նախընտրելի դարձնել
«Կանաչ վարկ» ծրագիրը, որը իրականացվում է Հայաստանի Ազգային Հիփոթեքային Ընկերության կողմից՝ Ֆրանսիական զարգացման գործակալության աջակցությամբ, հանդիսանում է երկրի առավել համակարգված նախաձեռնություններից մեկը, որի նպատակն է խթանել էներգաարդյունավետ բնակարանաշինությունը և կայուն բնակարանային ֆինանսավորումը։
Ծրագիրը նախատեսված է խթանելու բնակելի շենքերի վերանորոգումը, էներգաարդյունավետ առանձնատների կառուցումը, ինչպես նաև բարձր էներգաարդյունավետության դասակարգում ունեցող անշարժ գույքի ձեռքբերումը՝ հատկապես նպաստելով ցածր և միջին եկամուտ ունեցող ընտանիքներին։ Սակայն, թեև ծրագրի ֆինանսական և կարգավորող շրջանակը հստակ ձևակերպված էր, դրա գործնական հասանելիությունը մի շարք լուրջ մարտահրավերների էր բախվում։
Ծրագիրը հիմնված էր խիստ համապատասխանության չափանիշների, էներգաարդյունավետության տեխնիկական ստանդարտների, բանկային ռիսկերի գնահատման մեթոդաբանությունների և կարգավորող պահանջների վրա։ Միջին դիմորդի համար այս պայմանները բարդ էին և հաճախ դժվար ընկալելի՝ առանց մասնագիտական խորհրդատվության։ Միասնական թվային մեխանիզմի բացակայությունը, որը կկարողանար կարգավորող պահանջները վերածել գործնական և օգտագործողին ուղղված գործընթացի, սահմանափակում էր ծրագրի ամբողջական գործառնական ներուժը։
Այս կառուցվածքային բացը լրացնելու նպատակով մշակվեց և գործարկվեց Green.nmc.am թվային հարթակը։ Հարթակի տեխնիկական նախագծումն ու համակարգային ճարտարապետությունը ղեկավարել է Արամ Անդրեասյանը։
Կարգավորող ստանդարտների և հանրային հասանելիության միջև կամուրջ
Green.nmc.am-ը չի ստեղծվել որպես գովազդային կայք։ Նրա հիմնական նպատակը կարգավորող փաստաթղթերի, ֆինանսական հաստատությունների և անհատ դիմորդների միջև գործառնական թվային միջերես ապահովելն էր։
Հարթակը պետք է ապահովեր, որ համապատասխանության պայմանները, էներգաարդյունավետության ցուցանիշները և հաշվարկման մեթոդաբանությունները ճշգրիտ արտացոլվեն հանրությանը հասանելի թվային միջավայրում։
Նման համակարգի իրականացումը պահանջում էր հստակ համապատասխանեցում հետևյալ բաղադրիչների միջև․
- միջազգային էներգաարդյունավետության ստանդարտներ
- ֆինանսական ծրագրի պահանջներ
- բանկային ոլորտի գնահատման տրամաբանություն
- օգտագործողակենտրոն թվային դիզայն
Արամ Անդրեասյանի ներդրումը ուղղված էր այն բանին, որպեսզի այս տարբեր շերտերը համադրված և ներդաշնակ կերպով գործեն մեկ միասնական համակարգում։ Նպատակը միայն օգտագործման հարմարավետությունը չէր, այլ նաև մեթոդաբանական ճշգրտությունը, արդյունքների վերարտադրելիությունը և օգտագործման տարբեր սցենարներում անորոշությունների բացառումը։
Ենթակառուցվածքային մակարդակի ֆինանսական ծրագրերում նույնիսկ փոքր հաշվարկային անհամապատասխանությունները կարող են հանգեցնել համակարգային անարդյունավետության։ Հետևաբար հարթակը մշակվել է տեխնիկական բարձր ճշգրտության և երկարաժամկետ գործառնական կայունության պահանջների պայմաններում։
Առցանց էներգաարդյունավետության հաշվիչի մշակում
Հարթակի հիմնական բաղադրիչը նրա ինտերակտիվ առցանց հաշվիչն է, որը նախագծվել և իրականացվել է Արամ Անդրեասյանի տեխնիկական ղեկավարությամբ։
Այս հաշվիչը իրականացնում է կառուցվածքային համապատասխանության ստուգում և գնահատում է էներգաարդյունավետության ցուցանիշները՝ ծրագրի չափանիշների հիման վրա։ Այն հնարավորություն է տալիս օգտատերերին պարզել՝
- արդյոք վերանորոգման կամ կառուցման նախագիծը համապատասխանում է պահանջվող ստանդարտներին
- ինչ էներգաարդյունավետության ցուցանիշներ են գնահատվում
- արդյոք ջերմամեկուսացման, պատուհանների, տանիքի և էներգետիկ անձնագրի պահանջները բավարարում են ծրագրի պայմանները
- ինչ նախնական եզրակացություններ կարելի է անել մինչև բանկին պաշտոնական դիմումը ներկայացնելը
Այս գործիքի մշակումը պահանջում էր միջդիսցիպլինար գիտելիքներ՝ համադրելով ծրագրային ճարտարագիտությունը էներգաարդյունավետության դասակարգման համակարգերի, ֆինանսական ռիսկերի պարամետրերի և կարգավորող համապատասխանության շրջանակների հետ։
Արդյունքում ստեղծվեց համակարգ, որը թույլ է տալիս դիմորդներին, բանկերին և ծրագրի գործընկերներին ապավինել միասնական և ստուգելի հաշվարկային տրամաբանությանը՝ փոխարինելով ենթադրական կամ մեկնաբանական գնահատումները։
Ինստիտուցիոնալ վավերացում և աուդիտ
Ծրագրի կյանքի ցիկլի կարևոր փուլերից մեկը անկախ աուդիտն էր, որը իրականացվել է միջազգային ճանաչում ունեցող «Big Four» աուդիտորական ընկերություններից մեկի կողմից։
Այսպիսի գնահատումը սովորաբար ուսումնասիրում է համակարգի տրամաբանությունը, հաստատված ստանդարտներին համապատասխանությունը, մեթոդաբանական հետևողականությունը և հանրային թվային բաղադրիչի կայունությունը։
Հարթակը աուդիտի պահանջներին համապատասխանեցնելու համար անհրաժեշտ էր կառուցվածքային ամրություն և համակարգային ճարտարապետության թափանցիկություն։ Արամ Անդրեասյանը առանցքային դեր է ունեցել ապահովելու, որ հարթակի գործառնական տրամաբանությունը համընկնի ծրագրի փաստաթղթավորված պահանջների և միջազգային որակի ակնկալիքների հետ։
Նմանատիպ անկախ վավերացումը հաճախ դիտարկվում է որպես տեխնիկական հասունության և ինստիտուցիոնալ վստահելիության ցուցանիշ։
Լիարժեք տեխնիկական ներգրավվածություն
Այս նախագծում Արամ Անդրեասյանը պատասխանատու չի եղել միայն առանձին տեխնիկական առաջադրանքների համար։ Հարթակի կառուցվածքը ցույց է տալիս նրա ամբողջական զարգացման ցիկլում ներգրավվածությունը, որը ներառում էր՝
- ծրագրի փաստաթղթերի և պահանջների վերլուծություն
- կարգավորող տրամաբանության վերածում համակարգային ճարտարապետության
- համապատասխանության և էներգետիկ հաշվարկների ալգորիթմների մշակում
- միջերեսի տրամաբանության նախագծում
- համակարգի իրականացում և գործարկում
- համակարգի ինքնավար աշխատանքի ապահովում՝ առանց մշտական ձեռքով միջամտության
Այսպիսի ամբողջական տեխնիկական ղեկավարությունը բնորոշ է այն նախագծերին, որոնք նախատեսված են գործելու որպես երկարաժամկետ հանրային թվային ենթակառուցվածք, այլ ոչ թե ժամանակավոր տեղեկատվական լուծումներ։
Ոլորտային ազդեցություն
Գործարկումից ի վեր Green.nmc.am-ը դարձել է Հայաստանի «կանաչ» հիփոթեքային համակարգ մուտք գործելու ստանդարտացված թվային հարթակ։
Թափանցիկ թվային գնահատման գործիքի առկայությունը նվազեցրել է տեղեկատվական անհավասարությունը դիմորդների և ֆինանսական հաստատությունների միջև։
Քաղաքացիների համար հարթակը հնարավորություն է տալիս նախապես տեղեկացված կերպով պատրաստվել բանկերին դիմելուց առաջ։
Ֆինանսական հաստատությունների համար այն ապահովում է նախնական գնահատման միասնական և կառուցվածքային հիմք։
Բարդ կարգավորող ստանդարտները վերածելով գործնական և հասանելի թվային գործիքի՝ հարթակը նպաստել է Հայաստանի էներգաարդյունավետ հիփոթեքային էկոհամակարգում գործընթացների հստակության ամրապնդմանը։
Թեև համակարգային փոփոխությունները միշտ բազմագործոն բնույթ ունեն, Green.nmc.am-ի մշակումը կարելի է դիտարկել որպես կոնկրետ օրինակ այն բանի, թե ինչպես տեխնիկական իրականացումը կարող է էապես ազդել ազգային ֆինանսական նախաձեռնության գործառնական արդյունավետության վրա։
Եզրակացություն
Թվային ենթակառուցվածքային նախագծերի երկարաժամկետ արժեքը չափվում է նրանց կարողությամբ՝ կարգավորող շրջանակները վերածելու գործառնական գործիքների։
Green.nmc.am հարթակի մշակման և ներդրման միջոցով Արամ Անդրեասյանը նպաստել է տեխնիկապես բարդ ֆինանսական ծրագիրը վերափոխելուն՝ այն դարձնելով կառուցվածքային, հասանելի և ստուգելի համակարգ հանրային օգտագործման համար։
Նրա աշխատանքը ցույց է տալիս կարգավորող ստանդարտների, ֆինանսական մեթոդաբանությունների և ծրագրային ճարտարագիտության ինտեգրման կարողությունը մեկ միասնական ենթակառուցվածքային լուծման մեջ՝ ներդրում, որն ունի երկարաժամկետ նշանակություն Հայաստանի կայուն բնակարանաշինության զարգացող ոլորտի համար։
Նյութի հեղինակ՝ Գայանե Գաբոյան
