նախընտրելի դարձնելԱնասնապահության ոլորտի արտադրանքը, պաշտոնական տվյալներով, մեզ մոտ գերմրցակցային է: Երկրում առկա է գյուղատնտեսական արտադրանքի 23 շուկա, որից 8-ը` մայրաքաղաքում: Մսամթերք են վաճառում սուպերմարկետներում, սովորական մթերային խանութներում, ճանապարհներին...
Արտադրության ոլորտը նույնպես մոնոպոլիզացված չէ: Հայաստանի մսամթերքի շուկայի պահանջարկն ամբողջությամբ ապահովող խոշոր անասնաբուծական ֆերմաներ Հայաստանում չկան: Մսի արտադրության ոլորտում առեւտրային ընկերությունների մասնաբաժինը 2011թ-ին կազմել է մոտ 7,7%:
Յուրաքանչյուր ֆերմերային տնտեսությանը միջինը բաժին է ընկնում 1,8 խոշոր եղջրավոր անասուն: Տավարի մսի գները 2007- 2012թթ. ավելացել են 65,6%-ով, խոզի մսինը` 2,1 անգամ: Միաժամանակ, միջին անվանական աշխատավարձը երկում դանդաղ է աճել` 57,8%-ով, իսկ հարկերն ու վճարումները հանած` 55,3%-ով: Նշենք, որ միջին աշխատավարձով ամսական հնարավոր է ձեռք բերել մոտավորապես 42կգ տավարի միս: Սա շատ է, թե քիչ: Ռուսաստանում, օրինակ, 2011թ. միջին աշխատավարձով ամսական հնարավոր էր գնել 100 կգ տավարի միս:
Տեղական ֆերմերները հաճախ են դժգոհում իրենց թալանող գներից, որոնք վերավաճառողները թելադրում են: Վերջիններս շուկայում միսը վաճառում են մեկ այլ գնով, իսկ իրենց առաջարկում դրա կեսը, երբեմն` դրանից էլ քիչ:
Տեղական ռեսուրսների անբավարարության պայմաններում շուկայում գների աճը բերում է ներմուծման շահավետության: Անցած տարի, օրինակ, ներկրվել է 8,3 հազ. տոննա խոզի միս, այն դեպքում, երբ տեղական արտադրանքի ծավալը կազմել է միայն 6,1 հազ. տոննա: Խոշոր եղջրավոր անասունի միս այս տարի ներկրվել է 8,3 հազ. տոննա, ընդ որում Հնդկաստանից` գրեթե 8,0 հազ. տոննա:
Ինչպես հայտնի է, հնդկական ապրանքը ներկայացված է գոմեշի մսի տեսքով, որի մաքսային արժեքը կազմում է 2,4 դոլար` կիլոգրամի դիմաց: Հենց էժանության պատճառով էլ այն լայնորեն օգտագործվում է Հայաստանի մսամթերքի կոմբինատներում:
Ալբերտ Խաչատրյան
