Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունը երկու շաբաթից ավելի զրկված է գազամատակարարումից։ Հայաստանից Լեռնային Ղարաբաղ գազատարի Ադրբեջանի կողմից վերահսկվող հատվածում մարտի 8-ի գիշերը տեղի է ունեցել վթար կամ դիտավորյալ պայթյուն։ Տարբեր պատրվակներով ադրբեջանական կողմը թույլ չէր տալիս հայ մասնագետներին վերանորոգել գազատարը, իսկ ռուս խաղաղապահների հետ երկար բանակցություններից հետո Ադրբեջանը պարտավորվեց ինքնուրույն վերանորոգել այն։ Ի վերջո, մարտի 19-ին գազամատակարարումը վերականգնվեց, բայց երկար չտեւեց. մարտի 21-ի երեկոյան գազամատակարարումը դադարեցվեց Ադրբեջանի անմիջական միջամտությամբ։ Ըստ որոշ տեղեկությունների՝ ադրբեջանական կողմը փական է տեղադրել, եւ հիմա ամեն հարմար առիթով գազատարը որպես ճնշման լծակ է օգտագործելու՝ հումանիտար ճգնաժամ ստեղծելով  հանրապետությունում։ Միաժամանակ ադրբեջանական զինուժը պարբերաբար գնդակոծում է հայկական գյուղերը եւ սադրանքներ կազմակերպում:

Երեւանից եւ Ստեփանակերտից հնչող վրդովված հայտարարություններին Բաքվում պատասխանում են «Ադրբեջանի ներքին գործերի» ոգով անհասկանալի արտահայտություններով։ Արտաքին գործերի նախարարության մամուլի ծառայության ղեկավար Լեյլա Աբդուլաեւան,  մեկնաբանելով գազատարի խնդիրը, բառացիորեն հայտարարել է, որ Հայաստանը «փորձում է միջամտել Ադրբեջանի ներքին գործերին», փոխանցում է ԱՊԱ-ն։ Եթե ​​անգամ մի կողմ թողնենք այն, որ Արցախը ոչ մի կերպ չի կարելի Ադրբեջանի «ներքին գործը» համարել, ցանկացած բանական մարդու առնվազն զարմացնում է ԱԳՆ ներկայացուցչի խոսքերը, որոնց ենթատեքստը հանգում է նրան, որ «մեր գործն է, ինչ ուզում, այն էլ անում ենք»։ Մենք մեծ հույս ունենք, որ միջազգային իրավապաշտպան կազմակերպություններն ուշադրություն կդարձնեն հարցի նման ձեւակերպմանը։

Այս ֆոնին նախօրեին ադրբեջանական ԶԼՄ-ները հաղորդագրություն էին տարածել Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարի առաջին տեղակալ, գլխավոր շտաբի պետ Քերիմ Վելիեւի՝ ՌԴ Ռուսաստանի ցամաքային զորքեր խաղաղապահ, գեներալ-գնդապետ, Գերագույն գլխավոր հրամանատարի տեղակալ Ալեքսեյ Կիմի գլխավորած պատվիրակության հետ հանդիպման մասին։. ԱՀ ՊՆ մամուլի ծառայության հրապարակումների համաձայն՝ «հանդիպմանը քննարկվել է Ադրբեջանի, Հայաստանի եւ Ռուսաստանի Դաշնության ղեկավարների կողմից 2020 թվականի նոյեմբերի 10-ին ստորագրված հայտարարության դրույթների կատարման ընթացքը, ինչպես նաեւ օպերատիվ իրավիճակն Ադրբեջանի տարածքում, որտեղ ժամանակավորապես ռուս խաղաղապահներ են տեղակայված։ Կողմերը մտքերի հանգամանալից փոխանակում են անցկացրել 2020 թվականի նոյեմբերի 10-ի հայտարարության 4-րդ կետի համաձայն Ադրբեջանի տարածքից ապօրինի հայկական զինված խմբավորումների դուրսբերման եւ մի շարք այլ հարցերի շուրջ։

Ձեւակերպումներն, իհարկե, ադրբեջանական են։ Ռուսական կողմը հաղորդագրություն չի տարածել։

Ո՞րն է գազատարի խնդրի եւ «զինված խմբավորումների դուրսբերման» պահանջների միջեւ կապը:

Կոնկրետ ինչի՞ է ձգտում հասնել Բաքուն։

Եռակողմ հայտարարության 4-րդ կետի համաձայն՝ «Ռուսաստանի Դաշնության խաղաղապահ զորախումբը տեղակայվում է հայկական զինված ուժերի դուրսբերմանը զուգահեռ։ Ռուսաստանի Դաշնության խաղաղապահ զորախմբի տեղակայման ժամկետը 5 տարի է՝ ավտոմատ երկարաձգմամբ 5 տարի ժամկետով, եթե Կողմերից ոչ մեկը չհայտարարի սույն դրույթի կիրառումը դադարեցնելու մտադրության մասին ժամկետի ավարտից 6 ամիս առաջ։

Կրկնենք՝ «Ռուսաստանի Դաշնության խաղաղապահ զորախումբը տեղակայվում է հայկական զինված ուժերի դուրսբերմանը զուգահեռ»։ Այսինքն՝ «դուրսբերումը», եթե դուրս բերելու որեւէ բան կար, ավարտվեց խաղաղապահների տեղակայման հետ միաժամանակ։ Ընդ որում, հայտարարության տեքստում նշված են «հայկական զինված ուժերը», այլ ոչ թե Հայաստանի զինված ուժերին, ինչը լայն հնարավորություններ է տալիս ամենատարբեր մեկնաբանությունների համար։ Նախ՝ Լեռնային Ղարաբաղը զինաթափելու Ադրբեջանի մտադրության մասին։ Այդ մասին են հուշում նաեւ Բաքվի հայտարարությունները, որոնցում կա «ապօրինի կազմավորումների» դուրս գալու պահանջը։ Դժվար թե Ադրբեջանում այդպես կոչեին հարեւան պետության կանոնավոր բանակը, որի հետ պատրաստվում են հաշտության պայմանագիր կնքել ու որոշել սահմանները: Առավել եւս, որ Հայաստանը միշտ որպես Արցախի անվտանգության երաշխավոր է հանդես եկել, սակայն հայկական զինված ուժերը երբեք չեն տեղակայվել Լեռնային Ղարաբաղում. հանրապետության անվտանգությունն ապահովել են Պաշտպանության բանակը եւ կամավորականները՝ հայերը, թուրքերի ու ադրբեջանցիների կողմից իրականացված ցեղասպանությունն ու ջարդերը վերապրածների ժառանգները։ 

Հայաստանի եւ ԼՂՀ ՊՆ-ի տեսակետը պարզելու փորձերն անհաջող էին. նրանք պարզապես չպատասխանեցին զանգերին:

Ակնհայտ է մի բան՝ Ադրբեջանը, խաղաղության մասին խոսակցությունների քողի տակ ուղիղ ագրեսիայից անցել է «փափուկ ուժի» թուրքական մարտավարությանը եւ, շարունակելով խեղաթյուրել փաստերն ու փաստաթղթերի բովանդակությունը, փորձում է հասնել դրված նպատակներին։