Աալտոյի համալսարանի ֆին գիտնականները պարզել են, թե ինչ գործընթացներ են տեղի ունենում մարդու ուղեղում տարբեր տեսակի սերեր վերապրելիս։ Հետազոտությունը հրապարակվել է Cerebral Cortex (CerCor) գիտական ​​հանդեսում:

Գիտնականների թիմն օգտագործել է ֆունկցիոնալ մագնիսական ռեզոնանսային շերտագրություն (fMRI)՝ սկանավորելու համար ռոմանտիկ զուգընկերների, երեխաների, ընկերների, անծանոթների, ընտանի կենդանիների և բնության նկատմամբ սեր տածող մարդու նեյրոնային ակտիվությունը:

Հետազոտողները միաժամանակ ցանկացել են ուսումնասիրել՝ արդյոք տարբեր սուբյեկտների (օրինակ՝ ընկերների կամ անծանոթների) հանդեպ սիրո ինտենսիվությունը արտացոլվո՞ւմ է որոշակի նյարդային ակտիվացումների վրա: Դա կարող է բացատրել՝ ինչու են սիրո որոշ դրևորումներ մյուսների համեմատ ավելի ուժգին կամ զգացմունքային: Գիտնականներն ընտրել են 55 առողջ մեծահասակների, նրանց թվում՝ 28-53 տարեկան 29 կնոջ և 26 տղամարդու: Բոլոր մասնակիցները հայտնել են, որ սիրային հարաբերությունների մեջ են եղել, ունեցել են առնվազն մեկ երեխա, իսկ 27 կամավորներ միաժամանակ ընտանի կենդանիներ են ունեցել:

Խումբը լսում էր առօրյա պատմությունների ամենատարբեր սցենարներ, որոնցից յուրաքանչյուրն ավարտվում էր հուզական արտահայտությամբ, օրինակ՝ «Դուք սեր եք զգում ձեր երեխայի հանդեպ» կամ «Դուք սիրում եք բնությունը»: Յուրաքանչյուր պատմություն լսելուց հետո մասնակիցներին հանձնարարվում էր պատկերացնել և կենտրոնանալ պատմությունից առաջացրած զգացմունքների վրա: Դա հնարավորություն է տվել հետազոտողներին դիտարկել ուղեղի ակտիվությունը ինչպես պատմության ընթացքում, այնպես էլ սիրո զգացումներին տրվելու ժամանակաշրջանում։

Արդյունքները ցույց են տվել, որ ուղեղը սկսում է  փոխազդել տարբեր նյարդային ուղիների վրա՝ կախված կապվածության ձևից:

Ընդհանուր մակարդակում սիրո բոլոր տեսակները ակտիվացնում են սոցիալական ճանաչողությանն առնչվող տարածքները, ներառյալ գլխուղեղի միջողնային նախաճակատային կեղևը, քունքային գագաթային հանգույցը և պրեկունեուսը (precuneus): Այս ոլորտները կապված են այլ մարդկանց մտքերն ու զգացմունքները հասկանալու հետ: Դա նշանակում է, որ նույնիսկ երբ մենք սեր ենք տածում ոչ շնչավոր օբյեկտների, մասնավորապես՝ բնության նկատմամբ, մեր ուղեղը դեռևս գործի է դնում այդ նյարդաբջջային ուղիները:

Ամենատարածված և ամենաուժեղ ակտիվացումը տեղի ունեցավ, երբ մասնակիցները սկսեցին սեր տածել  իրենց ռոմանտիկ գործընկերների և երեխաների նկատմամբ: Այս ձևերը սկսեցին ակտիվացնել ուղեղի պարգևատրման համակարգը, ներառյալ շերտավոր մարմինը (Corpus striatum) և թալամուսը (գորշ նյութի մեծ զանգված), որոնք առնչվում են հաճույքին, շարժառիթներին և ապավինման զգացումներին:

Ռոմանտիկ և ծնողական սերը ներգրավել է նաև ենթակեղևային ոլորտները, ներառյալ ուղեղի միջուկի մասերը, որոնք առնչվում են ինտենսիվ հուզական բնույթն ուժեղացնող մարմնական գրգռմանն ու հուզական կարգավորմանը:

Սիրող ընկերներն ու անծանոթները նվազ չափով են ակտիվացրել պարգևատրման համակարգը: Ակտիվացումն առկա էր ուղեղի առանցքային շրջաններում, որոնք առնչվում էին սոցիալական ճանաչողությանը, մասնավորապես՝ միջողնային նախաճակատային կեղևը և քունքային գագաթային հանգույցը, թեև ավելի թույլ էր, քան երեխաների և զուգընկերների հանդեպ սերը:

Անծանոթներին կապվածությունը ցույց է տվել ամենաթույլ ակտիվացումը ինչպես պարգևատրման, այնպես էլ ուղեղի միջուկի հատվածներում:

Կենդանիների հանդեպ սերը ուշագրավ օրինաչափություն ի հայտ բերեց. ընտանի կենդանիներ ունեցող մասնակիցների համար նրանց սիրելը ակտիվացրել էր այն ոլորտները, որոնք առնչվում են միջանձնային սեր հիշեցնող հուզական զարգացմանը, կարեկցանքին և սոցիալական ճանաչողությանը:

Մասնավորապես, հուզական կապին և խորհրդածություններին առնչվող պրեկունեուսը (precuneus) և հետին գոտկային գալարները (cinguli gyrus) ավելի ակտիվ էին ընտանի կենդանիների տերերի, քան ոչ ընտանի կենդանիների տերերի շրջանում: 

Սա վկայում է նրա մասին, որ այն մարդկանց համար, ովքեր շատ են կապված իրենց ընտանի կենդանիներին, վերջիններիս սիրելու նյարդային փորձառությունը կարող է շատ նման լինել մարդու հանդեպ սիրուն: Սակայն ընտանի կենդանիներից զուրկ մասնակիցների համար նյարդային ակտիվացումն ավելի թույլ էր, ինչը ցույց է տալիս, որ անձնական փորձառությունները և հարաբերությունները կարող են տարբեր օբյեկտների հանդեպ սիրո ուղեղի արձագանք ձևավորել:

Ամենահուշագրավ հայտնագործություններից մեկն առնչվում էր բնության հանդեպ սիրուն։ Ի տարբերություն միջանձնային սիրո, բնության հանդեպ սերն ակտիվացրել է ուղեղի այն հատվածները, որոնք ներգրավված են տեսողական և տարածական մշակման մեջ, մասնավորապես՝ պարահիպոկամպային ոլորանը (gyrus hyppocampi), որը սովորաբար կապված է բնապատկերների ընկալման հետ:

Սա նշանակում է, որ սիրող բնությունը կարող է ավելի շատ ներգրավել ուղեղի գեղագիտական ​​և զգայական ուղիները, այլ ոչ թե սոցիալական և զգացմունքային ցանցերը, որոնք ներառում են մարդու կամ ընտանի կենդանիներ հանդեպ սերը: