ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը քննադատել է Նորվեգիային այն բանից հետո, երբ Նոբելյան կոմիտեն 2026 թվականի Խաղաղության մրցանակը շնորհեց հարավաֆրիկացի իրավաբան Նավանեթհեմ Փիլեյին, այլ ոչ թե իրեն։ Այս մասին հայտնում է «NBC News»-ը։

Ելույթ ունենալով Նյու Յորք նահանգի Սիրաքյուս քաղաքում Հանրապետական կուսակցության նախընտրական հանրահավաքին՝ ԱՄՆ ղեկավարը հայտարարել է, որ այդ որոշումը հավերժ կմնա որպես «անջնջելի բիծ» Նորվեգիայի հեղինակության վրա։

Թրամփը թվարկել է իր այն ձեռքբերումները, որոնք, նրա համոզմամբ, արժանի են Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի։ Դրանց թվում նա նշել է Աֆրիկայում ու Ասիայում հակամարտությունների դադարեցմանն ու կանխմանն ուղղված ջանքերը, ինչպես նաև պնդել, թե ավելի շատ մարդկային կյանքեր է փրկել, քան որևէ մեկը պատմության ընթացքում։

«Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները՝ ի դեմս ինձ որպես նախագահի, պետք է ստանային Խաղաղության Նոբելյան մրցանակը, բայց չստացան»,- ասել է Թրամփը։

Նա նաև խոստովանել է, որ նախկինում երբեք չի լսել այս տարվա դափնեկրի մասին, այդուհանդերձ շնորհավորել է նրան։ ԱՄՆ նախագահի պնդմամբ՝ ինքն արժանի էր միանգամից ութ Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի, քանի որ վերջ է դրել ութ զինված հակամարտության։

Ընդ որում, Թրամփը չի հիշատակել Ուկրաինայի դեմ Ռուսաստանի ընթացող պատերազմը, որը շարունակվում է՝ չնայած հարցը կարգավորելու իր վարչակազմի ջանքերին։ Նա շրջանցել է նաև Իրանի դեմ պատերազմի թեման, որն ԱՄՆ-ն սկսել է այս տարի։

Ամերիկայի նախագահի հայտարարությամբ՝ Նոբելյան կոմիտեի այս որոշումը հեղինակազրկել է մրցանակը։ Նրա խոսքով՝ պարգևը «ընդմիշտ արժեզրկվել է մի խումբ ծայրահեղական գաղափարախոսների կողմից», որոնք դեմ են ժողովրդավարությանը և «քաղաքակրթության թշնամիներն» են։

«Մենք չենք մոռանա Նորվեգիային»,- հավելել է նա՝ կոմիտեի որոշումն անվանելով ամոթալի և նվաստացուցիչ։

2026 թվականի Խաղաղության Նոբելյան մրցանակին արժանացել է 85-ամյա Նավի Փիլեյը՝ հարավաֆրիկացի իրավաբան, ով ղեկավար պաշտոններ է զբաղեցրել ՄԱԿ-ի համակարգում։ Նա գլխավորում էր ՄԱԿ-ի այն հանձնաժողովը, որը հանգել էր եզրակացության, որ Իսրայելը Գազայի հատվածում ցեղասպանություն է իրականացրել։ Իսրայելը հերքում է այս մեղադրանքները։

Փիլեյը մրցանակին արժանանալու մասին իմացել է Գերմանիայում անցկացվող իրավաբանական միջոցառման ժամանակ։ Ի պատասխան ներկաների ծափահարությունների՝ նա կատակել է, թե եթե մի փոքր էլ ծափահարեն, ինքը թերևս մրցանակը կկիսի Թրամփի հետ։

Խաղաղության Նոբելյան մրցանակ ստանալու ցանկություն Թրամփը դրսևորել է իր նախագահական երկրորդ ժամկետի ողջ ընթացքում։ Նրա աջակիցները պնդում էին, որ նա արժանի է այդ պարգևին, մասնավորապես՝ Գազայի հատվածում պատերազմն ու այլ հակամարտություններ դադարեցնելու ջանքերի համար։ 2026 թվականի սկզբին 2025 թվականի խաղաղության մրցանակակիր, վենեսուելացի ընդդիմադիր գործիչ Մարիա Կորինա Մաչադոն նույնիսկ առաջարկել էր պարգևը կիսել ԱՄՆ նախագահի հետ՝ փորձելով ստանալ նրա աջակցությունը Վենեսուելայում իր քաղաքական ջանքերին։

Թրամփը Սիրաքյուսում ելույթ էր ունենում ի աջակցություն Նյու Յորքի նահանգապետի պաշտոնում Հանրապետական կուսակցության թեկնածու Բրյուս Բլեյքմանի և կուսակցության այլ ներկայացուցիչների։ Հանրահավաքի ընթացքում նա նաև վիրավորական արտահայտություններ է արել նահանգի գլխավոր դատախազ Լետիցիա Ջեյմսի հասցեին, ում հետ բազմիցս տարաձայնություններ է ունեցել։

Թրամփի վարչակազմն ավելի վաղ մի քանի անհաջող փորձ էր արել Ջեյմսի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու ուղղությամբ։ Վերջինս ղեկավարում էր Թրամփի գործարար գործունեության հետաքննությունը, որն ավարտվել էր նահանգային դատարանի որոշմամբ առ այն, որ նա մասնակցել է իր ակտիվների արժեքի կեղծմանը։ Դատարանն ի սկզբանե նրան պարտավորեցրել էր վճարել ավելի քան 350 միլիոն դոլարի տուգանք, սակայն ավելի ուշ վերաքննիչ ատյանը չեղարկել էր այդ որոշումը։

Ջեյմսի նախընտրական շտաբի ներկայացուցիչը, մեկնաբանելով նախագահի ելույթը, հայտարարել է, որ Թրամփն աջակցում է գլխավոր դատախազի այն թեկնածուին, ով նախկինում աշխատել է ԱՄՆ Գերագույն դատարանի դատավոր Բրեթ Կավանոյի աշխատակազմում։ Վերջինս հայտնի է աբորտի սահմանադրական իրավունքի չեղարկման գործում իր ունեցած դերակատարմամբ։ Ներկայացուցչի խոսքով՝ թեկնածուների միջև քաղաքական տարբերություններն ակնհայտ են։