Վայոց Ձորի հրեական գերեզմանոցի հարակից տարածքը բարեկարգման կարիք ունի: Վայոց Ձորի մարզում հրեական համայնքը կազմավորվել է 13-14-րդ դարերում, երբ  մարզը տնտեսական եւ մշակութային վերելք է րապրում:

«Պատմամշակութային արգելոց-թանգարանների եւ պատմական միջավայրի պահպանություն ծառայությունից» NEWS.am-ին հայտնում են, որ հրեաները  երկար ժամանակ բնակվել  են այնտեղ`փոխառել հայկական մշակութային ավանդույթներ, ձեւավորել նաեւ իրենցը:  Եղեգիսից ոչ հեռու գտնվող  Հերմոն գյուղը հետաքրքիր զուգադիպությամբ այսօր կրում է հրեական սրբազան լեռան անունը` Հերմոն:

Եղեգիս գետի ձախ ափին է գտնվում 1,5 հազ. քմ տարածք զբաղեցնող հրեական գերեզմանոցը, որտեղ պահպանված են 64 տապանաքարեր:

Հայաստանում հրեական համայնքի մշակութային ժառանգության պահպանությանն առնչվող հարցեր  են քննարկել  «Պատմամշակութային արգելոց-թանգարանների եւ պատմական միջավայրի պահպանություն ծառայություն» ՊՈԱԿ-ի տնօրեն Արա Թարվերդյանն ու Հայաստանում հրեական համայնքի ղեկավար Ռիմա Վարժապետյանը: Նրանք խոսել են «Գերեզմանոց» հուշարձանի  հարակից  տարածքի բարեկարգման ու ցանկապատման անհրաժեշտության մասին: Տիկին Վարժապետյանը  շնորհակալություն է հայտնել «Պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ-ինհուշարձանի պահպանությունն իրականացնելու համար, ցանկություն`նորոգված տեսնել  դեպի գերեզմանատուն տանող  խարխլված փայտյա  կամուրջը:

«Պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ-ի տնօրեն Արա Թարվերդյանի փոխանցմամբ մշակութային ժառանգության պահպանությունը, հանրահռչակումը  ՊՈԱԿ-ի իրավասությունների շրջանակում է եւ կազմակերպությունն էլ մտահոգ է  գերեզմանատան պահպանությանն առնչվող խնդիրներով: Նրա համոզմամբ առկա խնդիրները  հնարավոր է լուծել համատեղ ջանքերով:

Հայաստան այցելած զբոսաշրջիկներից շատերը լինում են նաեւ Վայոց ձորում, ծանոթանում հայկական ու եղբայրական այլ ժողովուրդների մշակութային ժառանգությանը:

«Պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ-ի տնօրենի համոզմամբ, վերջերս  բացված Երեւան-Թել-Ավիվ-Երեւան ուղիղ չվերթը  կակտիվացնի  զբոսաշրջիկների հոսքը  Հայաստան, նաեւ Արցախ:

«Համոզված  եմ, որ Տաթեւը տեսնելու ցանկություն ունեցող, նաեւ Արցախ  ուղեւվորվող օտարերկրացին անպայմանկանգառ կանի Վայոց ձորում` ծանոթանալու հրեական մշակույթի մի մասնիկին»,-իր խոսքում ասել  է ՊՈԱԿ-ի տնօրենը: 

Իսկ տեսնելու բան զբոսաշրջիկները Վայոց ձորի մարզում հաստատ ունեն: Մասնավորապես Եղեգնաձորի Երկրագիտական թանգարանի շենքի  երկու  սենյակներում ներկայում պահվում են գերեզմանոցի տարածքի պեղումներից  հայտնաբերված դրամներ եւ այ լիրեր: Հրեական մշակույթն առավել ընդգրկուն ներկայացնելու համար տարածքն ընդլայնելու մտադրություն կա: 

Արա Թարվերդյանն ու Ռիմա Վարժաապետյանը հանդիպման ընթացքում անդրադարձել են նաեւ վերոնշյալ թեմային:

Պայմանավորվածություն է ձեռք բերվել առաջիկա քննարկմանը հրավիրել նաեւ շահագրգիռ այլ անձանց: