նախընտրելի դարձնել
Ռուսաստանը կարող է պարտվել Չինաստանին Ղազախստանում առաջին ատոմակայանի (ԱԷԿ) կառուցման իրավունքի համար պայքարում։ Չինաստանի ազգային միջուկային կորպորացիան (CNNC) պատրաստ է կառուցել երկու ատոմային էլեկտրակայան՝ 2,4 ԳՎտ ընդհանուր հզորությամբ, 5,47 միլիարդ դոլարով, ինչպես նաև փոխանակել տեխնոլոգիաներ և ղազախական կողմին միջուկային վառելիքի ցիկլը լիարժեք կառավարելու հնարավորություն տրամադրել։
Այդ առաջարկը մայիսի վերջին քննարկվել է Չինաստանի Ազգային միջուկային անվտանգության վարչության ղեկավար Դոնգ Բաոտոնի և Ղազախստանի Ատոմային էներգիայի գործակալության ներկայացուցիչ Ալմասադ Սատկալիևի հանդիպման ժամանակ, գրում է «Курсив» պարբերականը։ Բանակցություններից հետո ղազախական կողմը «հետաքրքրություն է հայտնել ուսումնասիրելու չինական փորձը ԱԷԿ-ի նախագծի իրականացման բոլոր փուլերում միջուկային և ջրաէկոլոգիական անվտանգության ապահովման գործում»։ Ատոմային էներգիայի միջազգային գործակալությունը (ԱԷՄԳ) իր հերթին հայտարարել է, որ Ղազախստանը պատրաստ է համագործակցել Չինաստանի հետ ատոմակայան կառուցելու հարցում։
Մինչ այդ, հանրապետության իշխանությունները կազմել էին ատոմակայանի կառուցման համար պոտենցիալ կապալառուների կարճ ցուցակ։ CNNC-ից բացի, դրա մեջ էին մտնում Ռուսաստանի «Росатом»-ը, Հարավային Կորեայի KHNP-ը (Korea Hydro & Nuclear Power) և Ֆրանսիայի EDF-ն (Électricité de France)։ Նշվել է, որ դրանց միջև ընտրությունը կկատարվի «տնտեսական նպատակահարմարության, տեխնոլոգիական հուսալիության և շրջակա միջավայրի անվտանգության» հիման վրա։
Ղազախստանի էներգետիկայի նախարարությունն, ուսումնասիրելով առաջարկվող տարբերակները, նշել է, որ ատոմակայանի կառուցումը կարժենա 10-15 միլիարդ դոլար։ Միաժամանակ, 2024 թվականի վերջին հանրապետության առաջին փոխվարչապետ Ռոման Սկլյարը հայտարարել էր, որ նյութերի և ծառայությունների արժեքի բարձրացման պատճառով արժեքը կարող է աճել մեկուկես անգամ։
Սկզբում Ղազախստանը մտադիր էր ատոմակայանի կառուցման համար գործընկեր ընտրել մինչև 2022 թվականի վերջը, իսկ հետո՝ 2023 թվականի սկզբին։ Սակայն կայանի կառուցման անհրաժեշտության հարցը դրվեց հանրաքվեի, որն անցկացվեց 2024 թվականի հոկտեմբերի 6-ին։ Ղազախստանի ընտրողների 71,12%-ը քվեարկեց ԱԷԿ-ի շինարարության օգտին, իսկ 26,15%-ը՝ դեմ։ Դրանից հետո հանրապետության նախագահ Կասիմ-Ժոմարտ Տոկաևը հայտարարեց, որ Ղազախստանը նախատեսում է մինչև 2035 թվականը գործարկել առաջին ատոմակայանը:
Ակնկալվում է, որ այն կկառուցվի Ալմաթիի մարզի Ժամբիլ շրջանի Ուլքեն գյուղում՝ Բալխաշ լճի ափին: Միաժամանակ, հանրապետությունը նախատեսում է առնվազն երեք խոշոր ատոմակայան գործարկել։ Շինարարությունը կվերահսկեն Ատոմային էներգիայի միջազգային գործակալությունը (ԱԷՄԳ) և Ատոմային օպերատորների համաշխարհային ասոցիացիան (WANO)։ Ղազախստանի իշխանությունների կարծիքով՝ դա կօգնի պահպանել բարձր անվտանգության չափանիշները և նվազագույնի հասցնել կոռուպցիայի ռիսկերը։
