Մենի համալսարանի գիտնականները առաջարկել են մի տեսություն, որ մարդու էվոլյուցիան անցնում է մեծ անցումային շրջան. մշակույթը, այլ ոչ թե գենետիկան է այժմ ադապտացիայի հիմնական գործոնը։

Սա նշանակում է, որ այն արագությունը, որով մարդիկ հարմարվում են շրջակա միջավայրի և սոցիալական փոփոխություններին, այժմ հիմնականում կախված է մշակութային սովորույթներից՝ տեխնոլոգիաներից, հաստատություններից և սոցիալական նորմերից, այլ ոչ թե ԴՆԹ-ի մուտացիաներից։

BioScience ամսագրում հրապարակված հոդվածում հետազոտողներ Թիմոթի Ուեյրինգը և Զաքարի Թ. Վուդը ընդգծում են, որ մշակույթը փոխանցվում է ավելի արագ և արդյունավետ, քան կենսաբանական փոփոխությունները։ Օրինակ, նոր գյուղատնտեսական գործելակերպը, բժշկական տեխնոլոգիաները կամ իրավական համակարգերը թույլ են տալիս մարդկանց հարմարվել նոր պայմաններին մեկ սերնդի ընթացքում։ Սա արմատապես տարբերվում է գենետիկական էվոլյուցիայից, որը պահանջում է հարյուրավոր կամ հազարավոր տարիներ։

Մշակութային էվոլյուցիայի ազդեցության օրինակներ ամենուրեք են. ակնոցներն ու կոնտակտային լինզաները փոխարինում են տեսողության բնական էվոլյուցիային, վիրահատություններն ու դեղորայքը թույլ են տալիս մարդկանց գոյատևել այնպիսի իրավիճակներում, որոնք նախկինում սահմանափակում էին վերարտադրողական հաջողությունը։ Նույնիսկ սոցիալական հաստատությունները, ինչպիսիք են դպրոցները, հիվանդանոցները և օրենքները, մարդկանց կարողություններն ու վարքագիծը ձևավորում են ավելի արագ, քան կենսաբանական մեխանիզմները։

Գիտնականները նշում են, որ այս տեղաշարժը ազդում է ոչ միայն անհատական ​​բնութագրերի, այլև հասարակության կառուցվածքի վրա: Մարդիկ ավելի ու ավելի կախված են դառնում խմբերից և կոլեկտիվ գիտելիքներից, և անհատի հաջողությունը հաճախ որոշվում է մշակութային ռեսուրսներին հասանելիությամբ։

Իրենց տեսությունը ստուգելու համար հետազոտողները ստեղծում են մաթեմատիկական և համակարգչային մոդելներ, հավաքում տվյալներ գիտելիքների փոխանցման արագության, տեխնոլոգիայի և սոցիալական նորմերի վերաբերյալ: Նրանք նպատակ ունեն չափել, թե որքան արագ է մշակույթը փոխարինում գենետիկային որպես էվոլյուցիայի հիմնական գործոն: Նրանք ընդգծում են, որ մշակութային էվոլյուցիան միշտ չէ, որ առաջընթաց է. դրա ազդեցությունը կարող է լինել դրական կամ բացասական՝ կախված հասարակությունից և պայմաններից։

Այսպիսով, մարդկությունը կարող է գտնվել էվոլյուցիայի շրջադարձային կետում, որտեղ գոյատևումը և հարմարվողականությունը այլևս որոշվում են ոչ միայն գեներով, այլև գիտելիքներ ստեղծելու, պահպանելու և փոխանցելու ունակությամբ։