Շոտլանդիայի, Ուելսի և Հյուսիսային Իռլանդիայի առաջնորդները երկուշաբթի օրը Քարդիֆում կհանդիպեն «Sinn Fein» կուսակցության նախագահ Մերի Լու Մաքդոնալդի հետ և, ինչպես սպասվում է, կստորագրեն ինքնորոշման իրավունքի մասին համատեղ հռչակագիր, գրում է The Telegraph-ը։

Փաստաթղթում կարող է ամրագրվել Միացյալ Թագավորության կազմի մեջ մտնող երկրների՝ ժողովրդավարական ճանապարհով անկախության հասնելու իրավունքը, ինչը կարող է ուժեղացնել ճնշումը Լոնդոնի կառավարության վրա։

Շոտլանդիայի առաջին նախարար Ջոն Սուինիի, Ուելսի առաջին նախարար Ռուն ապ Իորվերթի, ինչպես նաև Հյուսիսային Իռլանդիայի ղեկավարության հանդիպումը կանցնի բրիտանական պետության ապագայի շուրջ քննարկումների սրման ֆոնին։ Մասնակիցները մտադիր են նաև քննարկել տնտեսության, էներգետիկայի, Եվրոպայի հետ հարաբերությունների և միջազգային ոլորտում համագործակցությունը։

Վեհաժողովը առանձնահատուկ նշանակություն է ստանում վերջերս կայացած ընտրություններից հետո, որոնք ամրապնդեցին ինքնավարության ընդլայնման և անկախության կողմնակիցների դիրքերը։ Ուելսում լեյբորիստները թույլ արդյունք ցույց տվեցին, ինչից հետո «Plaid Cymru» կուսակցությունը դարձավ Սենեդդի ամենամեծ ուժը, իսկ նրա առաջնորդ Ռուն ապ Իորվերթը գլխավորեց կառավարությունը։ Շոտլանդիայում Շոտլանդական ազգային կուսակցությունը (SNP) պահպանեց առաջատար դիրքերը՝ չնայած վեց մանդատ կորցնելուն։ Հյուսիսային Իռլանդիայում Sinn Fein-ը շարունակում է մնալ ամենախոշոր ազգայնական ուժը։

Սուինին հայտարարել է, որ առաջին անգամ Շոտլանդիան, Ուելսը և Հյուսիսային Իռլանդիան ղեկավարում են առաջին նախարարներ, որոնք հանդես են գալիս անկախության կամ զգալի սահմանադրական փոփոխությունների օգտին։ Ըստ նրա, դա վկայում է Միացյալ Թագավորության ներկայիս կառուցվածքի վրա աճող ճնշման մասին։

Լրացուցիչ լարվածություն են առաջացրել Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Էնդի Բերնհեմի վերջին հայտարարությունները Շոտլանդիայի անկախության վերաբերյալ հնարավոր նոր հանրաքվեի մասին։ Կառավարության ղեկավարը թույլ է տվել քվեարկության անցկացումը, եթե դրա օգտին լինի «հստակ կոնսենսուս»։ Ավելի ուշ նա փորձել է փարատել առաջացած շահարկումները՝ Սուինիին ուղղված նամակում հայտարարելով, որ անկախության հանրաքվեն «բացառված է» մինչև հաջորդ խորհրդարանական ընտրությունները։

Բերնհեմը նաև նշել է, որ ներկայումս Շոտլանդիայում հանրաքվեի օգտին կոնսենսուս չկա, ինչպես նաև հիմքեր չկան կարծելու, թե Հյուսիսային Իռլանդիայի բնակիչների մեծամասնությունը ցանկանում է դուրս գալ Միացյալ Թագավորության կազմից։ Միևնույն ժամանակ իշխող Լեյբորիստական կուսակցությունը իր 2024 թվականի մանիֆեստում հայտարարել էր, որ չի աջակցում Շոտլանդիայի անկախությանը կամ նոր հանրաքվեի անցկացմանը։

Իռլանդական հարցը նույնպես կարևոր տեղ կզբաղեցնի բանակցություններում։ 1998 թվականի Բելֆաստի համաձայնագիրը նախատեսում է Հյուսիսային Իռլանդիայի կարգավիճակի վերաբերյալ քվեարկության անցկացման հնարավորություն, եթե հիմքեր առաջանան ենթադրելու, որ բնակիչների մեծամասնությունը կաջակցի Իռլանդիայի հետ միավորմանը։

Հանդիպման ֆոնին առանձնահատուկ ուշադրություն են գրավել ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի վերջին խոսքերը։ Դուբլին կատարած այցի ընթացքում նա հայտարարել է, որ կցանկանար տեսնել միավորված Իռլանդիա՝ դա անվանելով «ֆանտաստիկ» իրադարձություն։

Սպասվում է, որ գագաթնաժողովի մասնակիցները կստորագրեն համագործակցության հուշագիր և հանդես կգան Եվրոպայի հետ ավելի սերտ կապերի օգտին։ Անկախության դեպքում Շոտլանդիան և Ուելսը մտադիր են ձգտել ԵՄ անդամակցությանը, իսկ Հյուսիսային Իռլանդիան՝ Իռլանդիայի հետ միավորման դեպքում, նրա հետ միասին կմտնի Եվրամիության կազմ։

Ուելսյան «Plaid Cymru» կուսակցությունը նույնպես մտադիր է Լոնդոնից պահանջել ընդլայնել լիազորությունները հարկերի և պետական ծախսերի ոլորտում՝ ներառյալ Crown Estate-ին պատկանող հողային և ծովային տարածքներից ստացվող եկամուտների վերահսկողությունը, այդ թվում՝ հողմային էլեկտրակայանների կառուցման համար օգտագործվող տարածքների։