Կավե ծաղկամանի վրա մարտնչող գլադիատորների պատկերներն առաջին կոնկրետ ապացույցն են, որ այս մարտիկները կռվել են Հռոմեական Բրիտանիայում, ասվում է նոր հետազոտության մեջ:

Անոթը, որը հայտնի է որպես Կոլչեստերյան ծաղկաման, հայտնի է հետազոտողներին՝ այն հայտնաբերվել է 1853 թվականին Բրիտանիայում հռոմեական դարաշրջանի գերեզմանում, որը պարունակել է դիակիզված մարդկային մնացորդներ: Սակայն հանգուցյալի մասին ոչինչ հայտնի չէ, եւ հայտնի չէ՝ ծաղկամանը պատրաստվել է տեղում, թե մայրցամաքային Եվրոպայում, որտեղ հանդիսատեսին զվարճացնում էին գլադիատորների մարտերը Հռոմեական կայսրությունում։

Սակայն հետազոտությունը ցույց է տվել, որ ծաղկամանը պատրաստվել է տեղական կավից՝ որպես հուշ՝ մ.թ. երկրորդ դարում տեղի ունեցած կոնկրետ խաղից հետո, ինչը հետազոտողներին աննախադեպ պատկերացում է տալիս կայսրության ծայրամասում սպորտային մարտերի մասին:

Կոլչեստեր քաղաքը, որտեղ հայտնաբերվել է ծաղկամանը, գտնվում է Անգլիայի հարավ-արեւելքում՝ Լոնդոնից մոտ 100 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Հռոմեական տիրապետության ժամանակաշրջանում այն հայտնի է եղել որպես Կամոլոդունում եւ հպարտացել է երեք թատրոններով ու Բրիտանիայում միակ կառքերի վազքուղով: Մեր թվարկության երկրորդ դարում Կամոլոդունումը դարձել է խոշոր քաղաք՝ ծաղկող խեցեգործական արդյունաբերությամբ:

23 սմ բարձրությամբ եւ 1 կգ-ից ավելի կշռով Կոլչեստերի ծաղկամանի վրա պատկերված է գլադիատորական մենամարտերի երեք տեսարաններ երեք տեսակի մարտերով՝ մարդ-մարդ, մարդ-կենդանի եւ կենդանի-կենդանի:

Դեկորի բարդության պատճառով երկար ժամանակ համարվում էր, որ ծաղկամանը չէր կարող պատրաստվել Բրիտանիայում: Սակայն Կոլչեստերում խեցեղենի մասին ավելի ու ավելի շատ ապացույցներ թույլ են տվել հետազոտող թիմին ծաղկամանը նույնականացնել որպես տեղական իր, որը թվագրվում է մ.թ. 160-200 թվականներով։

Դիակիզված ոսկորների գիտական ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ դրանք մի առողջ մարդու մնացորդներ են, որը մահվան պահին ավելի քան 40 տարեկան է եղել:

Գլադիատորական թեմայով եւ տեղական կավով Կոլչեստերի ծաղկամանը հռոմեական խաղերի հիանալի օրինակ է, որը խաղացել է կայսրության հեռավոր հատվածում: Հաշվի առնելով Բրիտանիայում նման իրադարձությունների վերաբերյալ գրավոր գրառումների բացակայությունը, Կոլչեստերի ծաղկամանը հստակ ապացույց է այն բանի, որ այստեղ անցկացվել են գլադիատորական մրցումներ, եւ որ մարդիկ հուշեր են պահել իրենց արկածների մասին։