Ադրբեջանի Հանրապետությունում հիջաբի արգելքի դեմ ժողովրդական բողոքները բացառապես ինքնաբուխ բնույթ ունեն և հանդիսանում են հիմնական քաղաքացիական իրավունքների խախտման բնական արձագանքը, գրել է Mehr-ը։

«Ադրբեջանի Հանրապետությունում հիջաբ կրելու սահմանափակումների դեմ բողոքների վերջին ալիքը, որը պայմանավորված էր դպրոցական համազգեստի վերաբերյալ նախարարների կաբինետի որոշմամբ, առիթ դարձավ փողոցային ցույցերի համար և երկրի ներսում ինքնաբուխ ելույթների սկիզբ դրեց։

Հասարակական դժգոհության առաջին նշաններն ի հայտ եկան այն բանից հետո, երբ Ջալիլաբադի շրջանի թիվ 9 դպրոցի աշխատակիցները հիջաբով աղջիկներին թույլ չտվեցին մտնել դասարաններ։ Շուտով բողոքները տարածվեցին նաև այլ քաղաքներում, այդ թվում՝ Բաքվում։

Հետագայում Ադրբեջանի իշխանությունները հանդես եկան ի պաշտպանություն գիտության և կրթության նախարարության 2026 թվականի սեպտեմբերի 21-ի որոշման, որն արգելում է ցանկացած հագուստ, որը չի համապատասխանում «աշխարհիկ պետական կրթության սկզբունքին»։ Իշխանությունները հայտարարեցին, որ այս փաստաթուղթը համապատասխանում է երկրի սահմանադրության աշխարհիկ բնույթին։

Թեև որոշման տեքստում ուղղակիորեն չի հիշատակվում «հիջաբի արգելքը», այնտեղ նշվում է, որ ցանկացած հագուստ, որը չի համապատասխանում սահմանված դպրոցական համազգեստին, չի թույլատրվում։ Փաստացի այս դրույթը նշանակում է հիջաբ կրելու արգելք։

Այս կապակցությամբ պետք է նշել մի քանի կարևոր հանգամանք։

1. Ադրբեջանի Հանրապետությունում հիջաբի արգելքի դեմ ժողովրդական բողոքները բացառապես ինքնաբուխ բնույթ ունեն և հիմնական քաղաքացիական իրավունքների խախտման բնական արձագանքն են։

Դպրոցական աղջիկներին աջակցություն հայտնեցին նույնիսկ այն ուսուցիչներն ու աշակերտները, որոնք իրենք հիջաբ չեն կրում։ Ինքնաբուխ հասարակական շարժման շրջանակում նրանք համերաշխություն հայտնեցին այն աղջիկներին, որոնց թույլ չէին տվել մասնակցել դասերին՝ մասնակցելով երթերին և դասերի բոյկոտներին։

Ադրբեջանի կրոնական համայնքներն ու իսլամական ակտիվիստները նույնպես հիջաբ կրելու դեմ ուղղված կրթության նախարարության որոշումը գնահատեցին որպես սահմանադրության, դավանանքի ազատության և կրթության իրավունքի ակնհայտ խախտում։

Միևնույն ժամանակ, ադրբեջանական կառավարության հետ կապված գործիչներն ու զանգվածային լրատվամիջոցները փորձում են այս ինքնաբուխ շարժումը ներկայացնել որպես Թուրքիայի և Իրանի ենթադրյալ գաղափարական միջամտության արդյունք՝ նման մեղադրանքներն օգտագործելով որպես հիջաբ կրելու կողմնակիցների հետապնդման պատրվակ։

Սա տեղի է ունենում՝ չնայած Իրանի կամ Թուրքիայի առնչության որևէ ապացույցի բացակայությանը։ Բողոքների և անկարգությունների հիմնական պատճառը դարձել է Ադրբեջանի կրթության նախարարության՝ հիջաբ կրելու դեմ ուղղված որոշումը։

2. Սիոնիստական ԶԼՄ-ների, ինչպես նաև իսրայելցի պաշտոնյաների և Իսրայելի հետ կապված զանգվածային լրատվամիջոցների փորձերը՝ Թուրքիային և Իրանին մեղադրել Ադրբեջանի ներքին գործերին միջամտելու և ցուցարարներին դրդելու մեջ, դիտարկվում են որպես Թել Ավիվի ռազմավարության արտացոլում, որն ուղղված է Բաքվի հարաբերությունները երկու առանցքային հարևանների հետ խաթարելուն և ադրբեջանցի ժողովրդի՝ հիջաբի արգելքի դեմ ինքնաբուխ ելույթները վարկաբեկելուն։

Շատ քաղաքական մեկնաբաններ և մեդիա-վերլուծաբաններ կարծում են, որ տեղի ունեցողի հետևում կանգնած է Իսրայելը կամ առնվազն այն դրա հիմնական շահառուն է։

Բաքվի, Անկարայի և Թեհրանի միջև բարեկամական հարաբերությունները վաղուց արդեն Իսրայելի մտահոգության առարկան են։ Սիոնիստական ռեժիմի հետ կապված զանգվածային լրատվամիջոցները ձգտում են թուլացնել Ադրբեջանի տարածաշրջանային կապերն իր մուսուլման հարևանների հետ՝ ընդգծելով Ադրբեջանում հակաիսլամական դիրքորոշումները և միտումնավոր հակադրելով Բաքուն Թուրքիայի և Իրանի մուսուլմանական հասարակական կարծիքին։

Ոմանք նաև Իսրայելի մոտեցումը դիտարկում են որպես ավելի լայն սցենարի մաս, որի նպատակը Ադրբեջանի Հանրապետությունը խիստ աշխարհիկ ինքնության ուղղությամբ տանելն է, որը համապատասխանում է Թել Ավիվի ռազմավարական շահերին Կովկասում։

3. Կասկած չկա, որ դպրոցներում հիջաբի արգելքի դեմ ինքնաբուխ ժողովրդական շարժումն առաջացել է առանց արտաքին միջամտության։ Երկրի մուսուլմանները ողջունում են մուսուլմանական պետությունների բարոյական աջակցությունը, սակայն դեմ են ցանկացած գործողության, որը կարող է այս իրադարձություններին օտար ուժերի մասնակցության տպավորություն ստեղծել։ Նման դիրքորոշումը վկայում է մուսուլմանական քաղաքական կուսակցությունների և խմբերի քաղաքական հասունության մասին։

Բացի այդ, Ադրբեջանի Հանրապետության աշխարհիկ սահմանադրությունը տարբեր կրոնների, այդ թվում՝ իսլամի հետևորդների դավանանքի ազատությունը ճանաչում է որպես հիմնական քաղաքացիական իրավունքներից մեկը։

Այսպիսով, ողջախոհությունը հուշում է, որ երկրի իշխանությունները պետք է պահպանեն սահմանադրությունը, հավատարիմ մնան Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրին և հաշվի առնեն Իսլամական համագործակցության կազմակերպության նորմերը։ Նրանք չպետք է հանդես գան հենց հիջաբի դեմ, որը կրոնական պատվիրան է և իսլամի հիմնարար դրույթներից մեկը, ինչպես նաև չպետք է էլ ավելի հակադրեն իրենց սեփական ժողովրդին»։