Նախընտրելի
Անցած շաբաթ ԱՄՆ էր այցելել Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի ներկայացուցիչ Էլչին Ամիրբեկովը։ Այս իրադարձությունը գործնականում աննկատ մնաց, դրա լուսաբանումը հիմնականում սահմանափակվեց պաշտոնական մամուլի հաղորդագրություններով և ադրբեջանական լրատվամիջոցներում և ինտերնետային ռեսուրսներում հրապարակումներով: Դրա մասին սոցցանցերում գրել է ռուս քաղաքագետ Սերգեյ Մարկեդոնովը։
«Մի կողմից այս իրավիճակը շատ հեշտ է բացատրել։ Ադրբեջանի դեպքում քաղաքականությունը հստակ անձնավորված բնույթ ունի։ Եթե ԱՄՆ այցելեր Իլհամ Ալիևը, նրա այցի նկատմամբ ուշադրությունը շատ մեծ կլիներ։ Ընդսմին նրա ներկայացուցչի ճամփորդությունը սևեռուն ուշադրության է արժանի։
Նախ, վերջին շրջանում և՛ փորձագետները, և՛ քաղաքական գործիչները խոսում են Բաքվի և Վաշինգտոնի միջև հարաբերությունների սառեցման մասին։ Ե՛վ Միացյալ Նահանգները, և՛ ԵՄ-ի նրա հիմնական դաշնակիցները կգերադասեն ղարաբաղյան ինտեգրման ավելի մեղմ մոդելը, քան 2023 թվականի աշնանը Ադրբեջանի իրականացրած մոդելը։ Այդ պահից սկսած բազմաթիվ կոշտ հայտարարություններ հնչեցին՝ ուղղված երկու ուղղությամբ՝ «քաղաքական Արևմուտքի» երկրներից մինչև Բաքու և հակառակը։
Ընդհակառակը, ակտիվացել են քննարկումները Ռուսաստանի Դաշնության և Ադրբեջանի ռազմավարական մերձեցման շուրջ։ Այս վարկածի համար դարձյալ մեջբերվել են երկու երկրների բարձրաստիճան պաշտոնյաների բազմաթիվ հայտարարություններ։ Ինչևէ, Ամիրբեկովը հանդիպումներ է ունեցել Ազգային անվտանգության խորհրդի, Պենտագոնի, Պետքարտուղարության, Կոնգրեսի բարձր ներկայացուցիչների, ազդեցիկ փորձագետների և մեդիա դեմքերի հետ։
Նա հնչեցրեց բոլոր թեզերը, որոնք սկզբունքորեն կարևոր էին Բաքվի համար։ Դրանցից ամենակարևորը, թերևս, Հայաստանի հետ խաղաղության համաձայնագրի կնքման նախադրյալներն են։ Ինչպես իր ղեկավարը, Ամիրբեկովը հայտարարեց հարևան երկրի Հիմնական օրենքում բարեփոխումների անհրաժեշտության մասին։ Այնպես չէ, որ Ադրբեջանին չի հետաքրքրում Հայաստանում ժողովրդավարության մակարդակը. Բաքուն շահագրգռված է, որ Երևանը հրաժարվի «Մեծ Հայաստանի» գաղափարին վերադառնալու ցանկացած փորձից, որը դուրս կգա նախկին Հայկական ԽՍՀ-ի շրջանակից։
Ավելի վաղ, այսպես կոչված, «Ֆուտբոլային դիվանագիտության» ժամանկաշրջանում, նմանատիպ մտքեր են արտահայտել պաշտոնական Անկարայի ներկայացուցիչները։ Ավելի խնամքով, իհարկե: Սակայն 2008-2009 թվականներին, իսկ տարածաշրջանային ուժերի հարաբերակցությունն այլ էր, այն ժամանակ Հայաստանն իրեն շատ ավելի վստահ էր զգում, քան այսօր։
Երկրորդ, պետք է հասկանալ, որ Բաքվի համար Ռուսաստանի օգտին որոշ վերջնական ընտրություն՝ Արևմուտքի հետ հարաբերությունների «սառեցմամբ» քիչ հավանական է։ Ադրբեջանը ՆԱՏՕ-ի անդամ (թեև Դաշինքում ինչ-որ «յուրահատկության» հավակնող) Թուրքիայի ռազմավարական դաշնակիցն է,: Բաքուն շահագրգռված է նաև ԱՄՆ-ի մեկ այլ դաշնակից Իսրայելի հետ ռազմատեխնիկական համագործակցության ամրապնդմամբ։ Այս ուղղությամբ Ադրբեջանը գործում է թուրք-իսրայելական հարաբերություններում առկա խնդիրների վերևում։ Բայց ընդհանուր առմամբ Արևմուտքը հետաքրքրում է Բաքվին։ Ոչ միայն անվտանգության և աշխարհաքաղաքական նկատառումներից, այլ նաև տնտեսական (հատկապես էներգետիկ) ելնելով:
Չպետք է մոռանալ, որ նոյեմբերին Ադրբեջանը պատրաստվում է ընդունել կլիմայական միջազգային ֆորում, որը միջազգային ասպարեզում ներկայացվում է որպես երկրի կարևոր ձեռքբերում։ Այս հետնապատկերում ԱՄՆ-ի հետ վիճելը համարվում է ոչ շահավետ։ Բայց միևնույն ժամանակ, ինչպես տեսնում ենք, Բաքուն Վաշինգտոնին առաջարկում է Երևանի հետ հաշտեցման բավականին կոշտ տարբերակ։ Պրագմատիկությունը չի անտեսում այդ hard line-ը»,- գրել է քաղաքագետը։
