ԵԱՀԿ քառասուն անդամ պետություններ հայտարարել են Ռուսաստանի կողմից գերի վերցված ուկրաինացի զինծառայողների նկատմամբ խոշտանգումների և վատ վերաբերմունքի վերաբերյալ պաշտոնական հետաքննության մասին։

Նրանք որոշել են կիրառել այսպես կոչված Մոսկվայի մեխանիզմը՝ համաձայնագիր, որի համաձայն ԵԱՀԿ անդամները կարող են հետաքննել մարդու իրավունքների խախտումները մասնակից երկրներից մեկում։

Մեծ Բրիտանիայի կառավարության կայքում հրապարակված հայտարարության մեջ ասվում է, որ մի քանի անկախ միջազգային կազմակերպություններ, այդ թվում՝ ՄԱԿ-ի գործակալությունները, ստացել են Ռուսաստանի կողմից ուկրաինացի գերիների նկատմամբ խոշտանգումների լայնածավալ կիրառման ապացույցներ։

«Վերապրածները նկարագրել են ուկրաինացի ռազմագերիների կողմից խոշտանգումների և վատ վերաբերմունքի լայն շրջանակ, այդ թվում՝ ծայրահեղ ծանր ֆիզիկական ծեծ, էլեկտրականությամբ խոշտանգումներ (այդ թվում՝ սեռական օրգանների դեմ), չափազանց ֆիզիկական վարժություններ, անհարմար դիրքերով խոշտանգումներ, շներով խայծ, կեղծ մահապատիժներ (այդ թվում՝ կախաղան հանել), ֆիզիկական բռնության և մահվան սպառնալիքներ, սեռականացված բռնություն, այդ թվում՝ բռնաբարություն, բռնաբարության և կաստրացիայի սպառնալիքներ, հարկադրանքի տակ սեռական գործողություններ կատարելու սպառնալիք, ինչպես նաև նվաստացման այլ ձևեր», - գրում են 40 երկրների կողմից ստորագրված հայտարարության հեղինակները։

Նրանց եզրակացության համաձայն, կան ապացույցներ, որ Ռուսաստանի իշխանությունները նման գործելակերպը կիրառել են գիտակցաբար, միտումնավոր և կենտրոնացված կերպով, քանի որ խոշտանգումները գրանցվել են միաժամանակ բազմաթիվ կալանավայրերում։

Հայտարարության համաձայն՝ խոշտանգումները մարդասիրական իրավունքի խախտում են և «համարժեք են միջազգային ամենալուրջ հանցագործություններին»։

Հայտարարության հեղինակները մտադիր են նշանակել հատուկ զեկուցողներ, որոնք կանցկացնեն այս տեղեկատվության անկախ հետաքննություն և «կներկայացնեն պատասխանատվության համապատասխան մեխանիզմների վերաբերյալ առաջարկություններ»։

«Մոսկվայի մեխանիզմը» հաստատվել է 1991 թվականին Մոսկվայում կայացած ԵԱՀԿ համաժողովում։ Ռուսաստանի կողմից Ուկրաինա ներխուժման ժամանակ այն արդեն երեք անգամ ակտիվացել է՝ կապված Ռուսաստանի կողմից կատարված տարբեր մարդու իրավունքների խախտումների հետ։