Սինցզյանի «Մուքամի» արվեստի թատրոն. Ույղուրական երաժշտական ​​ժառանգության պահապանը

Սինցզյանի «Մուքամ» արվեստի թատրոնն Ուրումչիի ամենահայտնի մշակութային հաստատություններից մեկն է: Դրա հիմնական առանձնահատկությունը Մուքամի ներկայացումն է, որը հին ույղուրական թատերական ժանր է, որը ներառված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի անշոշափելի մշակութային ժառանգության ցանկում:

Թատրոնի ճարտարապետական ​​համալիրը ներառում է երեք հիմնական մաս՝ բեմ՝ դահլիճով, փորձերի տաղավար և վարչական շենք։ Թատրոնը կառուցվել է 2010 թվականին և զբաղեցնում է 17 հազար քառակուսի մետր տարածք։

Մուքամը բազմաշերտ երաժշտական ​​և պոետիկ ստեղծագործություն է, որը համատեղում է վոկալը, գործիքային կատարումը և խորեոգրաֆիան: Ըստ էության, այն ույղուրական օպերետի յուրօրինակ ձև է, որտեղ բեմադրության մեջ ներգրավված են բազմաթիվ արտիստներ՝ երգիչներ, երաժիշտներ և պարողներ: Ներկայացումներն առանձնանում են վառ զգեստներով, հարուստ բեմական ձևավորմամբ և ավանդական ույղուրական գործիքներ նվագող նվագախմբի մասնակցությամբ: Դրանցից մի քանիսը նման են սովորական դափերի, ֆլեյտայի և տավիղի, բայց, օրինակ, այստեղ ջութակներ ընդհանրապես չեն օգտագործվում:

Մուքամը բաժանված է 12 հիմնական տեսակների, որոնցից յուրաքանչյուրը վոկալ, գործիքային և պարային համարների ցիկլ է: Յուրաքանչյուր ցիկլ տևում է մոտ 1 ժամ 15 րոպե և ներառում է չորս մաս՝ ներածություն, հիմնական ներկայացում, դասթան՝ բանաստեղծական պատմություն, մեշրեփ՝ եզրափակիչ գործողություն:

Կան նաև մուքամի տարածաշրջանային տեսակներ՝ Դոլան (Քաշգարի և Ակսուի շրջան), Կումուլ, Թուրպան և Խամին: Այս ոճերը հաշվի են առնում տեղական կատարողական առանձնահատկությունները: 1950-ական թվականներին սկսվեց մուքամի պահպանման պետական ​​ծրագիրը, որը թույլ տվեց դրան գոյատևել մինչ օրս:

Պատմականորեն մուքամը կատարվել է ինչպես զանգվածային, այնպես էլ ընտանեկան տոնակատարությունների ժամանակ, ինչպես նաև կամերային միջավայրում՝ մասնագետների շրջանում: Մուքամի բանաստեղծական տեքստերը ներառում են ժողովրդական բանաստեղծություններ, դաստաններ և դասական արևելյան պոեզիայի ստեղծագործություններ: Այս ստեղծագործություններն արտացոլում են ույղուր ժողովրդի փիլիսոփայական և գեղագիտական ​​հայացքները:

Թատրոնի բակում կա ականավոր ույղուր երաժիշտ Թուրդի Ախունի հուշարձանը, ով անգնահատելի ներդրում է ունեցել մուքամի պահպանման գործում: Նրա շնորհիվ ձայնագրվել և հրատարակվել են այս ժանրի հիմքը կազմող 12 հիմնական մուքամների կատարումները:

Մուքամը շարունակում է ակտիվորեն զարգանալ այսօր։ Ույղուր և չինացի հետազոտողներն աշխատում են դրա տարածման ուղղությամբ, և նույնիսկ կառավարության բարձրաստիճան պաշտոնյաները հետաքրքրություն են ցուցաբերում արվեստի այս ձևի նկատմամբ. թատրոն են այցելել այնպիսի առաջնորդներ, ինչպես Սի Ցզինպինը։

Այս ամենը վկայում է ույղուր ժողովրդի մշակութային ժառանգության նկատմամբ խորը հարգանքի և անկեղծ հետաքրքրության մասին, որի պահպանմանը և զարգացմանը չինական պետությունը զգալի միջոցներ է ուղղորդում։

Մարիա Ասատրյանն՝ Ուրումչիից