Երբ անցած տարի սոցիալական Facebook ցանցում «Պահանջում ենք գիտության ֆինանսավորման ավելացում» նախաձեռնությունը բարձրացրեց գիտության ֆինանսավորման հարցը, Հայաստանի պատասխանատու այրերն անմիջապես հակափաստարկներ ներկայացրեցին` ինստիտուտների պահպանման համար մեծ գումարներ են ծախսվում, գիտությանը հատկացված գումարները ոչ արդյունավետ են ծախսվում եւ այլն: Անգամ հեռետորական հարց հնչեց` ո՞ ր ոլորտից կտրել` կրթությունից, առողջապահությունի՞ ց, թե՞ բանակից:
Ընթացիկ տարում Հայաստանում գիտության ոլորտի հատկացումները կազմել են բյուջեի 1%-ը կամ ՀՆԱ-ի 0,25% -ը` կազմելով 10,3 մլրդ դրամ:
Ինչ վերաբերում է բյուջեին, ապա գումարները հնարավոր է ավելացնել: Եթե պետությունը, ելնելով մի շարք օբյեկտիվ եւ սուբյեկտիվ պատճառներից, գտնվում է տնտեսման ռեժիմում, ապա դա հավասարապես վերաբերում է բոլորին:
Պետք է խստովանել, որ բյուջեում գումարներն իսկապես քիչ են, սակայն գումարներ կան երկրում` դատելով որոշակի շրջանակների կենսամակարդակից` անգամ բավականաչափ: Կա դրանք «արդարացի բաշխելու» խնդիր:
Եթե պետական գանձարանում կան գումարներ մարզիկներին մեդալների համար 30, 20 եւ 10 մլն դրամ հատկացնելու համար, ապա ինչո՞ ւ այդ գումարները չեն բավարարում ֆիզիկայի եւ մաթեմատիկայի օլիմպիադաներում մեդալներ նվաճած մեր երեխաների համար: Ինչու են գործարարները պատրաստակամությամբ ֆիանսավորում սպորտը, իսկ գիտությունը` ոչ: Թող մեր մարզիկները չնեղանան, սակայն սպորտը դա պետական քաղաքականության այնքան կարեւոր ռազմավարական բաղադրիչ չէ, ինչպես գիտությունը: Նրանից կախված չէ երկրի ապագան: Հաշվի առնելով մեր երկրում բնական ռեսուրսների բացակայությունը եւ մարդկային ռեսուրսի առկայությունը` գիտությունը մեզ համար դառնում է ոչ այնքան հետագա զարգացման հիմքերից մեկը, որքան գոյությունը պահպանելու հիմքը: Սակայն գիտության նկատմամբ պետության վերաբերմունքից առայժմ այդ գիտակցումը չի երեւում:
Կարծում ենք նաեւ, որ աղքատության դեմ տարվող պայքարում իշխանությունները իրենց հայացքը պետք է ուղղեն նաեւ գիտության տաճարի սպասավորներին:
Ի՞ նչ են ասում գիտնականները. միջազգային պրակտիկայում պետության վերաբերմունքը գիտության նկատմամբ արտացոլված է հստակ թվերով` ՀՆԱ-ի 1 - 2%-ը: Գիտնականները մեխանիկական բարձրացում չեն պահանջում, նրանք առաջարկում են հետեւել ՀՆԱ-բյուջե-գիտության ֆինանսավորում հավասրակշռության պահպանությանը:
Բացի այդ, գիտնականներին խրախուսման մասնավոր նախաձեռնությունները եւս մեծ ձեռքբերում կլինի:
Ինչեւէ, «Պահանջում ենք գիտության ֆինանսավորման ավելացում» նախաձեռնությունն արձանագրում է, որ չնայած վերջին տեղաշարժին, իրենց պահանջները չեն նվազել, եւ իրենք ձեռքբերվածով չեն բավարարվի:




























