17 երկրից ավելի քան 70 կլիմայագետներից կազմված միջազգային խումբը հրապարակել է մոլորակի կլիմայի վիճակի մասին հերթական զեկույցը։

Հոդվածը հրապարակվել է Earth System Science Data ամսագրում։

Նրանց հաշվարկների համաձայն՝ մարդու գործունեության հետևանքով առաջացած գլոբալ տաքացումը 2025 թվականին, նախաարդյունաբերական դարաշրջանի համեմատ, հասել է 1,37 աստիճան Ցելսիուսի։ Սա դիտարկումների ողջ պատմության ընթացքում ամենաբարձր ցուցանիշներից մեկն է։

Սակայն հետազոտողներին մտահոգում է ոչ միայն հենց այդ թիվը։ Շատ ավելի կարևոր է այն, որ տաքացման արագությունը շարունակում է աճել։

Հեղինակների տվյալներով՝ վերջին տասնամյակում Երկիրը տաքացել է մոտ 0,27 աստիճանով մեկ տասնամյակի ընթացքում, ինչը ավելի արագ է, քան դիտարկումների նախորդ ժամանակահատվածներում։ Անկախ հետազոտությունները նույնպես ցույց են տալիս գլոբալ տաքացման վիճակագրորեն նշանակալի արագացում 2015 թվականից հետո։

Գիտնականները հատուկ ուշադրություն են դարձնում այսպես կոչված Երկրի էներգետիկ անհավասարակշռությանը։ Մոլորակը Արեգակից ավելի շատ էներգիա է ստանում, քան հասցնում է հետ ճառագայթել տիեզերք։

Ավելորդ ջերմությունը կուտակվում է առաջին հերթին օվկիանոսներում։ Հետազոտողների գնահատմամբ՝ այս անհավասարակշռությունն այժմ գտնվում է ռեկորդային մակարդակի վրա և մոտավորապես կրկնակի գերազանցում է 1970-ական թվականներին դիտված արժեքները։

Լրացուցիչ ջերմության գրեթե 90 տոկոսը կլանում են օվկիանոսները։ Հենց այդ պատճառով օդի ջերմաստիճանի աճը չի արտացոլում տեղի ունեցող փոփոխությունների ամբողջ ծավալը։ Ջրի հսկայական զանգվածները աստիճանաբար կուտակում են էներգիա, որը հետո ազդում է եղանակային պայմանների, ծովային էկոհամակարգերի, սառույցների հալման և ծովի մակարդակի վրա։

Զեկույցի հեղինակները նշում են, որ 2024 թվականին ջերմոցային գազերի գլոբալ արտանետումները կրկին հասել են ռեկորդային արժեքների։ Արտանետումների ներկայիս տեմպերի դեպքում մնացած ածխածնային բյուջեն, որը թույլ է տալիս տաքացումը պահել 1,5 աստիճանի սահմաններում, կարող է սպառվել արդեն մի քանի տարվա ընթացքում։

Հետևանքների թվում արդեն նկատվում են ծովի մակարդակի բարձրացման արագացում, ծովային ջերմային ալիքների թվի աճ և ծայրահեղ եղանակային երևույթների հաճախականության մեծացում։

Եվրոպական կլիմայական ծառայությունները նույնպես զգուշացնում են, որ զով եղանակից անոմալ շոգի կտրուկ անցումները աշխարհի բազմաթիվ տարածաշրջանների համար դառնում են նոր նորմա։