Երբ Նապոլեոնը կատաստրոֆիկ կերպով Ռուսաստանից նահանջել է սարսափելի սառնամանիքի պայմաններում՝ նրա 600 000 հոգանոց բանակը ոչնչացվել է սովի և հիվանդությունների հետևանքով։

Ըստ նոր հետազոտության՝ նրանց մահվան պատճառ են դարձել տարբեր հիվանդությունները։ 1812 թվականի հունիսին Նապոլեոն I-ը 500-600 հազար զինվորներով ներխուժել է Մոսկվա՝ հույս ունենալով նվաճել Ռուսաստանը։ Սակայն նրանք հայտնվել են ավերված քաղաքում և որոշել են նահանջել նույն տարվա աշնանը։ Հայտնի է, որ 1812 թվականի հոկտեմբերի 19-ից մինչև դեկտեմբերի 14-ն ընկած ժամանակահատվածում Նապոլեոնը անդառնալի կորուստներ է կրել։

Դաժան ցրտից զոհվել է մոտ 300,000 մարդ, ինչը հաճախ բարդացել է հիվանդություններով և սովով։ Գիտնականները bioRxiv-ում հրապարակված հետազոտության մեջ նշել են, որ այդ ժամանակ բժիշկ դե Կիրկհոֆը գիրք է գրել այն հիվանդությունների մասին, որոնք ախտահարել են զինվորներին։ Մասնավորապես, նա փաստագրել է տիֆը։ Այնուամենայնիվ, այն հիվանդությունները, որոնցից տուժել են զինվորները, դեռևս բանավեճերի և հետազոտությունների առարկա են։

Փարիզ-Սիթե համալսարանի Պաստերյան ինստիտուտի և այլ հաստատությունների հետազոտողները, օգտագործելով հնագույն ԴՆԹ-ի (aDNA) ամենաժամանակակից մեթոդները, վերլուծության են ենթարկել Նապոլեոնի զինվորներից վերցված նմուշները։ Նրանք առաջին անգամ ուղղակի ապացույցներ են ներկայացրել այն մասին, թե ինչ վարակիչ ագենտներ են կործանել Նապոլեոնի բանակը։ Հետազոտողները ԴՆԹ նմուշներ են վերցրել 13 ատամներից, որոնք պատկանել են Նապոլեոնի Վիլնյուսի գերեզմանում գտնվող զինվորներին։

Հետազոտողները հաստատել են, որ Նապոլեոնի բանակի զինվորների մոտ հայտնաբերվել են երկու բակտերիա՝ Salmonella enterica, որն առաջացնում է պարատիֆ և Borrelia recurrentis՝ ոջիլներով փոխանցվող հետադարձ տենդի հարուցիչ։ Սալմոնելլան (պարատիֆ) որովայնային տիֆին նման հիվանդություն է, որը տարածվում է աղտոտված ջրի կամ սննդի միջոցով։ Հետադարձ տենդը փոխանցվում է ոջիլներով և առաջացնում է բարձր ջերմություն, մկանային ցավեր և ուժեղ թուլություն։ Ավելի վաղ կատարված այլ ուսումնասիրություններ արդեն իսկ հայտնաբերել են ոջիլներ և Rickettsia prowazekii բակտերիայի ԴՆԹ-ի հետքեր, որը տիֆի հարուցիչ է հանդիսանում։

Սոված զինվորները օգտագործել են թթու դրած ճակնդեղ, որն այդ ժամանակ պահվել է Լիտվայի լքված տների տակառներում։ Նրանք խմել են հյութ և կերել են թթու վարունգ, ինչն առաջացրել է լուծ և գրգռել նրանց ստամոքս-աղիքային համակարգը։

Նրանց համազգեստների մեջ եղած ոջիլներն ավելի են կոտրել այդ թուլացած տղամարդկանց։

Ուսումնասիրությունն առաջին ուղղակի ապացույցն է տրամադրել առ այն, որ Նապոլեոնի բանակում մահացությունների սարսափելի թվի պատճառը եղել է պարատիֆային տենդը, այլ ոչ թե տիֆը։