100 տարեկանում մահացել է ամերիկացի գիտնական, քիմիայի Նոբելյան մրցանակակիր Ջոն Գուդենաֆը։ Այս մասին հայտնում է РБК-ն՝ հղում անելով Տեխասի համալսարանին, որի գիտնականը պրոֆեսոր էր։

Գուդենաֆը հայտնի է դարձել որպես լիթիում-իոնային մարտկոցի մշակողներից մեկը: Այս տեխնոլոգիան լայն տարածում է գտել բջջային հեռախոսների, համակարգիչների և կենցաղային տեխնիկայի մեջ։ «Նրա հայտնագործությունը հանգեցրեց անլար հեղափոխության և էլեկտրոնային սարքերը դրեց ամբողջ աշխարհի մարդկանց ձեռքում», - նշում է համալսարանը:

Երկու այլ գիտնականների հետ միասին, ովքեր 1970-ականներին և 1990-ականներին մշակել են լիթիումային մարտկոցների տեխնոլոգիան՝ Մայքլ Ուիթինգհեմը և Ակիրա Յոշինոն, Գուդենաֆն արժանացել է  քիմիայի բնագավառում 2019 թվականի Նոբելյան մրցանակի: Պարզվեց, որ նա ամենատարեց մարդն է, ով ստացել է այս մրցանակը (մրցանակաբաշխության ժամանակ գիտնականը 97 տարեկան էր)։

Գուդենաֆի հայտնագործությունները բարելավել են միլիարդավոր մարդկանց կյանքը, նշում է համալսարանը։ «Նա իր կարիերայի շատ տասնամյակների ընթացքում եղել է գիտական ​​հետազոտությունների առաջատար և երբեք չի դադարել էներգիայի պահպանման նորարարական լուծումներ փնտրել», - ասվում է զեկույցում:

Գուդենաֆը ծնվել է 1922 թվականին Գերմանիայի արևելյան Յենա քաղաքում՝ ամերիկյան ընտանիքում։ Նա մեծացել է ԱՄՆ-ում և մաթեմատիկայի բակալավրի կոչում է ստացել Յեյլի համալսարանում: ԱՄՆ բանակում որպես օդերեւութաբան ծառայելուց հետո ուսումը շարունակել է Չիկագոյի համալսարանում։ Այնտեղ նա եղել է ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակակիր Էնրիկո Ֆերմիի աշակերտը։

Գուդենաֆը իր գիտական ​​կարիերան սկսել է Մասաչուսեթսի ինստիտուտում 1952 թվականին, նա այնտեղ աշխատել է 24 տարի և հիմք դրել թվային համակարգիչների համար պատահական մուտքի հիշողության (RAM) զարգացմանը: Այս ուսումնական հաստատությունից հետո նա տեղափոխվել է Օքսֆորդի համալսարան, որտեղ դարձել է անօրգանական քիմիայի լաբորատորիայի վարիչ։ Հենց այնտեղ էլ գիտնականը մշակել է լիթիում-իոնային մարտկոցի նախատիպը: Հետագայում դրա զանգվածային արտադրությունը շարունակել է Sony-ն:

Ինչպես նշում է The New York Times-ը, Գուդենաֆը հրաժարվել է իր գյուտերի իրավունքներից և դրանց համար ոչ մի հոնորար չի ստացել, նրա եկամուտը եղել է ընդամենը մի քանի համալսարանների աշխատավարձը, որտեղ նա աշխատել է մոտ 60 տարի: Պարգևների հետ մեկտեղ ստացած կանխիկ վճարումները նա նվիրաբերել է գիտահետազոտական ​​և գիտական ​​կրթաթոշակներին, նշում է թերթը։

1951 թվականից Գուդենաֆն ամուսնացած է պատմաբան Իռեն Ուայզմանի հետ։ Նրանք ամուսնացած են եղել ավելի քան 60 տարի, կինը մահացել է 2016թ.-ին։ Նրանք երեխաներ չունեին։ Գուդենաֆից մնացել են եղբայր Դանիելը և քույրը ՝ Ուրսուլան, որոնք երկուսն էլ կենսաբանության դասախոսներ են: 2022 թվականի հուլիսի 25-ին Գուդենաֆը նշել է իր հարյուրամյակը։