NEWS.am-ը «Ամանորը հին ու նորերի հետ» շարքի շրջանակներում ներկայացնում է իր հերթական հարցազրույցը: Այս անգամ զրուցել ենք Առողջապահության նախարար Դերենիկ Դումանյանի հետ:

Ինչպիսի՞ն էր 2012թ առողջապահության համար:

Փառք Աստծո, 2012-ը կարծես թե վատ չենք ճանապարհում։ Գաղտնիք չէ, որ տարիների ընթացքում մեր ոլորտում լուրջ խնդիրներ են կուտակվել, որոնք համակարգված լուծումներ են պահանջում։ Նաեւ դրանով է բացատրվում երկրի ղեկավարի կողմից արված սուր քննադատությունը։ 2012-ին մենք հասցրեցինք իրավիճակը բարելավելու ուղղությամբ մի քանի շատ կարեւոր գործերի հիմքերը դնել։

Ձեր եւ ձեր նախարարության աշխատանքից գո՞հ եք, ինչ-որ դժգոհություններ ունե՞ք:

Դժգոհելու լուրջ պատճառներ չեմ տեսնում։ Մեր առջեւ դրված ծրագրերն ըստ ժամանակացույցի առաջ ենք տանում։

2012-առողջապահական տարվա  3 ամենակարեւոր ձեռքբերումները եւ բացթողումները:

Հանրապետության նախագահը եւ ՀՀ կառավարությունը գերատեսչության առջեւ խնդիր են դրել լուծումներ գտնել եւ կանոնակարգել դեղերի ոլորտը,  պատշաճ վերահսկողություն սահմանել պետական միջոցների արդյունավետ ծախսման եւ բժշկական օգնության  ծառայությունների որակի ապահովման ու այլ ոլորտների նկատմամբ։ Այդ հիմնախնդիրների լուծման նպատակով կազմվել է «Առողջապահության ոլորտում պետական վերահսկողության եւ դեղորայքային քաղաքականության հիմնախնդիրների լուծման ծրագիրը եւ ծրագրի կատարումն ապահովող միջոցառումների ցանկը», որը հաստատվել է ՀՀ կառավարության կողմից։  Արդեն շրջանառության մեջ է դրվել «Դեղերի մասին» ՀՀ նոր օրենքի նախագիծը, որի ընդունմանը կհաջորդի բազմաթիվ ենթաօրենսդրական ակտերի մշակումը։  Իրավական դաշտի բարելավումով իրական երաշխիքներ կստեղծվեն մեր ազգաբնակչությանը մատչելի, որակյալ, արդյունավետ եւ անվտանգ դեղերով ապահովելու, ինչպես նաեւ դեղի շրջանառության բոլոր օղակներում` ստեղծումից կամ ներկրումից մինչեւ կիրառում, խստագույն հսկողություն իրականացնելու համար։ Առողջապահության ողջ համակարգում համալիր պետական վերահսկողություն իրականացնելու համար նախարարությունը կառավարություն է ներկայացրել որոշման նախագիծ՝ գործող պետական հիգիենիկ եւ հակահամաճարակային տեսչության բազայի վրա առողջապահական տեսչություն ստեղծելու առաջարկով։ Դրանով նախարարությանը կտրվի տեսչական ստուգում իրականացնելու գործառույթ, առանց որի հնարավոր չէ  մշտական պատշաճ  հսկողություն իրականացնել թե՛ դեղերի շուկայի, թե՛ համակարգի այլ ոլորտների նկատմամբ։ Համակարգված, կարեւոր քայլեր են արվում մարզերի առողջապահական համակարգի զարգացման ուղղությամբ։ Վստահ եմ, որ մեկ-երկու տարվա ընթացքում մեզ կհաջողվի մարզային բժշկական նորագույն կենտրոններում նոր   ծառայություններ զարգացնել, որպեսզի հիվանդները չգան Երեւանում բուժվելու։ Իսկ բացթողումների մասին արժե՞ խոսել նախատոնական այս օրերին։

2013թ առաջնահերթ անելիքները:

Բազմիցս նշել եմ, որ որպես նախարար ես պարտավորված եմ զգում այնպիսի մեխանիզմների ու չափորոշիչների ներդրում ապահովել, որ համակարգի առջեւ ծառացած հիմնախնդիրները վերջնական լուծում ստանան։ Այդ նպատակին կշարունակվեն ուղղվել բազմաթիվ քայլեր։ 2013-ի համար կնքվելիք պետպատվերի պայմանագրերում առաջին անգամ ամրագրվում են այնպիսի դրույթներ ու պայմաններ, որոնք հնարավորություն կընձեռեն վերահսկողություն սահմանել ինչպես բժշկական օգնության եւ սպասարկման որակի,  այնպես էլ՝ գնման գործընթացների կազմակերպման նկատմամբ։  Ավելին՝ ամրագրվում է  տվյալ բուժհաստատությունում բուժանձնակազմի նվազագույն աշխատավարձերի սահմանման կարգը։ Աշխատանքների հստակ կազմակերպմանը մեծապես կնպաստեն նախարարությունում մշակվող պետական պատվերի շրջանակներում անվճար բուժօգնության կազմակերպման չափորոշիչները` ըստ բուժօգնություն իրականացնող կազմակերպությունների` ամբուլատորիա, ընտանեկան բժշկի գրասենյակ, պոլիկլինիկա, հիվանդանոց։ Շուտով իմ հրամանով կհաստատվեն նաեւ այն հիվանդությունների բուժման սխեմաները, որոնց առկայության դեպքում ամբուլատոր-պոլիկլինիկական, դիսպանսերային եւ հիվանդանոցային բժշկական հաստատությունների միջոցով դեղերը հիվանդներին տրվում են անվճար: Մշակվել եւ ՀՀ կառավարություն է ներկայացվել 2013 թվականի գերակա խնդիրների եւ միջոցառումների ծրագրի նախագիծը, որը բխում է ՀՀ կառավարության 2012-2017 թվականների ծրագրի առողջապահության ոլորտի համար նախանշված գերակայություններից: Այս ծրագրով, բացի վերը նշածներիցս, 2013-ին նախապատրաստական աշխատանքներ պետք է տանենք, որպեսզի կարողանանք 2014-ից աստիճանաբար ներդնել պարտադիր բժշկական ապահովագրության համակարգը։ Եկող տարի կիրականացնենք նաեւ ոչ վարակիչ հիվանդությունների վաղ հայտնաբերման, ճշգրիտ ախտորոշման եւ արդյունավետ բուժման  ծրագրեր: Անելիքները շատ են։ 2013 թվականի ընթացքում նախատեսվում է ՀՀ կառավարություն ներկայացնել առողջապահության ոլորտի հիմնական իրավական ակտի` «Առողջապահության մասին» ՀՀ օրենքի նախագիծը, ինչպես նաեւ օրենսդրական ու նորմատիվ այլ փաստաթղթեր։ Միաժամանակ աշխատում ենք նաեւ բարեփոխումների հեռահար ծրագրի վրա։ Սրանք այն հիմնական ուղղություններն են, որ առաջնահերթ են լինելու նաեւ 2013-ին։ Սակայն դրանցով, բնականաբար, չենք կարող սահմանափակվել։ Առողջապահությունն այն ոլորտն է, որտեղ ոչ կարեւոր ուղղություններ կամ գործեր չեն կարող լինել։ Նաեւ այն ոլորտն է, որտեղ,  անգամ ամենահարուստ երկրներում,  հատկացվող միջոցները երբեք բավարար չեն լինում։

2012թ  առողջապահության ոլորտը բազմաթիվ քննադատությունների «արժանացավ» երկրի բարձրագույն ղեկավարության կողմից, մի շարք միջադեպեր արձանագրվեցին: Դուք 2012թ առողջապահության ոլորտում արձանագրված ի՞նչ սենսացիաներ կառանձնացնեք, որոնց մեջ հայտնվեցիք կամա, թե ակամա:

Նման բան ես չեմ մտաբերում։

Ամանորը ո՞ւմ հետ, որտե՞ղ եւ ինչպե՞ս եք նշել:

Ինչպես  շատ հայ ընտանիքներում, սիրում եմ Ամանորը դիմավորել հայրական օջախում` ընտանիքիս, բարեկամներիս հետ։ Ընտանեկան ավանդույթի համաձայն` մայրս սեղան է գցում իր զավակների, թոռների, ծոռների համար եւ նվերներով «զինված» սպասում բոլորիս իր տանը։ Իսկ երբ ավարտվում է նվերների բացման «ծիսակատարությունը», իմ չորս թոռնիկների հետ շտապում ենք մեր տուն, որտեղ, պարզվում է, Ձմեռ պապն արդեն «եկել» եւ թոռնիկներիս համար նվերներ է թողել։

Ամանորյա նախապատրաստություններից որո՞նք են ձեր վրա, ինչքա՞ն է կազմել Ամանորի ձեր ծախսը:

Շատ եմ սիրում Ամանորյա նախապատրաստություններն ու անցուդարձը եւ պարտականությունների որոշ մասը հաճույքով վերցնում եմ ինձ վրա։ Սակայն, ինչպես յուրաքանչյուր մեծ ընտանիքում, գործերն անսպառ են, հետեւաբար պարտականությունները հավասարապես բաշխված են ընտանիքիս անդամների միջեւ։ Ինչ վերաբերում է ծախսերին, ապա դրանք կազմում են ճիշտ այնքան, որքան հարկավոր է տոնական սեղան գցելու եւ նվերներ գնելու համար։

Մի հետաքրքիր դրվագ կհիշեք Ամանորի հետ կապված, օրինակ` մանուկ հասակում ինչ-որ միջադեպ, Ձմեռ պապիկի մորուքից քաշել, նամակ գրել եւ այլն:

Իմ մանկության տարիներին Ձմեռ պապիկներն անտեսանելի էին։ Ամեն ամանորյա առավոտ բարձիս տակ նվերներ էի հայտնաբերում, սակայն ինձ երբեք չհաջողվեց նրան «բռնացնել» նվերը դնելու պահին։

Որպես նախարար` սա առաջին Ամանորն է ձեզ համար: Աշխատակիցները գալո՞ւ են ձեր տուն` «բոնբոնեռկա-կոնյակով», իսկ դուք վերադասներից  ո՞ւմ տներն եք այցելելու:

Ամանորն ընտանեկան տոն է, եւ կարծում եմ`մենք կարողացել ենք գոնե այնքան քաղաքակիրթ դառնալ, որ նման երեւույթներ չլինեն։ Մենք նախարարության աշխատակիցներով կհավաքվենք, ուրախ միջոցառում կկազմակերպենք ու միմյանց կշնորհավորենք։

Կարո՞ղ է նախորդ տարի Ձմեռ պապիկից նախարարի պաշտոն եք ուզել, իսկ այս տարի ի՞նչ եք ուզելու` «սենց էլ մնանք` լավ է», թե այլ բան:

Ձմեռ պապիկից միշտ մեկ բան եմ խնդրել. առողջություն ընտանիքիս, բարեկամներիս ու ողջ հայ այգին։ Ավելորդ այլ հարցերով Ձմեռ պապիկին աշխատել եմ չանհանգստացնել։ Որպես առողջապահության նախարար կցանկանայի, որ գալիք տարին բոլորին քաջ առողջություն բերի։ Շատ եմ ուզում որ 2013-ին բոլոր հայ օջախներում ու բոլորի հոգիներում միշտ խաղաղություն ու սեր լինի, որ երկրում այնքան դրական փոփոխություններ լինեն, որ յուրաքանչյուր հայի սիրտը հպարտությամբ լցվի։