նախընտրելի դարձնել
Գիտնականներն ավելի մոտ են Նոյան տապանի գտնվելու վայրի հարցին պատասխանելուն։ Տասնյակ վարկածներ են եղել, որոնումները տարիներով ձգձգվել են։ Սակայն նշանակալի ապացույցները, կարծես, հայտնաբերվել են։ РИА Новости-ն գրում է վերջերս կատարված հնագիտական հայտնագործության մասին։
Հերթական սենսացիան
Ագրի (Արևելյան Թուրքիա) նահանգի Թելչեքեր և Ուզենգիլի փոքր գյուղերի շրջակայքը մշտապես գրավում է տարբեր երկրների հետազոտողների: Այստեղ՝ Արարատի ստորոտին, երկար տարիներ փնտրում են Նոյան տապանի հետքերը։
2021 թվականի դեկտեմբերին Ստամբուլի տեխնիկական համալսարանի և Իբրահիմ Չեչեն Ագրայի համալսարանի հնագետների թիմը որոշեց փորձել իրենց բախտը։ Տեղ ընտրելիս նրանք հենվել են քարտեզագիր Իլհան Դուրուպինարի կողմից ավելի քան կես դար առաջ արված հայտնագործության վրա:
1959 թվականին նա լեռան գագաթին հայտնաբերել է մեծ նավի տեսքով հետք։ Մինչ պեղումները սկսելը, մասնագետներն օգտագործել են գետնանցող ռադարներ՝ տեղանքի 3D սկանավորումն իրականացնելու համար։ Գործիքներն իսկապես գետնի տակ հայտնաբերել են «նավի տեսքով արհեստական կառույց»։
«Ութից քսան ոտնաչափ խորության վրա գտնվող զուգահեռ գծերը և անկյունային կառույցները մի բան են, որոնք դուք չեք ակնկալի տեսնել բնական երկրաբանական ձևավորման մեջ», - ասվում է արշավախմբի 2021 թվականի զեկույցում:
Ճիշտ է, այն ժամանակ շատերը բավականին սառն արձագանքեցին սենսացիաին: Պարզ է. անցած տասնամյակների ընթացքում աշխարհն անհամար անգամ տեղեկացվել է «Նոյյան տապանի հայտնաբերման» մասին։ Ընդ որում, այն հայտնաբերվել է ոչ միայն Արարատի վրա։
Օրինակ, վեց տարի առաջ Իրանի Աստվածաշնչի միության աշխատակիցներն ասացին, որ պետք է այլ լեռ ուսումնասիրել: Նրանք վկայակոչեցին այն փաստը, որ Սուրբ Գրությունները չեն նշում Նոյի ստույգ տեղը երկրի վրա։ Ընդամենն ասվում է՝ կանգ է առել «Արարատի սարերում»։
Իրանցի հնագետները ենթադրում են, որ Ծննդոց գրքից «Արարատ լեռները» Ուրարտու նահանգն է, որը գոյություն է ունեցել մ.թ.ա. 13-6-րդ դարերում ժամանակակից Հայաստանի, Արևելյան Թուրքիայի և Հյուսիսարևմտյան Իրանի տարածքում։
Եվ նկարագրությանը համապատասխանող միակ լեռը Թախտե Սոլեյմանն է։ Այս հանգած հրաբխի գագաթին նրանք գտան «քարացած փայտի մնացորդներ», որոնք, զարմանալիորեն, համապատասխանում էին Աստվածաշնչում տապանի նկարագրության չափերին:
«Սակայն, կան մի քանի կույր կետեր», - այն ժամանակ խոստովանեց Աստվածաշնչի ընկերությունը: «Օրինակ, Աստվածաշունչն ասում է, որ այն կառուցվել է «գոֆերի փայտից»։ Մենք դեռ չգիտենք, թե դա ինչ ծառ է»:
«Արարատյան անոմալիա»
Իրանական տեսությունն այլ սխալներ էլ ունի, ավելի լուրջ։ Նախ, Թախտե Սոլեյմանը կանգնած է մի տարածքի վրա, որը երբեք չի եղել հնագույն Ուրարտու պետության մաս: Երկրորդ՝ Ջրհեղեղի աստվածաշնչյան պատմության մեջ մի կարևոր կետ կա՝ Նոյը վայրէջք կատարեց այն վայրում, որն առաջին անգամ հայտնվեց ջրի տակից։
Այս չափանիշին տարածաշրջանում համապատասխանում է միայն Արարատը։ Եվ իրոք. Նոյի նավը փնտրողների մեծամասնությունը պարզորոշ նշել է այս լեռը որպես դրա գտնվելու վայրը:
«Հայերն այս վայրն անվանում են «կառամատույց», որտեղ հավերժ մնացել է տապանը, և ցույց են տալիս դրա մասերը, որոնք պահպանվել են մինչ օրս», - գրել է հրեա պատմիչ Հովսեփոսը 1-ին դարում:
Այս մասին 15-րդ դարում իր նամակներում խոսել է հայտնի հայտնագործող Մարկո Պոլոն։ Իսկ քիչ անց գերմանացի ճանապարհորդ Ադամ Օլեարիուսը եվրոպացիներին փոխանցեց տեղի բնակիչների խոսքերը. «Պարսկաստանում և Հայաստանում դեռ հավատում են, որ Արարատի վրա կան հենց այդ տապանի բեկորները, և որ դրանք ուժով ու կարծրությամբ քարի են նմանվել»:
20-րդ դարի սկզբին իսկական տենդ սկսվեց՝ բոլորն ուզում էին առաջինը գտնել աստվածաշնչյան հրաշքը։
1940 թվականին ամերիկյան New Eden ամսագիրը հոդված է հրապարակել այն մասին, թե ինչպես ռուսական բանակի լեյտենանտ Վլադիմիր Ռոսկովիցկին հետախուզական թռիչք կատարեց այն լեռան վրայով, որտեղով անցնում էր առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ առաջնագիծը։ Եվ նա իբր հայտնաբերել է մի հսկա առարկա, որը նման է նավի։
Ավելի ուշ պարզվել է, որ ռուս օդաչուի անհավանական պատմությունը պարզվել է, որ սովորական լրագրողական խայծ է։
1960 թվականի գարնանը զորավարժությունների ժամանակ ամերիկյան ռազմաօդային ուժերը հայտնաբերեցին «անոմալիա»՝ Արարատի հարավ-արևմտյան լանջին դուրս ցցված անհայտ բնույթի օբյեկտ։ Նրա երկարությունը մոտ 160-180 մետր էր, լայնությունը՝ 25-30։ Չափերի հարաբերակցությունը՝ վեցից երեքը, մոտ է Աստվածաշնչում ասվածին։
Սակայն «անոմալիայի» առկայության մասին որևէ ապացույց, մասնավորապես՝ լուսանկարներ, երբևէ չեն ներկայացվել։
Հույս կա
Միանգամայն հնարավոր է, որ Թելչեքեր և Ուզենգիլի գյուղերի մոտ կատարվող ընթացիկ պեղումները նույնպես փակուղի մտնեն։ Սակայն առայժմ տեղեկություններն այլ բան են ասում: Հետազոտողները ուսումնասիրել են ժայռերի և հողի նմուշներ այն տարածքից, որտեղ քարտեզագիր Դուրուպինարը գտել է տապանի ենթադրյալ ավերակները 1959 թվականին: Նախնական տվյալներով՝ դրանք պարունակում են վերամշակված կավ և ծովային օրգանիզմներ։
Լավատեսություն է հաղորդում նաև թվագրությունը: «Ելնելով կատարված աշխատանքի սկզբնական արդյունքներից՝ մենք կարծում ենք, որ մարդկային գործունեությունն այս տարածաշրջանում առկա է եղել Էնեոլիթ ժամանակաշրջանից՝ մ.թ.ա. 5500-ից 3000 թվականներին», - ասել է Իբրահիմ Չեչեն Ագրայի համալսարանի պրոռեկտոր արշավախմբի կուրատոր Ֆարուք Քայան։
Ժամանակի ընթացքում դա համընկնում է Ջրհեղեղի թվագրման հետ, որը ճանաչվել է գիտնականների մեծամասնության կողմից։ Դեռևս 1996թ.-ին ԱՄՆ Կոլումբիայի համալսարանի երկրաբանները Թուրքիայի հյուսիսում հայտնաբերել են հինգից յոթուկես հազար տարվա տարիքի բազմաթիվ շենքեր: Եվ վերլուծելով Երկրի կլիմայական «քրոնիկոնը»՝ նրանք հայտնաբերել են. այս ժամանակաշրջանում (միջին նեոլիթ) Սև ծովը աղետալիորեն արագ հեղեղել է ավելի քան 60 հազար քառակուսի մղոն տարածք:
Այլ կերպ ասած, Թելչեքերի և Ուզենգիլի տարածքում հողի վերլուծությունը կարող է լինել այն ապացույցներից մեկը, որ Նոյան տապանն իսկապես վայրէջք է կատարել Արարատում, երբ ջրերը նահանջել են:
Ֆարուք Քայայի խոսքով՝ հստակ եզրակացությունների մասին խոսելն, իհարկե, վաղ է։ Սա պահանջում է ավելի մեծ և ճշգրիտ ուսումնասիրություններ: Հաջորդ տարի դրանց վրա կաշխատի գիտնականների թիմը։ Հավանաբար, այդ ժամանակ հնարավոր կլինի մեկ քայլով մոտենալ աստվածաշնչյան առեղծվածներից մեկի լուծմանը։
