Ժամանակակից Հունաստանի հյուսիսում գտնվող հին մակեդոնական Միեզա քաղաքում հնագետները հայտնաբերել են մի շինություն, որը, հավանաբար, այն դպրոցն է եղել, որտեղ ապագա արքա Ալեքսանդր Մակեդոնացին ավելի քան 2300 տարի առաջ ուսանել է փիլիսոփա Արիստոտելի մոտ։ Հայտնագործության մասին հաղորդել է Հունաստանի մշակույթի նախարարությունը, գրում է Live Science-ը։

Հնագիտական համալիրը թվագրվում է մեր թվարկությունից առաջ IV դարով և ներառում է երկու խնջույքի սրահ, մարզահրապարակ, ստադիոն, ծածկված պատկերասրահ և դասասենյակ՝ քարե նստարաններով։ Շենքերը զարդարված էին խճանկարային հատակներով և սյուներով։ Խնջույքի սրահներում պահպանվել են բարձրացված հարթակներ, որոնց վրա ժամանակին կանգնած էին հյուրերի համար նախատեսված գրեթե մեկ տասնյակ մահճակալներ։

Համալիրի ճարտարապետությունն ու դեկորատիվ ձևավորումը հիշեցնում են Մակեդոնիայի թագավորական պալատը Էգայում՝ ժամանակակից Վերգինան Հունաստանի հյուսիսում։ Հենց այնտեղ էին ապրում արքա Ֆիլիպպոս II-ը և նրա որդի Ալեքսանդր Մակեդոնացին։

Հնագետների համար հատկապես կարևոր են դարձել ավերակների մեջ հայտնաբերված մետաղադրամները, կերամիկան և չորս ստիլոսները՝ գործիքներ, որոնցով հին աշակերտները գրում էին մոմե տախտակների վրա։

Մոտավորապես մեր թվարկության I–II դարերում ապրած պատմիչ Պլուտարքոսը Ալեքսանդրի կենսագրության մեջ գրել է, որ Ֆիլիպպոս II-ը Միեզայում դպրոց է կառուցել իր որդու և ազնվազարմ մակեդոնացիների երեխաների կրթության համար։ Հենց այդ պատճառով պեղումների ղեկավար, հնագետ Անգելիկի Կոտտարիդին կարծում է, որ հայտնաբերված համալիրը հենց այն դպրոցն է, որտեղ Արիստոտելը կրթում էր Ալեքսանդրին։

Հին հունական աշխարհում նման ուսումնական հաստատությունները կոչվում էին գիմնասիոններ։ Բացի մտավոր կրթությունից, այնտեղ աշակերտները զբաղվում էին նաև ֆիզիկական պատրաստությամբ։

Կոտտարիդին պատմել է, որ հետազոտողները մի քանի տարի առաջ ուշադրություն են դարձրել ավերակներին, որից հետո 2024 թվականին սկսել են համակարգված պեղումները։ Այս վայրում առաջին աշխատանքները կատարվել էին դեռ ավելի քան 20 տարի առաջ, երբ մոտակայքում նիմֆաներին նվիրված հուշարձան էին հայտնաբերել։

Պեղումներին չմասնակցած գիտնականներն ընդհանուր առմամբ աջակցել են համալիրի՝ Ալեքսանդրի կրթությանն առնչվող վարկածին։ Օմահայի Նեբրասկայի համալսարանի պատմիչ Ջին Ռեյմսը կարծում է, որ ապացույցների ամբողջությունը մատնանշում է այն դպրոցը, որը Ֆիլիպպոսը կառուցել էր Արիստոտելի և նրա աշակերտների համար։

Հարավային Դակոտա նահանգային համալսարանի պատմության պրոֆեսոր Գրեհեմ Ռայթսոնը նշել է չորս ստիլոսների առանձնահատուկ նշանակությունը։ Ըստ նրա՝ այս գտածոն հնարավորություն է տալիս պատկերացնել պատանի Ալեքսանդրին հենց այն նույն տարածքներում, որտեղ իր ուսուցիչը ձևավորում էր նրա հայացքները։ Ստիլոսներից մեկը տեսականորեն կարող էր պատկանել հենց Ալեքսանդրին, թեև դրա մասին որևէ ապացույց չկա։

Հետազոտողների կարծիքով՝ դպրոցի շքեղ կառուցվածքը զարմանալի չէ՝ հաշվի առնելով Ֆիլիպպոս II-ի հարստությունը։ Միևնույն ժամանակ Միեզայի տեղադրությունը կարող էր ունենալ նաև գործնական նշանակություն․ Մակեդոնիայի հին մայրաքաղաք Պելլան գտնվում էր մոտ 43 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Պատմիչ Էլիզաբեթ Բեյնամը ենթադրել է, որ դպրոցի հեռավորությունը մայրաքաղաքից կարող էր Ալեքսանդրին հնարավորություն տալ փախչել, եթե վտանգ առաջանար նրա հոր համար։

Այնուամենայնիվ, համալիրի նշանակությունը դեռևս վերջնականապես չի հաստատվել։ Պատմիչ Միլտիադիս Խացոպուլոսը նշել է, որ հնագետները պետք է հրապարակեն գիտական աշխատանք՝ ապացույցների մանրամասն վերլուծությամբ։ Նրա կարծիքով՝ այն վարկածը, ըստ որի սա Ալեքսանդրի դպրոցն է, հավանական է թվում, բայց առայժմ հետագա ուսումնասիրություն է պահանջում։