Նոր հետազոտությունը ենթադրում է, որ կիսամոռացված հիշողությունները կարելի է վերականգնել «մտավոր ժամանակի ճանապարհորդության» միջոցով։ PNAS հանդեսում հրապարակված հետազոտությունը ցույց է տվել, որ մարդիկ կարող են վերակենդանացնել մարող հիշողությունները՝ վերհիշելով այն հույզերն ու մտքերը, որոնք ունեցել են հիշողությունն առաջին անգամ պահպանելիս։

Հետազոտությունը կենտրոնացած էր յուրացված տեղեկատվության հիշողության վրա, ի տարբերություն, օրինակ, իրադարձությունների հիշողության։

Նոր հետազոտության մեջ Գերմանիայի Ռեգենսբուրգի համալսարանի հոգեբան Կարլ-Հայնց Բաումլը և նրա գործընկերներն ուսումնասիրել են, թե ինչպես է այդ մտավոր ժամանակի ճանապարհորդությունն ազդում հիշողության վերականգնման վրա: Գիտնականների թիմը հավաքել է ավելի քան 1200 կամավորների։

Նրանց կեսին հանձնարարվել էր ուսումնասիրել կարճ դրվագ, մինչդեռ մյուս կեսին հանձնարարվել էր ուսումնասիրել միմյանց միջև կապ չունեցող գոյականների ցանկեր։ Այնուհետև յուրաքանչյուր խումբ բաժանվել է չորս ենթախմբի, որոնց խնդրել են տարբեր ձևերով մտապահել նյութը։

Մի խմբին, որը ծառայել է որպես համեմատության հիմք, խնդրել են հաջորդ մեկ ժամվա ընթացքում մի քանի անգամ հիշել նոր սովորած տեղեկությունն առանց որևէ լրացուցիչ գործողություն կատարելու։ Մյուս երեք խմբերը նյութն ուսումնասիրելու և հիշողության ստուգման միջև ունեցել են չորս ժամ, 24 ժամ կամ յոթ օր ընդմիջում։

Թեստավբորումից հետո երեք խմբերին խնդրել են մտքում ճանապարհորդել ժամանակի մեջ՝ կա՛մ վերհիշելով իրենց առաջին լաբորատոր սեանսի ընթացքում զգացած մտքերն ու զգացմունքները, կա՛մ վերանայելով իրենց յուրացրած որոշ տեղեկություններ՝ որպես մնացածը մտաբերելու յուրահատուկ հիմք։

Մտավոր ժամանակի ճանապարհորդության երկու տեսակներն էլ մասնակիցներին օգնել են վերականգնել հիշողությունները, կարծես նրանց նորից բարձրացնելով լեռան գագաթ։ Չորս և քսանչորս ժամ անց այս մեթոդները բարելավել են վերարտադրությունը՝ «վերաակտիվացնելով» հիշողությունները: Վերապրած հույզերը վերհիշելը մեզ հնարավորություն տվեց վերականգնել թիրախային հիշողությունների մոտ 70%-ը չորս ժամ անց և 59%-ը՝ մեկ օր անց, մինչդեռ ընտրողական նախնական մշակումը վերականգնեց համապատասխանաբար մոտ 84% և 68%:

Սակայն, մեկ շաբաթ անց, մտավոր ժամանակի ճանապարհորդության ազդեցությունը թուլացավ։ Զգացմունքների վերհիշումը չի վերականգնել որևէ հիշողություն, մինչդեռ նախնական հիշեցումը վերականգնել է թիրախային հիշողությունների միայն 31%-ը։