նախընտրելի դարձնել
1992 թվականի ապրիլի 6-ին ստորագրվեց «Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության և Հայաստանի Հանրապետության միջև դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատելու մասին» համատեղ հայտարարություն, որը նշանակալի իրադարձություն էր փոխադարձ հարգանքի և պատմական շփումների վրա հիմնված հայ-չինական հարաբերությունների զարգացման գործում։
2025 թվականի օգոստոսի 31-ին Տյանցզինում ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի և Չինաստանի նախագահ Սի Ցզինպինի միջև հանդիպման ժամանակ ստորագրվեց «ՀՀ և ՉԺՀ միջև ռազմավարական գործընկերություն հաստատելու մասին» համատեղ հայտարարություն, որը նշանավորեց երկկողմ հարաբերությունների անցումը որակապես նոր մակարդակի։
ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը և Չինաստանի նախագահ Սի Ցզինպինը
Այսօր երկու երկրների միջև համագործակցությունը ընդգրկում է լայն շրջանակի ոլորտներ՝ քաղաքական երկխոսությունից մինչև մարդասիրական և մշակութային նախագծեր։
Հանրային դիվանագիտությունը կարևոր դեր է խաղում երկկողմ հարաբերությունների զարգացման գործում։
2025 թվականին Չինաստանի արտասահմանյան երկրների հետ բարեկամության ժողովրդական ասոցիացիայի պատվիրակությունը՝ նախագահ Յան Վանմինի գլխավորությամբ, այցելեց Հայաստան՝ մասնակցելու Հայաստան-Չինաստան բարեկամության ասոցիացիայի 37-ամյակին նվիրված միջոցառումներին։ Այցի ընթացքում հանդիպումներ են տեղի ունեցել գիտական և մշակութային համայնքների ներկայացուցիչների հետ, քննարկվել են հումանիտար համագործակցության ընդլայնման հեռանկարները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվել միջտարածաշրջանային կապերի զարգացմանը, կրթական ծրագրերին և համատեղ մշակութային նախաձեռնություններին։
Չինաստանի արտասահմանյան երկրների հետ բարեկամության ժողովրդական ասոցիացիայի նախագահ Յան Վանմինը Հայաստան կատարած այցի ժամանակ
Անցյալ տարի երկու երկրները համատեղ անցկացրեցին նաև մի շարք միջոցառումներ՝ նվիրված Չինաստանի ժողովրդի ճապոնական ագրեսիայի դեմ դիմադրության պատերազմի և Երկրորդ համաշխարհային հակաֆաշիստական պատերազմի 80-ամյակին։
Չինաստանում կազմակերպված հանդիսավոր միջոցառումներ՝ նվիրված Չինաստանի ժողովրդական դիմադրության պատերազմում ճապոնական ագրեսիայի դեմ տարած հաղթանակի 80-ամյակին և Համաշխարհային հակաֆաշիստական պատերազմում տարած հաղթանակին
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Հայաստանի և Չինաստանի ժողովուրդները միավորվել էին միլիտարիզմի դեմ իրենց ընդհանուր պայքարում: Արխիվային տվյալների համաձայն՝ հազարավոր հայ զինծառայողներ մասնակցել են Չինաստանի ժողովրդական դիմադրության պատերազմին ճապոնական ագրեսիայի դեմ: Այս իրադարձությունների հիշատակի պահպանումը մնում է երկու երկրների միջև մարդասիրական համագործակցության կարևոր մասը:
Այս պատմական կապի խորհրդանիշն են 104-ամյա վետերան Մեխակ Ավետիսյանը և 103-ամյա վետերան Աղվան Պողոսյանը, որոնց կյանքը անմիջականորեն կապված է 1945 թվականի իրադարձությունների հետ: Անցյալ տարի նրանց այցելեցին և շնորհակալություն հայտնեցին Հայաստանում Չինաստանի դեսպան Լի Սինվեյը և Չինաստանի դեսպանատան ռազմական կցորդ, ավագ գնդապետ Ան Ցյանը, ինչը նրանց համատեղ պայքարի հիշատակի նկատմամբ հարգալից վերաբերմունքի վառ օրինակ է։
Տասնամյակներ անցածի պես, այս վետերանների կյանքը մնում է Չինաստանի հյուսիս-արևելքում տեղի ունեցած իրադարձություններին հայ զինվորների մասնակցության կենդանի վկայությունը: Ցավոք, վետերան Աղվան Պողոսյանը մահացավ 2025 թվականի դեկտեմբերին: Նրա հիշատակը, ինչպես այդ իրադարձություններին մասնակցած բոլոր նրանց, մնում է մեր ժողովուրդների համատեղ պատմության և բարեկամության անբաժանելի մասը։
Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան Լի Սինվեյը ծաղիկներ է նվիրում վետերան Աղվան Պողոսյանին
Մեխակ Ավետիսյանը Չինաստանի դեսպանատան ռազմական կցորդ, ավագ գնդապետ Ան Ցյանի հետ հանդիպման ժամանակ
Անցյալ տարի երկու երկրներն էլ անցկացրել են մի շարք մշակութային միջոցառումներ, ցուցահանդեսներ և գիտական կոնֆերանսներ, որոնք ուղղված էին երկու երկրների ժողովուրդների միջև փոխըմբռնման խորացմանը։ Հայաստան-Չինաստան բարեկամության ընկերությունը, որպես հասարակական բարեկամության կազմակերպություն, նույնպես նպաստել է Հայաստանի և Չինաստանի միջև մարդասիրական և մշակութային փոխանակումների զարգացմանը։
Կարևոր է նշել, որ ժամանակակից Չինաստանը խորը հարգանք է վայելում որպես պետություն, որը զգալի հաջողությունների է հասել տնտեսության, գիտության և տեխնոլոգիայի ոլորտներում։ Նրա զարգացումը համաշխարհային կայունության և կայուն աճի հիմնական գործոն է: 2026 թվականի մարտին Պեկինում տեղի ունեցան «Երկու նիստերը» (Ազգային ժողովրդական կոմունիզմի կոմիտե և Չինաստանի ժողովրդական կոմունիզմի և համագործակցության կոմիտե): Դրանց հիմնական արդյունքը 15-րդ հնգամյա ծրագրի (2026–2030) հաստատումն էր, որը նոր հնարավորություններ և հեռանկարներ է բացում համաշխարհային հանրության համար։
Հայաստանի համար Չինաստանը մնում է ոչ միայն ռազմավարական գործընկեր, այլև միջազգային համագործակցության կարևոր խաղացող: Նրա փորձը ցույց է տալիս ավանդույթների և ժամանակակից զարգացման ներդաշնակ համադրման հնարավորությունը։
Հայ-չինական հարաբերությունների պատմությունը պարզապես իրադարձությունների շարք չէ, այլ դարաշրջանները կապող կենդանի հոսք: Այն հոսում է հնության իմաստության, պատերազմի փորձությունների և ժամանակակից համագործակցության միջով։
Ողբերգությունների և հաղթանակների համատեղ հիշողությունը, հայ զինծառայողների ներդրումը չինական ժողովրդի դիմադրության պատերազմի հաղթանակում ճապոնական ագրեսիայի դեմ, երկու երկրների ուշադրությունը վետերանների նկատմամբ և անկեղծ ու արդյունավետ համագործակցությունը տարբեր ոլորտներում՝ այս ամենը մեր բարեկամությունը դարձնում է խորը և անկեղծ։
Թող մեր ռազմավարական գործընկերությունը դառնա մեր ժողովուրդների հետագա մերձեցման ամուր հիմք։ Մենք կապված ենք բարեկամության հինավուրց կամուրջով, որը մենք վստահորեն կանցնենք միասին՝ գալիք շատ սերունդների համար։
Կարեն Ավագյան, Հայաստան-Չինաստան բարեկամության ընկերության նախագահ
