Նախագահ Ջո Բայդենը ողջունում է դաշնային բյուջեի դեֆիցիտի ռեկորդային անկումը, սակայն թվերը հակասում են տագնապալի միտումին, որը կարող է նորից հետապնդել նրան. պետական պարտքի արժեքը կտրուկ աճում է, գրում է Politico-ն։

Դաշնային պահուստային համակարգի՝ տոկոսադրույքների բարձրացման անողոք արշավը նույնպես ավելացնում է պարտքի արժեքը: ԱՄՆ-ը վերջին ֆինանսական տարում տոկոսավճարների վրա ավելի շատ է ծախսել, քան վետերանների ծրագրերի եւ սննդի վրա միասին՝ 475 միլիարդ դոլար՝ 35 տոկոսով ավելի: Եվ սպասվում է, որ թիվը միայն կավելանա։

Սա կարող է սահմանափակել արձագանքելու կառավարության կարողությունը, եթե տնտեսությունն ընկնի ռեցեսիայի մեջ՝ պոտենցիալ միլիոնավոր ամերիկացիների զրկելով աշխատանքից, ինչը շատ տնտեսագետներ սպասում են հաջորդ տարի:

Վերջին անկումների ժամանակ Կոնգրեսն օգնել է մեղմել հարվածը՝ հեղեղելով տնտեսությունը խթանման փաթեթներով եւ օգնության այլ միջոցներով: Բայց դա անելը հիմա, երբ գնաճը մոլեգնում է, նույնիսկ եթե դա քաղաքականապես հնարավոր լիներ, կհանգեցնի էլ ավելի մեծ պարտքերի եւ կարող է վախեցնել ներդրողներին, որոնք վախենում են գների բարձրացման քաղաքականությունից: Սա դաս է, որը Մեծ Բրիտանիայի հեռացող վարչապետ Լիզ Թրասը սեփական դառը փերձով է յուրացրել:

«Դեֆիցիտի ցանկացած հետագա զգալի աճ իսկապես ռիսկային է,- ասում է Ջեյսոն Ֆուրմանը, որը նախագահ Բարաք Օբամայի օրոք եղել է Տնտեսական խորհրդատուների խորհրդի նախագահը,- Մենք տեսանք, որ Մեծ Բրիտանիան խստորեն պատժվեց դրա համար եւ, հետեւաբար, կարծում եմ, որ դա բավականին խնդրահարույց կլինի»:

Գործնականում դա նշանակում է, որ պետական ծախսերը պետք է փոխհատուցվեն ավելի բարձր հարկերով կամ ծախսերի կրճատումներով, այլ ոչ թե ավելի շատ փոխառություններով, ինչը ահռելի խոչընդոտ է նույնիսկ այն դեպքում, երբ նախագահի կուսակցությունը վերահսկում է Կոնգրեսի երկու պալատները: Միջանկյալ ընտրությունները, որոնց ընդամենը շաբաթներ են մնացել, կարող են հանրապետականներին տալ հսկողություն Կոնգրեսի մեկ կամ երկու պալատների նկատմամբ, ինչը Բայդենի համար եւս մեկ լուրջ խոչընդոտ է:

Սպիտակ տան պաշտոնյաներն ասել են, որ անհանգստանալու կամ հարկաբյուջետային քաղաքականության վերաբերյալ նախագահի դիրքորոշումը փոխելու պատճառ չեն տեսնում: Նրանք ասել են, որ ռեցեսիա չեն սպասում, բայց եթե լինի, ամենայն հավանականությամբ այն մեղմ կլինի։

Սակայն պաշտոնյան ասել է, որ Բայդենի օրոք դեֆիցիտի կտրուկ կրճատումը քաղաքական գործիչներին հնարավորություն է տվել անհրաժեշտության դեպքում պարտք վերցնել: Ֆինանսների նախարարությունն ուրբաթ օրը հայտարարել է, որ դաշնային բյուջեի դեֆիցիտը 2022 ֆինանսական տարում նվազել է 1,4 տրիլիոն դոլարով, քանի որ ավելի բարձր հարկային եկամուտները եւ համավարակի ծախսերի կրճատումը նպաստել են բյուջեի դեֆիցիտի կրկնակի կրճատմանը:

«Կոնգրեսի հանրապետականները սիրում են դեմոկրատներին «խոշոր վատնողներ» անվանել, եւ նրանք միշտ ասում են, որ կողմ են դաշնային ծախսերի նվազեցմանը»,- ասել է Բայդենը։ «Բայց եկեք նայենք փաստերին: Դաշնային բյուջեի դեֆիցիտը ամեն տարի աճել է Թրամփի վարչակազմի օրոք, ամեն տարի, երբ նա նախագահ է եղել»:

Սպիտակ տան բարձրաստիճան պաշտոնյան նաեւ պնդել է, որ գնաճի վրա ճշգրտված տոկոսադրույքները դեռեւս ցածր են 2000-ականների մակարդակից, եւ ասել է, որ իմաստ չունի ուռճացնել տոկոսադրույքի բարձրացման ազդեցությունը հարկաբյուջետային հեռանկարի վրա:

Սակայն Մեծ Բրիտանիայի վերջին իրադարձությունները ցույց են տալիս ռիսկերն ու մարտահրավերները քաղաքականություն մշակողների համար, ովքեր փորձում են որոշել, թե ինչպես արձագանքել գների միաժամանակյա աճին, պարտքի աճին եւ աճի դանդաղմանը:

Անցյալ ամիս հարուստների հարկերը նվազեցնելու առաջարկի մասին միայն հայտարարությունը ցնցեց բրիտանական շուկաները՝ ստիպելով կենտրոնական բանկին միջամտել եւ, ի վերջո, դրդելով Թրասին հրաժարական տալ:

Թեեւ ԱՄՆ-ի եւ Մեծ Բրիտանիայի միջեւ կան կարեւոր տարբերություններ, այս դրվագը հիշեցնում է, որ քաղաքական գործիչների տեղերի թիվը մեծապես որոշվում է նրանով, թե ինչ է թույլ տալիս պետական պարտքի շուկան, ասում է PGIM-ի գլխավոր համաշխարհային տնտեսագետ Դյուլիպ Սինգհը:

Սինգհը ասել է, որ հարկաբյուջետային ծրագիրը, որը նախատեսված է խթանելու տնտեսության աճի կարողությունը, հավանաբար լավ կընդունվի պարտատոմսերի շուկայում ներդրողների կողմից: Իսկ յուրաքանչյուր ընտանիքին խթանիչ կտրոններ ուղարկելու ծրագիրը, հավանաբար, ոչ:

«Մեծ Բրիտանիայի դասն այն է, որ շուկաները շատ ավելի զգոն կլինեն այս միջավայրում ցանկացած հարկաբյուջետային ծրագրի նկատմամբ, հատկապես մեծ պարտք ունեցող երկրների համար, որոնք կարող են տնտեսական անկում ապրել եւ որտեղ տոկոսադրույքները զգալիորեն ավելի բարձր են»:

Թեեւ պարտքն ավելի է թանկացել, այնքան էլ բարձր չէ, որ ԱՄՆ-ը շուտով ավելի շատ գումարներ ստանալու հետ կապված խնդիրներ ունենա, ասում է Պատասխանատու դաշնային բյուջեի կոմիտեի ավագ փոխնախագահ Մարկ Գոլդվեյնը: Քաղաքականություն մշակողների առջեւ ծառացած ավելի մեծ խնդիրն այն է, որ դեֆիցիտային ծախսերը կարող են մեծացնել գնաճը:

Բայց բարձր եւ աճող պարտքը եւ դրա հետ կապված աճող ծախսերը կարող են օրենսդիրների բացասական արձագանք առաջացնել, ինչը կդժվարացնի համաձայնությունների ձեռքբերումը տնտեսությունը մեղմացնելու հարցում:

«Գնաճը տնտեսական սահմանափակում է, բայց այն կարող է դառնալ քաղաքական սահմանափակում»,- ասել է Գոլդվեյնը: