Միջազգային հետազոտողների խումբը վերլուծել է Սիցիլիայում հռոմեական դարաշրջանից մինչև ուշ միջնադար ապրած 111 մարդու հին ԴՆԹ-ն և եկել այն եզրակացության, որ կղզու բնակչությունը շատ դարերի ընթացքում պահպանել է բարձր գենետիկական բազմազանություն՝ չնայած բազմաթիվ քաղաքական հեղաշրջումներին, իշխանավորների փոփոխությանը և կրոնական վերափոխումներին։ Հետազոտության արդյունքները հրապարակվել են PLOS One ամսագրում։

Միջնադարյան Սիցիլիան ռազմավարական դիրք էր զբաղեցնում Միջերկրական ծովի կենտրոնում և դարեր շարունակ եղել է առևտրի, միգրացիաների և ռազմական հակամարտությունների թատերաբեմ։ Կղզին հերթականությամբ գտնվել է տարբեր պետությունների և ժողովուրդների իշխանության տակ, իսկ նրա բնակչությունը անցում է ապրել ուշ հռոմեական շրջանից դեպի բյուզանդական, իսլամական և նորմանական գերիշխանություն։

Պարզելու համար, թե այս իրադարձությունները ինչպես են ազդել կղզու բնակիչների վրա, գիտնականները ուսումնասիրել են Սիցիլիայի ամբողջ տարածքում գտնվող 19 հնագիտական հուշարձաններից հայտնաբերված մարդկանց մնացորդները, որոնք թվագրվում են մեր թվարկության V-XV դարերով։

Ստացված տվյալները ցույց տվեցին շատ ավելի բարդ պատկեր, քան նախկինում ենթադրվում էր։ Բնակչության հերթական փոխարինման փոխարեն յուրաքանչյուր քաղաքական վերափոխումից հետո հետազոտողները հայտնաբերել են տարբեր ծագում ունեցող մարդկանց երկարատև համակեցություն։

Հատկապես հետաքրքիր էր հյուսիսաֆրիկյան ծագում ունեցող մարդկանց առկայությունը կղզում դեռևս մինչև իսլամական շրջանի սկիզբը։ Սա վկայում է այն մասին, որ Հյուսիսային Աֆրիկայի և Սիցիլիայի միջև ակտիվ կապերը գոյություն են ունեցել արաբական նվաճումներից շատ առաջ և եղել են Միջերկրական տարածաշրջանի ավելի լայն միգրացիոն գործընթացների մաս։

Հետազոտությունը նաև ցույց է տվել, որ ո՛չ մուսուլմանական, ո՛չ քրիստոնեական համայնքները գենետիկորեն միատարր չեն եղել։ Երկու կրոնների թաղված ներկայացուցիչների շրջանում հանդիպել են ամենատարբեր ծագում ունեցող մարդիկ։ Այսպիսի պատկերը պահպանվել է մի քանի դարերի ընթացքում և մատնանշում է բնակչության շարժունության բարձր մակարդակն ու մշտական միջմշակութային շփումները։

Իսլամական ժամանակաշրջանում կղզում հայտնվում են Սահարայից հարավ գտնվող տարածաշրջաններից առաջին հայտնաբերված միգրանտները, ինչպես նաև Հյուսիսային Եվրոպայից եկած մարդիկ։ Միջնադարի ավարտին Սիցիլիայում աստիճանաբար ձևավորվում է բնակչության այնպիսի գենետիկական կառուցվածք, որը արդեն շատ առումներով հիշեցնում է ժամանակակից եվրոպականը։

Աշխատության հեղինակների կարծիքով՝ արդյունքները հաստատում են, որ Սիցիլիան ամբողջ միջնադարի ընթացքում մնացել է Միջերկրականի մշակույթների և ժողովուրդների գլխավոր խաչմերուկներից մեկը։ Հենց բնակչության այս բազմադարյա խառնուրդն է հիմք դրել ժամանակակից սիցիլիացիների գենետիկական կերպարին։

Հետազոտության ղեկավար Ավրորա Մոններոն Յորքի համալսարանից նշում է, որ գրավոր աղբյուրները սովորաբար պատմում են թագավորների, պատերազմների և քաղաքական իրադարձությունների մասին՝ սովորական մարդկանց ճակատագրերը թողնելով ստվերում։ Հին ԴՆԹ-ն թույլ է տալիս մասամբ լրացնել այս բացը և տեսնել պատմությունը նրանց աչքերով, ովքեր հազվադեպ են հայտնվել տարեգրությունների էջերում։

Գիտնականները շեշտում են, որ իրենց աշխատանքը նաև կասկածի տակ է դնում միջնադարի՝ որպես «մութ դարաշրջանի» մասին արմատացած պատկերացումները։ Գենետիկական տվյալները վկայում են, որ Սիցիլիան եղել է դինամիկ աշխարհի մի մասը, որը առևտրային ուղիներով և միգրացիաներով կապված էր Եվրոպայի և Աֆրիկայի հեռավոր տարածաշրջանների հետ։

Հեղինակները նշում են, որ Միջերկրականի այլ շրջաններից ստացված հին ԴՆԹ-ի հետագա հետազոտությունները կօգնեն ավելի ճշգրիտ վերականգնել միգրացիաների մասշտաբներն ու տարածաշրջանի տարբեր ժողովուրդների միջև փոխազդեցությունը։ Լրացուցիչ տեղեկություն կարող են տալ նաև այլ մեթոդներ, այդ թվում՝ իզոտոպային վերլուծությունը, որը թույլ է տալիս որոշել հին մարդկանց ծագման վայրերն ու նրանց կենսակերպի առանձնահատկությունները։

Հետազոտողները հատուկ ուշադրություն են հրավիրում այն փաստի վրա, որ Սիցիլիայում քրիստոնյաներն ու մուսուլմանները երկար ժամանակ ապրել են համեմատաբար բարեկեցիկ բազմազգ և բազմադավան հասարակությունում։ Իրավիճակը սկսել է էապես փոխվել միայն XIII դարում, երբ կղզին մտել է Սրբազան Հռոմեական կայսրության կազմի մեջ, որից հետո մուսուլման բնակչությունը ենթարկվել է արտաքսման։