Կակղամորթերն այգեգործների մղձավանջն են և լրջագույն սպառնալիք գյուղատնտեսության համար։ Նրանք ոչնչացնում են բերքը և նվազեցնում հիմնական մշակաբույսերի, մասնավորապես՝ ցորենի, բերքատվությունը։ Սակայն նրանց վարքագծի վերաբերյալ նոր հետազոտությունները հույս են ներշնչում ավելի ճշգրիտ և էկոլոգիապես մաքուր պայքարի մեթոդների համար, գրում է The Conversation-ը։

Վնասատուների դեմ պայքարի հիմնական դժվարությունն այն է, որ նրանք կարող են թաքնվել հողի խորքում կամ քարերի և խոտերի տակ՝ սպասելով անբարենպաստ եղանակին։ Քիմիական թունաքիմիկատները, սակայն, ազդում են միայն մակերես դուրս են եկած կակղամորթերի վրա։ Շատ արդյունավետ թույներ, ինչպիսիք են մետալդեհիդը, արգելվել են շրջակա միջավայրին առնչվող մտահոգությունների պատճառով։ Կենսաբանական թունաքիմիկատները, մասնավորապես՝ նեմատոդները (մանրադիտակային որդերը, որոնք հարձակվում են խխունջների վրա), դեռևս չափազանց թանկ են լայն արդյունաբերական օգտագործման համար։

Գիտնականները նկատել են, որ կակղամորթերն անհավասարաչափ են տարածվում դաշտերում՝ ձևավորելով խիտ «բծեր», մինչդեռ մեծ տարածքները գրեթե անփոփոխ են թողնում։ Վերջին տարիների հետազոտությունները ցույց են տվել, որ այս պօջախները կայուն են և շարունակվում են ամբողջ սեզոնի ընթացքում։

Այս հայտնագործությունը կարող է փոխել վնասատուների դեմ պայքարի մեթոդները. եթե հաջողվի կանխատեսել այդ գոտիները, ագարակատերերը կկարողանան մշակել միայն դրանք՝ խնայելով մինչև 50% թունաքիմիկատների վրա և նվազեցնելով շրջակա միջավայրի վրա ազդեցությունը։

Այս «բծերի» ձևավորման եղանակը հասկանալու համար հետազոտողները նույնիսկ նուրբ ռադիոպիտակներ են տեղադրել կակղամորթերի վրա։ Դիտարկումները ցույց են տվել, որ նրանք խմբերով այլ կերպ են վարվում, քան մենակ լինելիս. նրանք ավելի կտրուկ շրջադարձեր են կատարում, ավելի հաճախ կանգ են առնում և ավելի երկար են հանգստանում։

Այս տվյալների հիման վրա ստեղծվել է թվային պոպուլյացիայի մոդել, որը հնարավորություն է տալիս անհնարին սցենարներ հետազոտել իրական դաշտային պայմաններում։

Գիտնականներն ընդգծում են, որ անկախ նրանից՝ մենք սիրում ենք կակղամորթերին, թե ոչ, դրանց հետազոտությունը կարևոր է, եթե ցանկանում ենք պահպանել բերքը և բարելավել գյուղատնտեսության կայունությունը։ Վնասատուների վարքագծի մասին նոր գիտելիքները կարող են ավելի ճշգրիտ, մատչելի և անվտանգ բերքի պաշտպանության ռազմավարությունների հիմք ծառայել։