշվածության զգացումը անփոփոխ կերպով առկա էր նրանց պատմություններում։
Այնուհետև գալիս էր վախերի հաղթահարման փուլը։ Հարաբերություններ կառուցելու համար մարդիկ ստիպված էին հաղթահարել անվստահությունը, ցավոտ բաժանումը կամ կործանարար ընտանեկան մոդելների հետևանքները։ Կարևոր պահ էր դառնում սեփական տագնապների, անցյալի և հուզական վերքերի մասին բաց խոսելու պատրաստակամությունը։ Սիրո առաջին խոստովանությանը տանող ճանապարհը մասնակիցները նկարագրում էին որպես փորձություն, որը պահանջում է քաջություն։ Սերն արդեն ներկայացվում էր ոչ թե պարզապես որպես պատահական իրադարձություն, այլ որպես անձնական ջանքերի արդյունք։
Ի վերջո, հարաբերությունները ձեռք էին բերում բուժիչ նշանակություն։ Մասնակիցներն ասում էին, որ մտերմությունն օգնել է իրենց հաղթահարելու նախկին հոգեբանական դժվարությունները, փոխելու վարքագծի սովորական մոդելները և բացահայտելու հուզական բավարարվածության նոր ձևեր։
Հետազոտողի կարծիքով՝ սեփական սիրո բացառիկության զգացումը մեծապես առաջանում է այն շրջապատող աշխարհին հակադրելու շնորհիվ։ Մարդիկ իրենց հարաբերությունները նկարագրում են որպես իսկական և խորքային հենց այն պատճառով, որ ժամանակակից ծանոթությունների մշակույթը համարում են մակերեսային և ռոմանտիկայից զուրկ։
Որպես օրինակ Պեկտոր-Լալեմանը բերում է Ֆրանսիայում անցկացված հարցումը․ մասնակիցների 80%-ը հայտարարել է, որ ապրում է ռոմանտիկայից զուրկ դարաշրջանում, սակայն 64%-ը խոստովանել է, որ անձամբ իրենք ռոմանտիկ են։ Երիտասարդ հարցվողների շրջանում այս ցուցանիշը հասել է 74%-ի։
«Սիրո մեջ միտումն այն է, որ պետք է լողալ հոսանքին հակառակ»,- եզրափակում է հետազոտողը։ Նրա կարծիքով՝ ռոմանտիկ կլիշեների քննադատությունն ինքնին դարձել է սիրո մշակույթի մի մասը։ Մարդիկ կարող են դատապարտել ժամանակակից ծանոթությունները և միաժամանակ հավատալ, որ իրենց սեփական պատմությունը տարբերվում է բոլոր մյուսներից։ Հենց այս հակասությունն է նրանց հնարավորություն տալիս անձնական հարաբերությունները վերապրելու որպես մի բացառիկ բան՝ նույնիսկ այն դարաշրջանում, որը նրանք համարում են ոչ ռոմանտիկ։
