Իսպանացի հնագետները Ջիբրալթարի ծոցի ջրերում հայտնաբերել են նավաբեկությունների մեծ համալիր, որը ընդգրկում է ծովային պատմության մի քանի հազար տարիներ՝ հնագույն ժամանակներից մինչև 20-րդ դար, հաղորդում է The Guardian-ը։

Աշխատանքը կատարվել է տարածքի ստորջրյա հնագիտական ​​ժառանգությունը համակարգված ուսումնասիրող բազմամյա նախագծի շրջանակներում։

Հետազոտողները փաստաթղթավորել են ավելի քան 150 հնագիտական ​​վայրեր, որոնցից զգալի մասը՝ մոտավորապես 134-ը, նավաբեկություններ են։ Մինչ օրս դրանցից ավելի քան 30-ը մանրակրկիտ փաստաթղթավորվել են։ Գտածոների ժամանակագրական շարքը տպավորիչ է. ամենավաղը թվագրվում է մ.թ.ա. 5-րդ դարով, իսկ ամենավերջինը թվագրվում է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմով։

Հայտնաբերված նավերի թվում են փյունիկյան և հռոմեական նավեր, ինչպես նաև միջնադարյան և վաղ ժամանակակից նավեր տարբեր եվրոպական տերություններից, այդ թվում՝ իսպանական, անգլիական, հոլանդական և վենետիկյան։ Սա արտացոլում է Ջիբրալթարի նեղուցի կարևոր դերը՝ որպես Ատլանտյան օվկիանոսի և Միջերկրական ծովի միջև հիմնական ծովային միջանցքներից մեկը։

Ուսումնասիրության հիմնական արդյունքներից մեկը մի քանի հազվագյուտ առարկաների հայտնաբերումն էր, այդ թվում՝ հռոմեական և ուշ անտիկ նավեր, ինչպես նաև ուշ միջնադարի լավ պահպանված անոթներ: Հնագետները նշում են, որ այս տարածքում գտածոների կենտրոնացումը և բազմազանությունը չափազանց բարձր են և աննախադեպ են Միջերկրական ծովում:

Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև ավելի վերջերս հայտնաբերված գտածոներին, օրինակ՝ 18-րդ դարի փոքր ռազմանավերին, որոնք օգտագործվել են Ջիբրալթարի շուրջ ռազմական գործողություններում: Այս նավերը նախկինում հիշատակվել են պատմական աղբյուրներում, բայց քիչ հնագիտական ​​ուսումնասիրություններ են իրականացվել:

Հետազոտողները ընդգծում են, որ Ջիբրալթարի նեղուցը ներկայացնում է եզակի «ծովային պահեստ», որը պարունակում է բազմաթիվ քաղաքակրթությունների հետքեր սահմանափակ տարածքում: Այնուամենայնիվ, նրանք նաև զգուշացնում են, որ այս վայրերը վտանգված են նավահանգստի շինարարության, հողափորման և կլիմայի փոփոխության, այդ թվում՝ ծովի մակարդակի բարձրացման պատճառով:

Գտածոները պահպանելու և տարածելու համար թիմը ստեղծում է խորտակված նավերի թվային մոդելներ և վիրտուալ վերակառուցումներ, դրանք հասանելի դարձնելով լայն հանրությանը՝ առանց ֆիզիկական ուսումնասիրության անհրաժեշտության: