Վաղը՝ մարտի 28-ին, Հայաստանում կմեկնարկի Հայկական միջդպրոցական գիտական ​​փառատոնի եզրափակիչ փուլը, հաղթողի անունը կհայտարարվի մի քանի օրից։ Այս մասին այսօր՝ մարտի 27-ին, հայտնել է ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի եւ սպորտի նախարարության հանրակրթության վարչության պետ Թամարա Սարգսյանը։

Նրա խոսքով՝ փառատոնն առաջին անգամ անցկացվել է 2021թ․։ Այդ ժամանակվանից այն դարձել է կարեւոր հարթակ դպրոցականների համար՝ ներկայացնելու իրենց նախագծերը, հետազոտությունները եւ նույնիսկ տարբեր ոլորտներում իրենց առաջին գիտական ​​հայտնագործությունները։ Փառատոնի հիմնական մասերից մեկը շնորհանդեսների բաժինն է. «Դպրոցականները խոսում են իրենց նախագծերի մասին, բացատրում, թե ինչպես է առաջացել գաղափարը եւ ինչ գործնական խնդիր է այն լուծում»։ Դրան հաջորդում է ավելի ֆորմալացված բաժինը՝ աշխատանքների փորձագիտական ​​գնահատումը։ Նախագծերը դիտարկվում են իրենց համապատասխան ոլորտներում մասնագիտացված ժյուրիի կողմից, որից հետո հաղթողները որոշվում են յուրաքանչյուր ոլորտում։ Նախագծերն իրենք բաժանվում են հետեւյալ հիմնական ոլորտների՝ մաթեմատիկա եւ ծրագրավորում, ֆիզիկա եւ աստղագիտություն, քիմիա, կենսաբանություն եւ հասարակական գիտություններ։

Սարգսյանի խոսքով՝ փառատոնի նշանակությունը շատ ավելի լայն է, քան ազգային մակարդակը. հաղթողները հնարավորություն են ստանում մասնակցելու Եվրոպական երիտասարդական գիտական ​​ֆորումին։ «Այս տարի մեր դպրոցականները մասնակցում են արդեն երրորդ անգամ»,- ընդգծել է նա՝ հավելելով, որ սա հնարավորություն է տալիս միջազգային հանրությանը ներկայացնելու հայկական կրթական համակարգի նվաճումները: Հաղթողներից բացի, որոշ մասնակիցներ ստանում են խրախուսական մրցանակներ:

Խոսելով փառատոնի աճի մասին՝ Սարգսյանը նշել է, որ միջոցառման նկատմամբ հետաքրքրությունը համեմատաբար ցածր էր առաջին տարիներին։ 2021թ․ ներկայացվել է 38 նախագիծ, իսկ երկրորդ տարում՝ 29։ Սակայն դրանից հետո կայուն աճ է գրանցվել՝ 67 նախագիծ 2023թ․, իսկ 80՝ 2024թ․։ Միաժամանակ, ընտրության չափանիշները նույնպես խստացվել են։ Մինչ նախկինում աշխատանքների մեծ մասն անցնում էր եզրափակիչ փուլ, վերջին տարիներին մրցակցությունը զգալիորեն աճել է։ 2025թ․ ներկայացված 91 նախագծերից 62-ը հասել են եզրափակիչ, իսկ այս տարի՝ 96-ից 77-ը։ Սարգսյանը նաեւ պարզաբանել է, որ նախագծերն ամենից հաճախ ավարտվում են խմբերով, չնայած պահպանվում է նաեւ անհատական ​​մասնակցությունը։ Այս տարի եզրափակիչ փուլ անցած 77 նախագծերից 63-ը խմբային են, մնացածը՝ անհատական։ Ավելին, մեկ թիմի մասնակիցները պարտադիր չէ, որ ներկայացնեն նույն դասը։ Ինչպես ընդգծել է Սարգսյանը՝ «աշխատանքի մեծ մասը վերաբերում է բնական գիտություններին», մինչդեռ նկատելի է միջառարկայական նախագծերի աճ, մասնավորապես ծրագրավորման եւ էկոլոգիայի հատման կետում։ Ներկայացված լուծումների թվում են խելացի տների զարգացումները, թափոնների ավտոմատ տեսակավորումը, ռեսուրսների օպտիմալացման ծրագրերը եւ տիեզերական օբյեկտների ուսումնասիրությանը նվիրված նախագծերը: Նա նշել է, որ հասարակական գիտությունների ոլորտում աշխատանքն արժանի է հատուկ ուշադրության: «Ուսանողները լուրջ պատմական հետազոտություններ են անցկացնում»,- նշել է Սարգսյանը: Առավել հետաքրքիր թեմաներից են էթնիկ հիշողության հարցերը, քնի ազդեցությունը եւ վատ սովորությունների հետեւանքները:

Իր հերթին, Պատմության ինստիտուտի տնօրեն եւ հումանիտար նախագծերի գնահատման հանձնաժողովի անդամ Համո Սուքիասյանը նշել է, որ վերջին տարիներին հասարակական գիտությունների նկատմամբ հետաքրքրությունը զգալիորեն աճել է։ «Կարող եմ ասել, որ հասարակական գիտությունների, ինչպիսիք են գրականագիտությունը, պատմությունը, հոգեբանությունը եւ տնտեսագիտությունը, նախագծերի թիվը էքսպոնենցիալ աճել է»,- նշել է նա։

Մինչ ընդամենը երկու-երեք տարի առաջ նման նախագծերի թիվը «նույնիսկ տասնյակի չէր հասնում», այժմ նա հայտնում է, որ միայն այս ոլորտներում 18 նախագիծ է հասել եզրափակիչ փուլ։ «Սա ռեկորդային ցուցանիշ է, եւ վստահ եմ, որ այն միայն կաճի առաջիկա տարիներին»,- ավելացրել է Սուքիասյանը։

Նա նաեւ այս աճը պայմանավորել է համապատասխան պետական ​​​​մարմինների նպատակային քաղաքականությամբ։ Մասնավորապես, համակարգված ջանքեր են գործադրվել մասնակիցներին փառատոնին մասնակցելու պայմանների մասին տեղեկացնելու համար, ներդրվել են խրախուսական միջոցներ։ Մասնակիցներին շնորհվել են մրցանակներ, այդ թվում՝ դրամական, ինչպես նաեւ հնարավորություն է տրվել ներկայացնելու Հայաստանը միջազգային մրցույթներում։ Սուքիասյանը ընդգծել է, որ այս հնարավորությունները տարածվում են բոլոր ոլորտների վրա՝ ֆիզիկայից եւ քիմիայից մինչեւ հասարակական գիտություններ, ինչը նպաստել է ուսանողների մոտիվացիայի բարձրացմանը։

Նրա կարծիքով՝ մասնակցության կուտակային դինամիկան նույնպես էական դեր է խաղացել. «Կան դպրոցներ, որոնք մասնակցում են փառատոնին մի քանի տարի, եւ մենք տեսնում ենք, որ ժյուրիի եւ կազմակերպիչների բոլոր մեկնաբանություններն ու արձագանքները հաշվի են առնվում»։ Նա հավելել է, որ սա անմիջականորեն ազդում է ներկայացված նախագծերի որակի վրա. ուսուցիչներն ու աշակերտները համագործակցում են՝ իրենց գաղափարները կատարելագործելու, իրենց հետազոտությունների եւ դրանք ներկայացնելու որակը բարելավելու համար։