նախընտրելի դարձնելՆախընտրական արշավների ժամանակ բոլոր կուսակցությունների թեկնածուները հատուկ ուշադրություն են դարձնում ...թոշակառուներին: Դա զարմանալի չէ, քանի որ Հայաստանում, վերջին տվյալներով, 452,5 հազ. թոշակառու կա, ինչը կազմում է երկրի մշտական բնակչության 16,7%-ը:
Ուստի թոշակառուների ձայները շահելու համար թոշակները բարձրացնելու բազմաթիվ առաջարկություններ են արվում:
Այդ խոստումները բալասան են թոշակառուների վերքերի համար, քանի որ թոշակները մեծ չեն: Օրինակ, անցած տարվա դեկտեմբերին երկրում թոշակների միջին չափը կազմում է 29 689 դրամ, ինչը 2561 դրամով կամ 9,4%-ով գերազանցել է նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի ցուցանիշը: Նման տեմպը կարելի է բացառիկ համարել` այդ ժամանակահատվածում սպառողական գների ինդեքսի հարաբերական ցածր մակարդակի ֆոնին` 3,2%:
Սակայն չնայած այդ դրական հանգամանքին, կենսաթոշակի միջին չափը բավականին ցածր է մնում: Օրինակի համար, միջին կենսաթոշակը կազմում է ընդամենը 73,4%` անցած տարվա IV եռամսյակում սպառողական նվազագույն զամբյուղի մեծության նկատմամբ:
Հայաստանի բնակիչների համար ավանդական հոգատար վերաբերմունքը ծնողների, տատիկների եւ պապիկների նկատմամբ թույլ չի տալիս, որ նրանք աղքատության մեջ ապրեն: Սակայն հարցը բարդանում է, երբ զավակներն իրենք են ապրում «միայն աշխատավարձով» կամ անգամ առանց դրա, կամ եթե թոշակառուները միայնակ են:
Կենսաթոշակի չափը որոշող հիմնական գործոնները հետեւյալն են. թոշակառուների եւ վարձու աշխատողների հարաբերակցությունը. «կենսաթոշակային հիմնադրամ» են փոխանցվում սոցապահովության վճարները, ինչպես նաեւ աշխատավարձի չափը, որից պահվում են այդ վճարները:
Այդ հարաբերակցությունը մեզ մոտ բավականին անմխիթար է. միջինը 0,8 աշխատողին բաժին է ընկնում մեկ թոշակառու: Նկատենք, որ իդեալական է համարվում հակառակ հարաբերակցությունը, որն անգամ մի քանի երկրներում հասել է 1:2, անգամ 1:3 հարաբերակացության: Հասկանալի է, որ 1:2 հարաբերակցություն ունենալու համար մենք պետք է վարձու աշխատողների ընդհանուր թիվն ավելացնենք 2,5 անգամ, ինչն իրատեսական չէ մոտակա, ինչպես նաեւ միջնաժամկետ հեռանկարի համար:
Ինչ վերաբերում է աշխատավարձին, ապա այն ինքնին բարձր չէ, այնպես որ դրանից գանձումներն էլ մեծ չեն:
Իսկ եվրոպական երկներում կենսաթոշակի չափը մեզ համար ֆանտաստիկ է թվում: Գերմանիայում, օրինակ, միջին թոշակը «փոխկապակցված» է միջին աշխատավարձին` ամեն տարի կազմելով նրա 65%-ը:
Ալբերտ Խաչատրյան
