Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարել է Եվրամիություն մտնելու պլանների մասին։ Չնայած դա մատուցվում է որպես Ռուսաստանից տասնամյակների կախվածությունից ազատվելու փորձ՝ Մոսկվան այդ քայլը դիտարկում է որպես Արեւմուտքի հնարք, որպեսզի պարզապես իրեն դուրս մղի տարածաշրջանից։ Այս քայլն աջակցվում է ոմանց կողմից Հայաստանում՝ Ռուսաստանից եւ ՀԱՊԿ-ից հիասթափության ֆոնին 2020թ. Ադրբեջանի հետ պատերազմից եւ 2022թ. Հայաստան ներխուժումից հետո, գրել է Common Space-ը։

Նշվել է, որ դիվերսիֆիկացումը երկրում վաղուց է հասունացել, թեեւ հազիվ թե դրա համար այլընտրանքներ եղել են։ Միայն անվտանգության ոլորտում Երեւանը հուսահատ այլընտրանքային գործընկերներ է փնտրում՝ հաշվի առնելով Ռուսաստանի լարված իրավիճակն Ուկրաինայում։ Հայաստանի աշխարհագրությունը միշտ խանգարել է դիվերսիֆիկացմանն ընդհանրապես եւ տնտեսական դիվերսիֆիկացմանը՝ մասնավորապես։ Ենթադրաբար, հնդկական զենքը բերվում է Իրանի տարածքով։

Ինչպես արդեն նշվել է, դեպի ծով ելք չունեցող եւ Վրաստանով ու Իրանով արտաքին աշխարհի հետ միայն ցամաքային կապեր ունեցող երկրի համար ԵՄ շուկան զգալիորեն սահմանափակ է, անգամ եթե տեղի արտադրողները կարողանան համապատասխանել նրա խիստ չափորոշիչներին կամ մրցակցել տարատեսակ շուկայում։ Միեւնույն ժամանակ, եթե 2022թ. Ռուսաստանի հետ Հայաստանի ընդհանուր ապրանքաշրջանառությունը կազմել է 2,5 մլրդ դոլար, ապա 2024թ. վերջին այն հասել է 12 մլրդ-ի։ Ավելին, 2023թ. Ռուսաստանին բաժին է ընկել Հայաստանի ապրանքաշրջանառության 42 տոկոսը, իսկ ԵՄ-ին՝ ընդամենը 7,3 տոկոսը։ Էներգետիկան, գազի եւ վառելիքի ներմուծումը երկրի միակ միջուկային ռեակտորի համար նույնպես իրականացվում է Ռուսաստանից։ Եվրասիական տնտեսական միությանը Հայաստանի անդամակցությունը բարդացնում է իրավիճակը, քանի որ Երեւանը չի կարող լինել երկուսի լիիրավ անդամ։

Ռուսաստանցի պաշտոնյաներն արդեն նախազգուշացրել են, որ նման քայլը կարող է հանգեցնել գազի գների բարձրացման, ներմուծման արժեքի բարձրացման եւ գործազրկության ավելացման։ Ցանկացած սոցիալ-տնտեսական ձախողման պոտենցիալ քաղաքական հետեւանքները եւս ընդգծվել են ամենամյա հաշվետվությունում, որը հրապարակվել է անցած շաբաթ երկրի նոր արտաքին հետախուզության ծառայության կողմից, որում նախազգուշացվել է. խոսքը արտաքին սուբյեկտների մասին է, որոնք օգտագործում են տնտեսական եւ էներգետիկ կախվածությունը երկրի ապակայունացման համար։

Նաեւ ավելացվել է, որ Ադրբեջանի հետ խաղաղության համաձայնագրի փոխարեն Փաշինյանի (որի հավանության վարկանիշը խիստ ընկել է) աջակցությունը ԵՄ-ի կողմից կարող էր օգնել նրան ապահովել հաղթանակը 2026թ. ընտրություններում։ Նույնը վերաբերում է նաեւ ԱՄՆ աջակցությանը։ Այս ամիս ավելի վաղ Երեւանը ստորագրել է Վաշինգտոնի հետ Ռազմավարական գործընկերության խարտիան։ Երկու երկրների համագործակցության այդ ինստիտուցիոնալ հիմքը կարեւոր է նաեւ դիվերսիֆիկացման տեսանկյունից ատոմային էներգետիկայի ոլորտում։

Սակայն  դիվերսիֆիկացիան չպետք է շփոթել ռուսական հեգեմոնիան արեւմտյանով փոխելու հետ։