Նախընտրելի
Անտարկտիդայի կենդանու մասին մտածելիս մարդկանց մեծ մասը կմտածի պինգվինների մասին, բայց հետո կա նաեւ անթեւ մոծակը՝ միակ հայտնի միջատը, որն Անտարկտիդայի «բնիկն» է եւ ինչ-որ կերպ գոյատեւում է ծայրահեղ կլիմայական պայմաններում: Թե ինչպես է այդ մոծակը (Belgica antarctica) հաղթահարում ցածր ջերմաստիճանը, կարող է մարդկանց հուշումներ տալ այնպիսի բաների մասին, ինչպիսին է կրիոպահպանումը, սակայն փոքրիկ միջատի գոյատեւման ռազմավարությունները մինչ այժմ առեղծված են մնացել:
Դրանցից մեկը լուծել է միջազգային հետազոտական խումբը՝ Օսակայի Մետրոպոլիտեն համալսարանի գլխավորությամբ, որի աշխատանքը հրապարակվել է Scientific Reports ամսագրում։ Գիտնականները պարզել են, որ մոծակներն իրենց երկամյա կյանքի ցիկլի ընթացքում հաղթահարում են սեզոնները՝ առաջին տարում մտնելով քնած, իսկ երկրորդում՝ պարտադիր դիապաուզայի վիճակ:
Հանգստի վիճակն անբարենպաստ պայմաններին ի պատասխան ձմեռելու ձեւ է: Երբ պայմանները բարելավվում են, մարմինը կրկին ակտիվանում է, հայտնել է Scientific Russia պորտալը։ Պարտադիր դիապաուզան օրգանիզմի կյանքի ցիկլի որոշակի ժամանակաշրջանում բնականորեն առաջացած քնած շրջանն է, որը հազվագյուտ ձեւ է եւ հանդիպում է բարեխառն շրջաններում գտնվող միջատների մոտ:
«Մենք կարողացանք վեց տարի շարունակ անտարկտիկական մոծակ աճեցնելու մեթոդ մշակել՝ պարզելու համար շրջակա միջավայրին նրա հարմարվողականության որոշ մեխանիզմները»,- նշել է հոդվածի հեղինակ, դոկտոր Յոշիդան:
Թիմը պարզել է, որ այս միջատները սովորաբար հասնում են զարգացման երկրորդ փուլին առաջին ձմռանը եւ մտնում են քնած վիճակ, միայն թե արագ վերսկսում են զարգացումը, երբ հանկարծ եղանակը տաքանում է: Երկրորդ ձմռան սկսվելուն պես թրթուրները հասնում են զարգացման վերջին՝ չորրորդ փուլին, բայց կոկոնի չեն վերածվում։ Փոխարենը նրանք մտնում են հարկադիր դիապաուզա, եւ երբ գալիս է ամառը, նրանք բոլորն արդեն «մեծահասակ» են լինում: Հասուն տարիքում մոծակներն ապրում են ընդամենը մի քանի օր։ Այդ ընթացքում նրանք պետք է զուգընկեր գտնեն։
«Մենք պարզեցինք, որ անտարկտիկական մոծակների համար պարտադիր դիապաուզան ավարտվում է ձմռանը ցածր ջերմաստիճանի սկիզբով, այնպես, որ թրթուրները միաժամանակ մատղաշ են ու նաեւ հայտնվում են որպես չափահաս»,- նշել է հոդվածի համահեղինակ, պրոֆեսոր Գոտոն:
«Չնայած սեզոնային հարմարվողականության ռազմավարությունները (որոնք ներառում են կրկնակի ձմեռում՝ օգտագործելով ե՛ւ քնած, ե՛ւ պարտադիր դիապաուզան) այլ օրգանիզմներում փաստագրված չեն, մենք կարծում ենք, որ միջատները, որոնք ապրում են անբարենպաստ միջավայրերում, ինչպիսին են Արկտիկայի եւ այլ բարձրությունները, կարող են օգտագործել նմանատիպ մեխանիզմներ»:
