նախընտրելի դարձնել
Երկրագնդի գրեթե բոլոր երկրներում ավելի կեղտոտ օդ կա, քան բժիշկները խորհուրդ են տալիս, ասվում է նոր զեկույցում:
Անցյալ տարի աշխարհի միայն յոթ երկրներ են համապատասխանել Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության ուղեցույցներին, որոնք հայտնի են որպես PM2.5, ասվում է օդի որակի շվեյցարական IQAir տեխնոլոգիական ընկերության վերլուծության մեջ:
Ավստրալիան, Նոր Զելանդիան և Էստոնիան, ինչպես նաև Գրենլանդիան և որոշ փոքր կղզի պետություններ այն երկրներից են, որտեղ PM2.5-ի միջին տարեկան մակարդակը չի գերազանցում 5 միկրոգրամը մեկ խորանարդ մետրի համար:
Ամենաաղտոտված երկրները եղել են Չադը, Բանգլադեշը, Պակիստանը, Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունը և Հնդկաստանը։ Զեկույցի համաձայն՝ 2024 թվականին PM2.5-ի մակարդակը բոլոր հինգ երկրներում առնվազն 10 անգամ բարձր է եղել առավելագույն թույլատրելի սահմաններից, իսկ Չադում՝ 18 անգամ։
Տարեկան զեկույցն ընդգծում է առաջընթացի որոշ ոլորտներ: Այսպիսով, PM2.5 չափանիշներին համապատասխանող քաղաքների մասնաբաժինը 2023 թվականին 9%-ից աճել է մինչև 17% 2024 թվականին։
Օդի աղտոտվածությունը Հնդկաստանում, որտեղ գտնվում են աշխարհի 10 ամենաաղտոտված քաղաքներից վեցը, 2023-ից 2024 թվականներին նվազել է 7%-ով: Չինաստանում օդի որակը նույնպես բարելավվել է:
Պեկինում օդի որակն այժմ գրեթե նույնն է, ինչ Բոսնիա և Հերցեգովինայի մայրաքաղաք Սարաևոյում։ Այս քաղաքը երկրորդ տարին անընդմեջ դարձել է Եվրոպայում ամենաաղտոտված քաղաքը։
Վարկանիշը ստեղծելու համար գիտնականները միջինացրել են օդի աղտոտվածության իրական ժամանակի տվյալները, որոնք չափվել են գետնի մակարդակում մեկ օրացուցային տարվա ընթացքում: Տեղակայանքների մոտ մեկ երրորդը ղեկավարում էին կառավարությունները, իսկ երկու երրորդը՝ ոչ առևտրային կազմակերպությունները, դպրոցներն ու համալսարանները, ինչպես նաև տվիչներ ունեցող անհատները:
Կառավարությունները կարող են մաքրել օդը այնպիսի միջոցառումների միջոցով, ինչպիսիք են վերականգնվող էներգիայի և հասարակական տրանսպորտի նախագծերի ֆինանսավորումը, ենթակառուցվածքների կառուցումը` խրախուսելու քայլելն ու հեծանվավազքը, ինչպես նաև արգելել գյուղատնտեսական թափոնների այրումը, ասվում է զեկույցում:
