ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել է, որ Վաշինգտոնը Դանիայի և Գրենլանդիայի հետ համաձայնության է հասել կղզում ամերիկյան ռազմական ներկայությունն ուժեղացնելու վերաբերյալ։ Թրամփի խոսքով՝ պայմանավորվածությունը ԱՄՆ-ին թույլ կտա ստանալ Գրենլանդիայի անվտանգության հարցերի նկատմամբ «մշտական վերահսկողություն» և պաշտպանել այն հնարավոր հակառակորդների ներկայությունից, նշել է The New York Times-ը։

Միևնույն ժամանակ, Դանիայի և Գրենլանդիայի իշխանությունները համաձայնագիրն այլ կերպ են նկարագրում։ Դանիայի վարչապետ Մետե Ֆրեդերիկսենը հայտնել է, որ համաձայնագիրը ճանաչում է Դանիական թագավորության ինքնիշխանությունն ու տարածքային ամբողջականությունը, ինչպես նաև Գրենլանդիայի բնակիչների ինքնորոշման իրավունքը։ Գրենլանդիայի վարչապետ Յենս-Ֆրեդերիկ Նիլսենը նշել է, որ պայմանագիրը հաշվի է առնում կղզու շահերն ու նրա տեղը միջազգային համագործակցության մեջ։

Ակնկալվում է, որ համաձայնագիրը կստորագրվի հաջորդ շաբաթ Նյու Յորքում, ՄԱԿ Գլխավոր ասամբլեայի ժամանակ։ Դրանից հետո այն պետք է անցնի անհրաժեշտ խորհրդարանական ընթացակարգերը Դանիայում և Գրենլանդիայում։

Թրամփը հայտարարել է, որ ԱՄՆ-ը կսկսի նախապատրաստվել Գրենլանդիայում ավելի խոշոր ռազմական ներկայություն ստեղծելուն։ Ամերիկյան կողմի տվյալներով՝ համաձայնագիրը նաև թույլ չի տա ՆԱՏՕ-ի մեջ չմտնող երկրներին կղզում ռազմական բազաներ ստեղծել կամ այնտեղ զորքեր տեղակայել։ Այդպիսի պետությունների զգայուն ներդրումները նույնպես կսահմանափակվեն։ Ամերիկացի պաշտոնյաների տվյալներով՝ պայմանավորվածությունը պետք է ուժի մեջ մնա նույնիսկ այն դեպքում, եթե Գրենլանդիան անկախություն ստանա Դանիայից։

Միևնույն ժամանակ, համաձայնագիրը չի նախատեսում Գրենլանդիայի անցում ԱՄՆ վերահսկողության տակ։ Թրամփը մի քանի տարի շարունակ հանդես էր գալիս կղզու ձեռքբերման օգտին, իսկ ավելի վաղ հայտարարել էր, որ Գրենլանդիայի նկատմամբ ամերիկյան տիրապետությունից բացի ցանկացած տարբերակ անընդունելի է։ Դանիան և կղզու իշխանությունները բազմիցս մերժել էին այն ԱՄՆ-ին հանձնելու հնարավորությունը։ Նոր պայմանավորվածությունը Վաշինգտոնին թույլ է տալիս ընդլայնել ռազմական ներկայությունը, սակայն պահպանում է տարածքի նկատմամբ դանիական ինքնիշխանությունը։

ԱՄՆ-ը արդեն ունի ռազմական ենթակառուցվածք Գրենլանդիայում։ 1951 թվականի համաձայնագրի համաձայն՝ Վաշինգտոնը լայն իրավունքներ է ստացել կղզում ռազմական օբյեկտներ տեղակայելու և օգտագործելու համար։ Այժմ այնտեղ գործում է ամերիկյան Պիտուֆիկ ավիաբազան Գրենլանդիայի հյուսիս-արևմուտքում։

ԱՄՆ-ի, Դանիայի և Գրենլանդիայի միջև բանակցությունները շարունակվել են մի քանի ամիս՝ հարաբերությունների կտրուկ սրման ֆոնին։ Ավելի վաղ Թրամփը բազմիցս հայտարարել էր կղզու նկատմամբ վերահսկողություն ստանալու մտադրության մասին, ինչն առաջացրել էր ՆԱՏՕ-ում ԱՄՆ դաշնակիցների մտահոգությունը։ Նոր համաձայնագիրը կոչված է ամրապնդելու ռազմական համագործակցությունն Արկտիկայում և Հյուսիսային Ատլանտիկայում ու բացառելու այնտեղ ՆԱՏՕ-ի մեջ չմտնող պետությունների ռազմական ենթակառուցվածքի հայտնվելու հնարավորությունը։