Նախընտրելի
ԱՄՆ պաշտպանության նախարար Փիթ Հեգսեթը Սպիտակ տանը չի տեղեկացրել նախքան անցյալ շաբաթ Ուկրաինային ամերիկյան զենքի մատակարարումների դադարեցման հաստատումը, հաղորդում է CNN-ը՝ հղում անելով իրավիճակին ծանոթ հինգ աղբյուրների։
Պենտագոնի ղեկավարի որոշումը անակնկալի է բերել նախագահ Դոնալդ Թրամփի վարչակազմին. պաշտոնյաները ստիպված էին շտապ պարզել պատճառները և բացատրել այդ քայլը Կոնգրեսին և Ուկրաինայի ղեկավարությանը։
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը երեքշաբթի օրը հստակեցրել է, որ ինքը պատասխանատվություն չի կրում Հեգսեթի որոշման համար։ Սպիտակ տանը կաբինետի նիստի ժամանակ լրագրողների հարցերին պատասխանելով՝ նա միայն ասել է, որ Միացյալ Նահանգները կշարունակի պաշտպանական զենք ուղարկել Ուկրաինա։ Հարցին, թե ով է ճշգրիտ հրաման տվել մատակարարումները դադարեցնելու, Թրամփը պատասխանել է. «Չգիտեմ, դուք ասեք ինձ»։
Դեպքը ընդգծել է Թրամփի վարչակազմի ներսում արտաքին քաղաքականության որոշումների կայացման քաոսային բնույթը, մասնավորապես՝ Հեգսեթի ղեկավարությամբ։ Աղբյուրների խոսքով՝ սա տարվա ընթացքում երկրորդ անգամն է, որ Հեգսեթը դադարեցնում է Ուկրաինային օգնությունը՝ առանց խորհրդակցելու ազգային անվտանգության հիմնական խորհրդականների հետ։ Նա նմանատիպ որոշում կայացրել է փետրվարին, սակայն այն արագորեն չեղարկվել է՝ ինչպես հիմա, երբ Թրամփը հայտարարել է, որ մատակարարումները կշարունակվեն։
CNN-ի տվյալներով՝ Ուկրաինայի հարցերով ԱՄՆ հատուկ դեսպանորդ, թոշակի անցած գեներալ Քիթ Քելլոգը և պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոն, որը նաև նախագահի ազգային անվտանգության խորհրդականն է, նախապես չեն տեղեկացվել և որոշման մասին իմացել են լրատվամիջոցներից։
Պենտագոնի խոսնակ Քինգսլի Ուիլսոնը նշել է, որ պաշտպանության նախարարը «նախագահին տրամադրել է ռազմական օգնության մատակարարումների գնահատման և զենքի պաշարների վերլուծության շրջանակ», և որ «այս աշխատանքը կատարվել է այլ գործակալությունների հետ համակարգված»։ Սակայն Սպիտակ տան մամուլի քարտուղար Քերոլին Լևիթը շեշտել է, որ Սպիտակ տունն ինքը նախապես չի տեղեկացվել կասեցման մասին։ Նա նշել է, որ Պենտագոնը անցկացնում է «վերանայում՝ ապահովելու համար, որ այլ երկրներին աջակցելը համապատասխանում է Ամերիկայի լավագույն շահերին», բայց նախագահ Թրամփը «որոշել է շարունակել պաշտպանական զենք մատակարարել Ուկրաինային» և «լիակատար վստահություն ունի պաշտպանության նախարարի նկատմամբ»։
Աղբյուրները կարծում են, որ Հեգսեթը նաև չի տեղեկացրել Սպիտակ տանը, քանի որ նա չունի աշխատակազմի ղեկավար կամ մտերիմ խորհրդականներ, որոնք կարող են պնդել, որ նման կարևոր որոշումները համակարգվեն այլ գործակալությունների հետ։
Թրամփը հրամայել է վերսկսել որոշ մատակարարումներ
Սպիտակ տունը կասեցման մասին իմանալուց անմիջապես հետո, Թրամփն անձամբ հրամայել է վերսկսել առնվազն որոշ մատակարարումներ, մասնավորապես՝ Patriot հակաօդային պաշտպանության համակարգերի համար նախատեսված որսորդական սարքերի։
Զինամթերքի մի մասն արդեն Լեհաստանում է և կարող է արագորեն մատակարարվել Կիև։ Միևնույն ժամանակ, զենքի փաթեթը հաստատվել էր նախորդ վարչակազմի կողմից և գտնվում էր տարանցման մեջ, երբ այն դադարեցվեց։ Ուրբաթ օրը Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկիի հետ հեռախոսազրույցում Թրամփը փորձել է հեռու մնալ այս որոշումից։
Պենտագոնը պաշտոնապես հայտարարել է մատակարարումների վերսկսման մասին միայն երկուշաբթի ուշ երեկոյան, այն բանից հետո, երբ գործող նախագահը հրապարակավ հայտարարեց, որ Ուկրաինային զենք է անհրաժեշտ ինքնապաշտպանության համար։
«Ես կասեմ հետևյալը. ուկրաինացիները, անկախ նրանից, թե արդարացի եք համարում, որ մենք այսքան գումար ենք տվել, թե ոչ, քաջ են եղել, քանի որ ինչ-որ մեկը պետք է կառավարի այս զենքերը։ Եվ ես գիտեմ շատ մարդկանց, որոնք չէին համարձակվի դա անել», - ասել է Թրամփը երեքշաբթի օրը Սպիտակ տանը։
Թրամփը հիասթափված է Պուտինից
Աղբյուրների համաձայն՝ վերջին շաբաթներին Թրամփը գնալով ավելի քիչ է հակված «Ռուսաստանին հաղթանակ տալ»՝ Ուկրաինային օգնություն չտրամադրելով։ Սպիտակ տան ղեկավարը հիասթափվել է Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինից, ով, նրա կարծիքով, պատրաստ չէ խաղաղության բանակցությունների։
«Մենք այնքան շատ անհեթեթություններ ենք լսել Պուտինից։ Դուք ուզո՞ւմ եք իմանալ ճշմարտությունը։ Ամեն ինչ միշտ լավ է հնչում, բայց դրանք պարզապես դատարկ խոսքեր են», - երեքշաբթի օրը լրագրողներին ասել է Թրամփը։
Անցյալ ամիս Նիդեռլանդներում կայացած ՆԱՏՕ-ի գագաթնաժողովում պարզ դարձավ, որ Թրամփը զսպել է իր հիասթափությունը Պուտինի նկատմամբ, և որ մատակարարումների դադարեցումը «իրականում չի եկել» ԱՄՆ նախագահից, ըստ եվրոպացի դիվանագետի։
Ինչու՞ է Պենտագոնը որոշել դադարեցնել մատակարարումները
Աղբյուրների համաձայն՝ Թրամփը հանձնարարել է պաշտպանության նախարարին գնահատել ԱՄՆ զենքի պաշարները. նա այդ հրամանը տվել է ՆԱՏՕ-ի գագաթնաժողովին իրենց համատեղ ուղևորության ժամանակ՝ ապահովելու համար, որ ԱՄՆ զորքերը բավարար պաշարներ ունենան Մերձավոր Արևելքում լարվածության աճի պայմաններում։ Սակայն նախագահը հատուկ չի հրամայել դադարեցնել Ուկրաինային մատակարարումները։
Ըստ աղբյուրների՝ կասեցման նախաձեռնությունը եղել է պաշտպանության փոխնախարար Էլբրիջ Քոլբիի կողմից, ով վաղուց դեմ է Ուկրաինային մեծածավալ զենքի վաճառքին։ Նա իր առաջարկությունները փոխանցել է պաշտպանության փոխնախարար Սթիվ Ֆեյնբերգին, ով աջակցել է գաղափարին՝ մտահոգված լինելով, որ պաշտպանական արդյունաբերությունը չի կարողանում պահպանել իր պաշարները։ Հեգսեթը վերջնական համաձայնություն է տվել՝ հավատալով, որ դա համապատասխանում է Թրամփի «Ամերիկան առաջինը» առաջնահերթությանը։
Երբ Սպիտակ տունը տեղեկացավ կասեցման մասին, պաշտոնյաները համաձայնեցին ժամանակավորապես «փակել» Պենտագոնը, բայց պահանջեցին, որ Պաշտպանության նախարարությունը բացատրի որոշումը Կոնգրեսին, որը նույնպես նախապես չէր տեղեկացվել։
Կոնգրեսը որևէ պատճառ չի տեսել շտապողականության համար
Վերջին օրերին Պենտագոնի պաշտոնյաները ճեպազրույցների ժամանակ պնդել են, որ քայլը անհրաժեշտ էր ԱՄՆ զենքի պաշարների պակասի պատճառով, հայտնել են աղբյուրները։ Սակայն Կոնգրեսը ապացույցներ չի ստացել, որ իրավիճակը իսկապես կրիտիկական է։
«Կոնգրեսը ուրախ կլինի օգնել Պաշտպանության նախարարությանը, եթե լինեն համոզիչ ապացույցներ լուրջ պակասի մասին, որը պահանջում է նման միակողմանի գործողություն», - ասել է աղբյուրներից մեկը։ «Սակայն Պենտագոնից լրացուցիչ ֆինանսավորման կամ մատակարարումների վերաբերյալ որևէ հրատապ խնդրանք չի եղել»։
