նախընտրելի դարձնել
Փետրվարի 23-ին բունդեսթագի ընտրություններում հաղթեց ՔԴՄ/ՔՍՄ դաշինքը՝ Ֆրիդրիխ Մերցի գլխավորությամբ, հաղթեց, ինչպես եւ սպասվում էր, թեեւ փոքր-ինչ պակաս էր այն 30 տոկոսից, որը խոստացել էին նախընտրական հարցումները։ Այժմ հենց Մերցն է ձեւավորելու Գերմանիայի նոր կառավարությունը, գրել է BBC-ի ռուսական ծառայությունը։
Մոռացված Մերցի վերադարձը
2018-ին, երբ Ֆրիդրիխ Մերցը որոշեց վերադառնալ մեծ քաղաքականություն եւ իր թեկնածությունն առաջադրել Անգելա Մերկելին հաջորդելու համար, նա ասուլիսի սկզբում տեղին համարեց հիշեցնել լրագրողներին, որ իր ազգանունը, թեեւ նույն կերպ է հնչում ինչպես մարտ ամսին, բայց այլ կերպ է գրվում՝ Merz, այլ ոչ թե März։
Մինչդեռ, ընդամենը մեկուկես տասնամյակ առաջ Մերցը այն ժամանակվա ընդդիմադիր ՔԴՄ/ՔՍՄ-ի առաջատար դեմքերից էր եւ Անգելա Մերկելի հետ պայքարում էր առաջնորդության համար:
Այժմ, 69 տարեկանում, Մերցը վերջապես հասել է գերմանական քաղաքականության գագաթնակետին. եթե որեւէ արտասովոր բան չկատարվի, նա կդառնա Գերմանիայի նոր կանցլերը:
Վեց տարի առաջ Ֆրիդրիխ Մերցի՝ դասական աջ ազատականի վերադարձը քաղաքականություն, որը հանդես էր գալիս հարկային համակարգի պարզեցման եւ ներգաղթի սահմանափակման օգտին, անմիջապես դարձավ Մերկելի հաջորդի ամենահայտնի թեկնածուն ՔԴՄ շարքային անդամների շրջանում, սակայն կուսակցական կառույցը երկու անգամ հաղթեց նրան առաջնորդի ընտրություններում: Սկզբում 2018թ. Մերկելի հովանավորյալ Անեգրեթ Քրամպ-Քարենբաուերն ընտրվեց կուսակցության ղեկավար, ապա 2021թ.՝ Արմին Լաշեթը։
2021թ. այս «անգույն» գործիչները՝ Մերկելի հետ միասին, որը մնաց կանցլեր, ՔԴՄ-ն ընտրություններում տարան պարտության, եւ կուսակցությունը վերջապես երրորդ փորձով ընտրեց իր առաջնորդ Ֆրիդրիխ Մերցին։
Նախ պետք է հիշել, որ այս քաղաքականությունը մեծապես կախված է լինելու կառավարական կոալիցիայի ապագա գործընկերների հետ պայմանավորվածություններից։ Երկրորդ՝ ընդդիմադիր քաղաքական գործչի հայտարարությունները եւ պետական պաշտոններում նույն քաղաքական գործչի գործողությունները կարող են հաճախ տարբերվել՝ տարբեր օբյեկտիվ պատճառներով։ Հենց այս փոփոխականներով է պետք գնահատել Գերմանիայի ապագա նոր կանցլերի տեսակետներն ու հայտարարությունները։
Հրթիռներ Ուկրաինայի համար
Վերջին երկու տարիներին Մերցը, որպես ընդդիմադիր գործիչ, քննադատել է Օլաֆ Շոլցին Ուկրաինային օգնելու հարցում նրա անվճռականության համար եւ Շոլցի Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության այլ քաղաքական գործիչների հետ միասին կոչ է արել Taurus հրթիռներ տրամադրել Ուկրաինային:
Հոկտեմբերին հեռուստատեսային հարցազրույցում նա կրկին ասել է, որ եթե ինքը լիներ Շոլցը, ուկրաինացիներին կտա այդ հրթիռները, «բայց ոչ հենց այնպես», բայց նախ՝ համաձայնեցնելով Բրիտանիայի եւ Ֆրանսիայի հետ ընդհանուր հրթիռային քաղաքականության շուրջ եւ պահանջելով Պուտինից դադարեցնել հարձակումներն ուկրաինական ենթակառուցվածքների վրա։
«Ես կասեի այսպես. եթե հարվածները չդադարեն, ապա առաջին քայլը կլինի չեղյալ համարել հարվածների տիրույթի սահմանը [Ռուսաստանի տարածքի խորքում]։ Իսկ երկրորդ քայլը կլինի հրթիռների մատակարարումը։ Եվ հետո թող Պուտինը որոշի, թե որքան հեռու է ուզում գնալ այս պատերազմում»,- ասել է Մերցը:
Մեծ Բրիտանիան եւ Ֆրանսիան Ուկրաինային մատակարարում են Storm Shadow/SCALP թեւավոր հրթիռներ՝ մինչեւ 250 կիլոմետր նշված հեռահարությամբ, եւ գերմանական Taurus թեւավոր հրթիռներ՝ մինչեւ 500 կիլոմետր հեռահարությամբ:
Դեկտեմբերի 9-ին Մերցը պատերազմի ընթացքում երկրորդ անգամ եկավ Կիեւ, վստահեցրել է նախագահ Զելենսկուն, որ ինքը դեռ ամեն կերպ աջակցում է Ուկրաինային, ինչպես նաեւ ասել է, որ առաջարկում է ստեղծել Ուկրաինայի ամենամեծ եվրոպական դաշնակիցների նոր դաշինք կամ, սկզբի համար, գոնե կոնտակտային խումբ՝ Ուկրաինայում ապագա խաղաղության վերաբերյալ ընդհանուր տեսակետ մշակելու համար:
Այս խմբի մեջ, կարծում է Մերցը, կարող էին մտնել Գերմանիան, Ֆրանսիան, Լեհաստանը եւ Բրիտանիան։
Միեւնույն ժամանակ, Մերցը փորձել է ցույց տալ, որ խաղաղության կոչ անելով հանդերձ, ամենեւին էլ չի ցանկանում, որ Ուկրաինան ամեն ինչում տրվի պուտինյան Ռուսաստանի պահանջներին։
«Ուկրաինայում պատերազմը պետք է հնարավորինս շուտ ավարտվի. Պուտինը կբանակցի միայն այն ժամանակ, երբ Ուկրաինան կարողանա պաշտպանել իրեն»,- ասել է Մերցը Կիեւում։
130 մլրդ պաշտպանության համար
Ֆրիդրիխ Մերցը, ինչպես շատ եվրոպացի քաղաքական գործիչներ, ասում է, որ Եվրոպան պետք է պատրաստ լինի Դոնալդ Թրամփի մեկուսացման քաղաքականությանը եւ ընդհանրապես կարողանա պաշտպանվել ռուսական սպառնալիքից։ Բայց նա, ի տարբերություն շատերի, խոստանում է արագ ավելացնել ռազմական ծախսերը։ Ըստ ՔԴՄ-ի առաջնորդի՝ ՀՆԱ 2տոկոսի ռազմական ծախսերը, որը վաղուց հաստատված ստանդարտ է ՆԱՏՕ-ում, չափազանց քիչ է, անհրաժեշտ է երեք տոկոսից ոչ պակաս, եւ շատ մոտ ապագայում։
Գերմանիայի ՀՆԱ երեք տոկոսը ներկայում կազմում է մոտավորապես 134 մլրդ դոլար կամ 127 մլրդ եվրո:
Ռուսաստանը, հոկտեմբերին տված հարցազրույցում ասել է Մերցը, զինվում է այնպիսի արագությամբ, որ 5-8 տարի հետո կարող է հարձակվել ՆԱՏՕ երկրի վրա:
Մերցն ասել է, որ Գերմանիան եւ Արեւմուտքը սխալվել են՝ որոշելով, որ Ռուսաստանը չի հարձակվի Ուկրաինայի վրա: Նման նոր սխալը շատ ավելին կարժենա:
Փակել սահմանն անլեգալների համար
Ներգաղթի հարցում Ֆրիդրիխ Մերցն ակնհայտորեն հույս ունի ձայներ կորզել իր գլխավոր մրցակցից՝ հականերգաղթյալների «Այլընտրանք Գերմանիայի համար» կուսակցությունից։ Նա կոչ է անում վճռականորեն շրջվել բաց դռների քաղաքականությունից, որն սկսել է իր նախորդը՝ ՔԴՄ ղեկավար Անգելա Մերկելը, եւ շարունակվել է ներկա կառավարության կողմից:
«Գերմանական սահմաններին ինչ-որ բան պետք է անել, եւ մեր առաջարկն է սկսել մարդկանց հետ դարձնել անմիջապես սահմանին, առանց հապաղելու: Մենք 2015-ից գիտեինք, որ դա իրավաբանորեն հնարավոր է, եւ այժմ՝ 2024թ., մենք պետք է վերջապես ձեռնամուխ լինենք եւ անենք դա»,- ասում է Մերցը։
Միեւնույն ժամանակ, Մերցը վճռականորեն հրաժարվում է համագործակցությունից, առավել եւս կառավարական կոալիցիա ստեղծելուց «Այլընտրանք»-ի հետ, որը հարցումներում զբաղեցնում է երկրորդ տեղը ՔԴՄ/ՔՍՄ-ից հետո:
Ընտրությունների արդյունքներից հետո Մերցը կարող է ստիպված լինել կոալիցիա կազմել Շոլցի սոցիալիստների հետ:
2000-ականներին Ֆրիդրիխ Մերցը «Leitkultur»-ի՝ «առաջատար մշակույթ» հայեցակարգի հիմնական ջատագովներից մեկն էր: Այս հայեցակարգը, ի տարբերություն բազմամշակութայնության քաղաքականության, ենթադրում է, որ Գերմանիայում կա առաջատար մշակույթ՝ գերմանականը՝ իր ավանդական արժեքներով (այդ թվում՝ լիբերալ), եւ այն պետք է գերակայի ներգաղթյալների համայնքների մշակույթների հանդեպ։
Քաղաքականությունից Մերցի հեռանալուց մեկ տարի անց Անգելա Մերկելը խոստովանել է, որ Գերմանիայում բազմամշակութայնության քաղաքականությունը ձախողվել է։
Հեռացավ-վաստակեց-վերադարձավ
Կրթությամբ իրավաբան Ֆրիդրիխ Մերցը 35 տարի առաջ՝ 1989թ. դարձավ Եվրախորհրդարանի անդամ ՔԴՄ-ից, որին միացել էր երիտասարդ տարիներին։
Հինգ տարի անց՝ 1994թ., նա դարձավ բունդեսթագի պատգամավոր։
2000թ., երբ կանցլերը «Պուտինի ընկերն» էր՝ սոցիալիստ Գերհարդ Շրյոդերը, իսկ ընդդիմադիր ՔԴՄ-ն ղեկավարում էր Էդմունդ Շթոյբերը, Մերցն ընտրվեց բունդեսթագի խմբակցության նախագահ։
Նրան այն ժամանակ համարում էին Շթոյբերի ամենահավանական ժառանգներից մեկը, բայց ի վերջո այս ժառանգության համար պայքարում հաղթեց Անգելա Մերկելը: 2002թ. արտահերթ ընտրություններում սոցիալիստներից կրած նոր պարտությունից հետո Մերկելը գլխավորեց ե՛ւ կուսակցությունը, ե՛ւ խմբակցությունը, եւ Մերցին դարձրեց իր տեղակալ։
Մերկելի գաղափարախոսությունը, որն ավելի ձախակողմյան էր, քան Մերցինը, ի վերջո հաջողություն բերեց կուսակցությանը. 2005թ. ՔԴՄ/ՔՍՄ-ն հաղթեց եւ վերադարձավ իշխանություն: Մերցը աստիճանաբար դադարեց պայքարել առաջնորդության համար եւ 2009թ., 55 տարեկանում, ընդհանրապես լքեց քաղաքականությունը՝ աշխատելով իր մասնագիտությամբ, որպես կորպորատիվ իրավաբան:
Մերցը մի քանի խոշոր ընկերությունների խորհրդական եւ խորհրդի անդամ էր եւ այժմ, ինչպես գերմանական մամուլն է նշում, շատ, շատ հարուստ մարդ է:
2018թ., երբ 63-ամյա Մերկելը հայտարարեց թոշակի անցնելու եւ կուսակցության ղեկավարի պաշտոնը թողնելու մտադրության մասին, 62-ամյա Մերցը որոշեց վերադառնալ եւ զբաղեցնել նրա տեղը։
Դա հաջողվեց երրորդ փորձից։ Միեւնույն ժամանակ, շարքային կուսակցականների շրջանում Մերցը միշտ եղել է առաջնորդի թեկնածուներից ամենահայտնին, բայց երկու անգամ կուսակցության ղեկավարն ընտրվել է ոչ թե ՔԴՄ բոլոր անդամների, այլ կուսակցության համագումարի պատվիրակների կողմից, եւ այս կուսակցական կառույցն առաջին անգամ քվեարկել է Անգելա Մերկելի կողմից առաջադրված իրավահաջորդի՝ Աննեգրեթ Քրամպ-Քարենբաուերի օգտին, եւ երբ նա ձախողվեց եւ հեռացավ, նրա փոխարեն ընտրեցին Հյուսիսային Ռեյն-Վեստֆալիայի կառավարության ղեկավար Արմին Լաշեթին։
Միայն բունդեսթագի ընտրություններում 2021թ. աշնանը կրած պարտությունից հետո ՔԴՄ ղեկավարությունը որոշեց առաջնորդի ընտրության իրավունքը տալ կուսակցության բոլոր անդամներին, եւ այստեղ Մերցը շահեց երկու մրցակիցներին ահռելի հաշվով՝ հավաքելով ձայների 62 տոկոսը։
